Kurs · 5. Bölüm Beta

5. Bölüm: İrtifak Hakları ve Rehinler

Malikin mülkiyet hakkını yükümlendiren, zilyetlik içermeyen haklar

Bu bölümde

  • İrtifak türleri Şahsi irtifakı (easement in gross) arzi irtifaktan (easement appurtenant) ayırt edin, ve kimin yararlandığını söyleyin.
  • İrtifak kurulması Açık tahsis, zımni kurulma, zorunluluk, zamanaşımı, kamulaştırma ve ortak duvar yollarını açıklayın.
  • İrtifak ve izin (license) Arazi üzerindeki kalıcı bir hakkı, geri alınabilir izinden ayırın.
  • Takyidat ve tecavüz Fiziksel bir müdahalenin neden takyidat olmadığını açıklayın.
  • Rehin türleri Rehinleri iradi veya gayri iradi, genel veya özel olarak sınıflandırın.
  • Rehinlerin etkisi Rehin önceliğini uygulayın ve rehinlerin devirle birlikte nasıl geçtiğini anlatın.
  • Kazandırıcı zamanaşımıyla mülk edinme Gereklilikleri ve New York'un on yıllık süresini belirtin.
  • Kendi alanınızda kalın Bir tarafı ne zaman avukata yönlendireceğinizi bilin, asla hukuki tavsiye veremezsiniz.

1. ders

Giriş

Zilyetlik İçermeyen Haklar

Zilyetlik hakkı olmaksızın arazi üzerinde bir talep veya hak

Zilyetlik içeren hak (possessory interest), araziyi işgal etme ve kendi malınız gibi kullanma hakkıdır. Zilyetlik içermeyen hak (nonpossessory interest) ise aynı arazi üzerinde, zilyetlik hakkı bulunmayan bir kişinin sahip olduğu bir talep veya haktır. Mülk hâlâ malikine aittir. Başka biri mülk üzerinde bir talebe sahiptir ve bu talep mülkiyet hakkıyla (title) birlikte geçer.

Zilyetlik içermeyen haklara takyidat (encumbrance) da denir, çünkü malikin mülkiyet hakkını yükümlendirirler. Takyidat, taşınmaza bağlı bir talep, sınırlama, yükümlülük veya yüktür. Rehin (lien) bir takyidattır. İrtifak hakkı (easement) bir takyidattır. Tapu senedindeki kısıtlayıcı bir taahhüt (restrictive covenant) de bir takyidattır. Bunların her biri ya malikin yapabileceklerini sınırlar ya da malikin haklarından bir kısmını başka birine verir.

BU OTURUMDAKİ İKİ TEMEL TÜR

Bu oturum, en sık karşılaşacağınız iki türü ele alır. İrtifak hakkı, araziyi kullanma hakkıdır. Rehin, arazi üzerindeki mali bir taleptir. Bölümün ilk yarısı irtifak haklarını, ikinci yarısı rehinleri kapsar ve ikisini de aynı kelime karşılar: takyidat.

İrtifak hakkı, başka bir kişinin taşınmazını belirli bir amaçla kullanma hakkıdır. Hak sahibine arazi yüzeyinde, arazinin üzerindeki hava sahasında veya altındaki yeraltında sınırlı haklar tanır. Hak sahibi araziye malik değildir ve araziyi işgal edemez. Hak sahibi belirli bir kullanım elde eder, fazlasını değil. Bir mülke erişim sağlayan irtifak hakkına yaygın olarak geçit hakkı (right of way) denir.

Tapu kısıtlaması (deed restriction), adıyla bilmeniz gereken üçüncü takyidattır. Bir malikin tapu senedine yazdığı ifadelerle taşınmazın kullanımına getirdiği bir sınırlamadır ve sonradan mülkiyeti devralan herkesi bağlar. Ticari tabelaları yasaklayan bir parselasyon (subdivision) tapu senedi, bir tapu kısıtlamasıdır. Özel niteliktedir, devlet tarafından değil bir malik tarafından yazılır ve tıpkı bir irtifak hakkı gibi mülkiyet hakkı üzerinde yer alır.

Kamusal veya özel

Tapu senedinde veya anlaşmayla

Şahsi veya arzi

Önünüze gelen her irtifak hakkını bu üç soru sınıflandırır. Elektrik hattı gibi kamusal mı, yoksa yola cephesi olmayan bir parsele erişim gibi özel mi? Mülk devredilmeden önce tapu senedine mi yazıldı, yoksa taraflar arasında ayrı bir anlaşmayla mı kuruldu? Bir kişiye veya şirkete mi yarar sağlıyor (şahsi irtifak, in gross), yoksa başka bir arazi parçasına mı (arzi irtifak, appurtenant)? Sınavın en çok sorduğu son sorudur ve bir sonraki ekran bunun üzerine kuruludur.

DİKKAT: Bir lisans sahibi asla hukuki tavsiye vermemelidir. Bu kavramları, bir tapu raporunda karşınıza çıktığında tanıyabilmek ve müşterinize sade bir dille anlatabilmek için öğrenin. Ardından taraflara hukuki temsil almalarını söyleyin. Bir irtifak hakkını tanımak sizin işinizdir. Müşteriye bu irtifak kapsamındaki haklarının neler olduğunu söylemek ise bir avukatın işidir.

Takyidat mülkiyeti yükümlendirir

UNUTMAYIN: Bu ekrandaki üç takyidatı adlandırın. Hangisi araziyi kullanma hakkıdır, hangisi mali bir taleptir ve hangisi bir malikin tapu senedine yazdığı bir sınırlamadır?

2. ders

İrtifak Hakları

Kim yararlanır, kim yükümlenir ve hak nasıl kurulur

Şahsi ve Arzi İrtifak

Yarar bir kişiye mi, yoksa bir arazi parçasına mı gidiyor?

Sınavdaki her irtifak sorusu tek bir noktaya dayanır: yarardan kim yararlanıyor? Yarar bir kişiye veya şirkete gidiyorsa irtifak şahsidir (in gross). Yarar bir arazi parçasına gidiyorsa irtifak arzidir (appurtenant). Her birine bağlı terimleri öğrenin; ekranın geri kalanı kendiliğinden yerine oturacaktır.

ŞAHSİ İRTİFAK BİR KİŞİYE VEYA ŞİRKETE YARAR SAĞLAR

Şahsi irtifak (easement in gross) belirli bir arazi parselini ilgilendirir ve başka bir arazi parçasına değil, bir kişiye veya şirkete yarar sağlar. Yarardan yararlanan taraf, yararlanan hak sahibidir (dominant tenant). Yükümlenen arazi, yüklü taşınmazdır (servient tenement). Bir yararlanan hak sahibi vardır, ancak yararlanan taşınmaz yoktur, çünkü hizmet edilen ikinci bir parsel bulunmaz.

Şahsi irtifaklar en yaygın olarak devlet ve kamu hizmeti kuruluşları tarafından ticari amaçlarla elde tutulur. Bir elektrik şirketi, birinin mülkünün üzerinden elektrik hattı geçirmek için irtifak hakkına sahiptir. Bir belediye, yüzeyin altından kanalizasyon hattı geçirmek için irtifak hakkına sahiptir. Ev maliki direklerin altındaki ve boruların üstündeki araziye maliktir. Kamu hizmeti kuruluşu ise orada bulunma hakkına maliktir ve bu hak, ev maliki mülkü sattığında sona ermez.

Bir şirkete ait şahsi irtifak devredilebilir. Telefon Şirketi A yeraltı hatları döşemek için şahsi bir irtifaka sahipse, Telefon Şirketi A bu irtifak haklarını Kablo Şirketi B'ye devredebilir veya satabilir. Satıcınızın bu konuda söz hakkı yoktur.

Şahsi irtifak ticari olmayan bir amaçla da tanınabilir. Adı belirtilen tek bir kişinin halka açık bir plaja ulaşmak için bir parselden geçmesine izin veren irtifak, kişisel bir şahsi irtifaktır. Kural olarak başka birine devredilemez veya temlik edilemez ve yararlanan hak sahibi öldüğünde sona erer. Ticari şahsi irtifaklar devredilebilir. Kişisel şahsi irtifaklar devredilemez.

ARZİ İRTİFAK ARAZİYE YARAR SAĞLAR

Arzi irtifak (easement appurtenant), farklı taraflara ait, ayrı tapulu iki parseli ilgilendirir. Parsellerden biri diğerinin lehine yükümlenir. Yükümlenen parsel yüklü taşınmazdır (servient tenement). Yararlanan parsel ise yararlanan taşınmazdır (dominant tenement). İngilizcede iki terim de tenement kelimesiyle biter, çünkü ikisi de birer arazi parçasıdır.

Arzi irtifak olumlu (affirmative) veya olumsuz (negative) olabilir. Olumlu irtifak, birinin bir şey yapmasına izin verir; örneğin yol erişimi olmayan bir parsele ulaşmak için komşunun mülkünden geçmek. Olumsuz irtifak ise birinin bir şey yapmasını engeller; örneğin bir malikin, akış aşağısındaki malikleri sudan yoksun bırakacaksa kendi mülkündeki dereye bent kurmasını yasaklamak. Olumlu irtifaklar yaygın olanlardır. Olumsuz irtifaklar dar kapsamlıdır ve kurulmaları zordur.

Mütemmim haklar (appurtenances), hava hakları (air rights) gibi taşınmaz mülkiyetiyle birlikte giden haklardır ve genellikle mülkle birlikte devredilir. Arzi irtifak da bu haklardan biridir. Malikle değil araziyle birlikte gider, bu nedenle mülkiyet devredildiğinde o da devredilir. Yararlanan taşınmaz satıldığında irtifak hakkı yeni malike geçer. Yüklü taşınmaz satıldığında ise yeni malik mülkiyeti irtifakın yüküyle birlikte devralır.

Bunu işleten şey tescildir (recording). Tescil edilmiş bir irtifak, ister tapu senedinin içinde yer alsın ister ayrı bir belge olsun, üçüncü kişilere birinin arazi üzerinde zilyetlik içermeyen bir hakka sahip olduğunu bildirir. İrtifakın araziyle birlikte geçmesinin nedeni bu bildirimdir; üç ekran sonraki tescil ekranı, bildirim olmadığında ne olduğunu anlatır.

IŞIK VE HAVA

Işık ve hava irtifakı (easement for light and air), diğer adıyla manzara irtifakı (view easement), olumsuz bir arzi irtifaktır. Yararlanan taşınmazın maliki, yüklü taşınmazın malikinin yüklü arazide bir şey yapmasını engelleyebilir, çünkü o şey yararlanan araziyi etkileyecektir. Amy, okyanusa bakan bir yamaçta bir evin malikidir. Bob, onun aşağısındaki evin malikidir. Amy ile Bob, Bob'un evine Amy'nin deniz manzarasını kapatacak şekilde yükseklik eklemesini engelleyen bir anlaşma imzalar. Amy artık Bob'un arazisi üzerinde olumsuz bir irtifaka sahiptir.

Güneş panelleri, ışık hakkını güncel bir mesele haline getirdi. Pek çok eyalet, güneş ışığına erişimi amaçlayan güneş irtifakı yasaları, imar yasaları veya yapı yönetmelikleri çıkardı. Bazı eyaletlerin yasalarına göre, elektrik üretimi için güneş panellerini ilk kuran arazi maliki bunları engelsiz ve sürekli kullanma hakkına sahiptir; bu nedenle komşu, panellere engel olacak ağaç dikemez veya yapı kuramaz.

New York hukuku genel olarak bir ev malikinin manzara hakkını veya ışık hakkını tanımaz. New York'taki müşteriniz bu korumayı ya komşusuyla yapacağı ve tescil ettireceği bir anlaşmayla elde eder ya da hiç elde edemez.

NOT: Tenant ve tenement kelimeleri birbirine çok benzer ve sınav bunu bilir. Yararlanan hak sahibi (dominant tenant) bir kişi veya şirkettir ve şahsi irtifaka sahiptir. Yararlanan taşınmaz (dominant tenement) bir arazi parselidir ve arzi irtifaka sahiptir. Cevap şıklarını okumadan önce kelimenin sonunu okuyun.

Kişi veya şirket mi, arazi mi

UNUTMAYIN: Bir kablo şirketi hat irtifakını bir rakibine satmak istiyor. Bir komşu, plaj patikasını kızına bırakmak istiyor. Hangisi bunu yapabilir ve bu ekrandaki hangi kelime size nedenini söyler?

Sahada Nasıl İşler

İki parsel, bir yol, bir göl ve birbirinden çok farklı iki irtifak

Her ikisi de bir göle komşu, yan yana iki parsel düşünün. Yalnızca Parsel A, Main Road'a cephelidir. Parsel B onun arkasında yer alır ve kendi yol erişimi yoktur. Bir kamu hizmeti hattı her iki parselden de geçer.

Parsel A yüklü taşınmazdır

Parsel B yararlanan taşınmazdır

Parsel B'nin yol erişimi yok

Araba yolu için arzi irtifak

Kamu hizmeti için şahsi irtifak

Araba yolundan başlayın. Parsel A üzerinden geçen bir arzi irtifak (easement appurtenant), Parsel B'nin malikinin kendi mülküne ulaşmasını sağlar. Yarar Parsel B'ye gider, bu nedenle Parsel B yararlanan taşınmazdır (dominant tenement). Yük Parsel A'ya düşer, bu nedenle Parsel A yüklü taşınmazdır (servient tenement). İki parsel, iki malik ve bir arazi parçasından diğerine giden tek bir yarar.

Şimdi kamu hizmeti hattına geçin. Şahsi bir kamu hizmeti irtifakı (easement in gross) hem Parsel A'dan hem Parsel B'den geçer. Burada her iki parsel de yüklü taşınmazdır ve kamu hizmeti şirketi yararlanan hak sahibidir (dominant tenant). Aynı parsel, aynı anda bir irtifak bakımından yararlanan taşınmaz, bir başka irtifak bakımından ise yüklü taşınmaz olabilir. Parsel B bunun kanıtıdır.

Her iki irtifak da tescil edilmiştir ve tescil üçüncü kişilere bildirim sağlar. Parsel B satıldığında araba yolu irtifakı Parsel B'nin yeni malikine geçer. Parsel A satıldığında Parsel A'nın yeni maliki mülkiyeti bu irtifakın yüküyle birlikte devralır. Yeni maliklerden hiçbiri tapu senedinde zaten yazılı olanı yeniden müzakere edemez. İrtifak araziyle birlikte geçer.

Kamu hizmeti irtifakı üzerinde bir an durun, çünkü size bir müşteri kaybettirecek olan odur. Alıcınız bu parseli, arka bahçesi yere gömme bir havuza yetecek kadar büyük olduğu için seçer. Satış kapanır. Havuz ruhsatı için başvurur. Bahçenin ortasından bir gaz hizmeti irtifakının geçtiğini ve üzerine hiçbir şey inşa edilemeyeceğini o gün öğrenir. İrtifak tescil edilmişti. Mülkiyet özetinde yer alıyordu. Kimse ona okumamıştı.

NOT: Size yol erişimi olmayan bir parsel veren bir soru, cevabı da vermektedir. Yol erişimi olmayan parsel, yarara ihtiyaç duyan parseldir; bu nedenle yararlanan taşınmazdır ve üzerinden geçtiği parsel yüklüdür.

Bir parsel iki rolü birden taşır

UNUTMAYIN: Bu iki parseli ezbere kâğıda yeniden çizin. Yararlanan taşınmazı, yüklü taşınmazı ve yararlanan hak sahibini işaretleyin. Üçünü de yerleştiremiyorsanız bir önceki ekranı yeniden okuyun.

İrtifakın Kurulmasının Altı Yolu

Anlaşmayla iradi olarak veya kanun gereği gayri iradi olarak

İrtifak hakkı (easement) iradi ya da gayri iradi olarak kurulur. İradi, tarafların anlaştığı ve bunu yazıya döktüğü anlamına gelir. Gayri iradi ise, arazi maliki istesin ya da istemesin, irtifakı kanunun bir mahkeme aracılığıyla veya devletin kamulaştırma yetkisi (eminent domain) aracılığıyla yüklediği anlamına gelir. Karşılaşacağınız hemen her durumu altı yol kapsar.

Açık tahsis

Zımni kurulma

Zorunluluk

Zamanaşımı

Kamulaştırma

Ortak duvar

Açık tahsis (express grant) yoluyla irtifak, en temiz olanıdır. Bir arazi maliki, bir tapu senedinde veya başka bir yazılı belgede, arazisi üzerinde başka bir kişiye irtifak tanır. Tahsis, tapu devrinin bir parçası olabileceği gibi yalnızca irtifakı devreden ayrı bir belge de olabilir. Bir arazi maliki araziyi böler ve satıcının eski arazisi üzerinde bir irtifakı elinde tutması için tapu senedine ifade eklerse, tapu senedi yüklü taşınmazı devreder ve yararlanan taşınmazı satıcıda bırakır; bu durumda irtifak açık saklı tutma (express reservation) yoluyla kurulmuş olur. Tahsis de saklı tutma da açıktır ve ikisi de yazılıdır.

Zımni irtifak (easement by implication), arazi bölündüğünde ve arazinin kullanımı için makul ölçüde gerekli, uzun süredir devam eden görünür bir kullanım bulunduğunda kanun gereği kurulur. Buna örtülü irtifak (implied easement) da denir. Genellikle tek bir malikin bir araziye sahip olduğu, onu iki veya daha fazla parsele böldüğü ve bir giriş veya çıkış yolunu (ingress or egress), yani mülke girme veya mülkten çıkma imkânını elinde tuttuğu durumlarda doğar.

X, ana yoldan evine uzanan uzun bir araba yolu bulunan geniş bir araziye sahipti. Arazinin ana yola bitişik olan güney yarısını sattı, üzerinde evinin bulunduğu kuzey yarısını elinde tuttu ve tapu senedinde hiçbir irtifak saklı tutmadı. Araba yolunu her zaman olduğu gibi kullanmaya devam etti. Alıcı, onu durdurmak için dava açtı. Mahkeme, X'in zımni bir irtifaka sahip olduğuna karar verdi, çünkü arazi bölündüğünde X'in araba yolunu kullanması açık ve yerleşikti ve mülkünün kullanımı için makul ölçüde gerekliydi.

Zorunluluktan doğan irtifak (easement by necessity), uzun süredir devam eden görünür bir kullanım olmasa bile, arazinin irtifak olmadan tamamen kullanılamaz olacağı durumlarda doğar. Tipik örnek, yola cephesi olmayan bir parseldir. Talep eden, kullanımın satış sırasında eski ve belirgin olduğunu kanıtlamak zorunda değildir. Talep eden, irtifakın yalnızca makul ölçüde değil, kesinlikle gerekli olduğunu kanıtlamalıdır. Başka bir giriş yolu varsa mahkeme zorunluluktan doğan irtifak tanımaz. Otomatik değildir ve boş arazi maliklerine genellikle tanınmaz.

Zamanaşımıyla irtifak (easement by prescription), başkasının arazisinin eyalet yasasının belirlediği bir süre boyunca açık ve aleni (open and notorious), düşmanca ve hasım (hostile and adverse) biçimde kullanılmasıyla kurulur. Açık ve aleni, kullanımın belirgin olduğu ve gizlenmediği anlamına gelir; dolayısıyla mülkünü makul ölçüde takip eden bir malik bunu bilirdi. Düşmanca ve hasım, malikin izni olmaksızın ve onun çıkarlarına aykırı kullanım anlamına gelir. İzin, talebi ortadan kaldırır. Malik izin vermişse zamanaşımı söz konusu olmaz.

New York'ta zamanaşımıyla irtifak talebi, on yıllık kesintisiz kullanım gerektirir. Kesintisiz, aralıksız anlamına gelmez. O tür bir mülk için olağan olan düzenli kullanım anlamına gelir; bu nedenle on yıl boyunca her yaz kullanılan bir yazlık patika kesintisiz sayılır. Zamanaşımı kullanıcıya bir irtifak hakkı verir, fazlasını değil ve buna bile bir mahkemenin karar vermesi gerekir.

Kamulaştırma yoluyla irtifak (easement by condemnation), devletin kamulaştırma yetkisi aracılığıyla kurulur. Devlete kamu yararı için özel mülkün mülkiyetini alma imkânı veren aynı yetki, bunun yerine bir irtifak yükleme imkânı da verir. Bu irtifaklar genellikle gelecekteki geçit haklarını, görüş mesafesini, güvenliği ve mevcut yolların veya kamu hizmeti hatlarının genişletilmesini kapsar ve yüklü taşınmazın malikine adil bedel (just compensation) ödenmesini gerektirir.

Ortak duvar irtifakı (party wall easement), bitişik iki mülk arasında paylaşılan bir duvardır. Duvarın mülkiyeti iki malik arasında bölünür ve her malik diğer yarı üzerinde arzi bir irtifaka sahiptir. Anlaşma yazılı olmalı ve mülkiyeti açıkça belirtmelidir. Her malik duvarın yapım ve bakım masraflarına katılır.

DİKKAT: Zamanaşımının iki sınırı vardır ve sınav ikisini de sorar. Zamanaşımıyla irtifak, devlet mülkü aleyhine nadiren kazanılabilir. Manzara irtifakı gibi olumsuz bir irtifak ise zamanaşımıyla hiçbir şekilde kurulamaz. Kimse on yıl oturup manzaranın tadını çıkararak manzara irtifakı kazanamaz.

On yıl, açık, düşmanca, kesintisiz

UNUTMAYIN: Bu altı yoldan hangi ikisi iradidir ve altısından hangisi talep edenin başka bir erişim yolu bulunmadığını kanıtlamasını gerektirir?

Tescil ve Sözlü Bir Vaadin Neden Geçersiz Olduğu

İrtifak tanıyan belge, tapu senedi gibi düzenlenir, imzalanır ve tescil edilir

İradi olarak kurulan bir irtifak hakkı (easement), onu kuran taraflarca yazıya dökülmelidir. İrtifakı tanıyan belge tıpkı bir tapu senedi (deed) gibi düzenlenir ve imzalanır ve mülkün bulunduğu county'nin kamu kayıtlarına tescil edilir. Sonraki bir alıcıya bildirim sağlayan şey tescildir. Alıcıya bildirim yapılmamışsa irtifak muhtemelen araziyle birlikte geçmez ve uyuşmazlık, alıcının irtifakı keşfettiği gün başlar.

YAZILI BELGE OLMADAN

D ve S komşudur. D, S'den, D'nin S'nin mülkünden geçmesine izin veren bir erişim irtifakı ister. S kabul eder. Hiçbir şey yazıya dökülmez. Altı ay sonra S fikrini değiştirir ve D'ye arazisinden uzak durmasını söyler. D irtifakı icra ettiremez, çünkü bu yalnızca sözlü bir anlaşmaydı. D'nin S'nin arazisi üzerinde hiçbir hakkı yoktur ve hiçbir zaman olmamıştır.

TESCİL EDİLMİŞ YAZILI BELGEYLE

Şimdi tek bir olguyu değiştirin. S, D'ye irtifak tanıyan bir belge imzalar ve belge mülkün bulunduğu county'de tescil edilir. S istediği kadar fikir değiştirebilir. D'nin icra edilebilir bir hakkı vardır. S mülkü sattığında da alıcı, S'nin arazisini D'nin irtifakından haberdar olarak devralır, çünkü alıcı teklif vermeden önce kayıt okunmak üzere oradaydı.

Tescil, farazi bildirim (constructive notice) yaratarak işler. Farazi bildirim, tescil sisteminin tescil edilmemiş taleplere karşı sağladığı korumadır. Bir belge kamu kayıtlarına işlendikten sonra hukuk, sonraki her alıcıyı, belgeyi okumuş olsun ya da olmasın, içeriğini biliyor kabul eder. Fiili bildirim (actual notice) farklıdır. Fiili bildirim gerçek bilgidir, yani bir kişinin fiilen bildiği şeydir. İrtifaktan bir kahve sohbetinde haberdar edilen alıcının irtifak hakkında fiili bildirimi vardır. İrtifakı hiç duymamış ve kayıtlara hiç bakmamış bir alıcının ise yine de farazi bildirimi vardır. İkisi de araziyi üzerindeki irtifakla birlikte devralır.

Örnek Olay, Montauk, Suffolk County, 1994

OLAYLAR

Suffolk County'deki Montauk'ta bulunan bir otel, bir mülk malikinin plaja giden patikaların üzerine çit dikmesinin ardından, misafirlerinin bu patikalara erişimini yeniden sağlamak için 1994 yılında dava açtı. Mahkeme, plaja bitişik mülkün suya erişim sağlayan bir irtifakla yükümlü olup olmadığına karar vermek zorundaydı. Mülkün geçmişi, 1879 yılında Montauk Kızılderililerinden yapılan bir arazi satışına kadar izlendi. 1904 yılında malikler, mülkün peyzajına ilişkin bir planı tapu kayıtlarına işletmişti.

KARAR

Davacılar, tescil edilmiş bu haritadaki ve kendi tapu senetlerindeki ifadelerin, plajlara ulaşmak için mülk üzerinde açık bir irtifak tahsisi (express grant of easement) içerdiğini ileri sürdü. Hâkim, harita ve tapu senetlerinin gerçekten bir irtifak kurduğuna ve bu davada yüklü taşınmazın (servient tenement) malikleri olan mevcut mülk maliklerinin bu irtifakı ortadan kaldıramayacağına karar verdi. Çitlerin kaldırılmasına hükmedildi.

Tarihleri yeniden okuyun. 1904 yılında işletilen bir harita, 1994 yılındaki bir çit uyuşmazlığını çözdü. İlk tahsisin taraflarının hepsi çoktan ölmüştü. İrtifak ise ölmemişti. Tescil edilmiş belgeler onları imzalayan kişilerden uzun yaşar ve mürekkep kuruduğunda henüz doğmamış olan malikleri de bağlar.

BU NEDEN SİZİN SORUNUNUZ

Sattığınız bir mülke hangi irtifakların bağlı olduğunu bilmenin ne kadar önemli olduğunu tahmin edebilirsiniz. Mevcut irtifaklar çeşitli kamusal kaynaklardan öğrenilebilir ve bunları sözleşme imzalandıktan sonra değil, imzalanmadan önce bulmak mümkün olmalıdır. Bu araştırmayı kendiniz yapmasanız bile, bir mülkiyet özetinde görünen her irtifakı müşterinize açıklayabilmeniz gerekir.

Mülkiyet özeti (abstract of title), bir mülkün mülkiyet geçmişinin, o mülkiyeti etkileyen tüm tescil edilmiş belgeleri listeleyen kısa bir özetidir. Tescil edilmiş bir irtifak orada görünür. County clerk bürosuna işletilmiş ayrı bir irtifak belgesi de, işletilmiş bir parselasyon haritası da orada görünür. Arka bahçeden geçen gaz hizmeti irtifakı da tam orada görünecekti. Yere gömme havuz planlayan bir alıcının o özetle ilgili tek bir sorusu vardır ve bu soruyu ruhsat gişesinde değil, kapanıştan önce sormasını sağlamak sizin işinizdir.

DİKKAT: Bir irtifakın ne olduğunu ve mülkün neresinde bulunduğunu açıklamak hizmettir. Müşterinize onun üzerine inşaat yapıp yapamayacağını veya mahkemede ona karşı kazanıp kazanamayacağını söylemek ise hukuki tavsiyedir ve bunu vermezsiniz. Ona mülkiyet özetini verin, ilgili satırı gösterin ve onu bir avukata yönlendirin.

Sözlü irtifak hiçbir işe yaramaz

UNUTMAYIN: Bir satıcı size komşusunun, arka tarladan geçmesine kendisine her zaman izin verdiğini ve yazılı hiçbir şey olmadığını söylüyor. Alıcıya ne söylersiniz ve satıcıya kimi aramasını söylersiniz?

Tecavüz, Sona Erme ve İzinler

Sınavın her seferinde sorduğu üç ayrım

Tecavüz (encroachment), komşunun mülküne fiziksel olarak taşan bir nesnedir. Mülk sınırını iki fit aşan bir araba yolu bir tecavüzdür. Sınırın üzerine uzanan bir ağaç dalı da bir tecavüzdür. Tecavüzlerin çoğu kasıtsızdır ve sınırın nereden geçtiğine ilişkin bir hatadan kaynaklanır; hukuk yine de bunları bir tür haksız müdahale (trespass) olarak kabul eder.

Komşu dava açarsa mahkeme, tecavüzün kaldırılmasına veya tecavüz edenin tazminat ödemesine karar verebilir. Tecavüze uğrayan mülkün maliki, tecavüzü kendisi ortadan kaldırma hakkına sahip değildir. Kulübeyi yıkamaz. Mahkemeye başvurur ya da müzakere eder ve tecavüz eden, tecavüzün yerinde kalabilmesi için ondan bir irtifak hakkı (easement) alabilir.

Tecavüz bir takyidat (encumbrance) değildir, çünkü sahip olunan bir hak veya menfaat değildir. Ayrımın tamamı budur ve sınavın en sevdiği sorulardandır. İrtifak, birinin sahip olduğu bir haktır. Rehin, birinin sahip olduğu bir taleptir. Tecavüz ise yanlış yerde duran bir nesnedir.

İRTİFAKIN SONA ERMESİNİN ALTI YOLU

Feragat (release). Tüm taraflar, irtifak hak sahibinin mülk üzerindeki hakkından feragat ettiğini gösteren bir belge imzalar ve feragat tescil edilir. Ellen, Tom'un mülkü üzerinden yola ulaşmak için zorunluluktan doğan bir irtifaka sahiptir. Ellen'ın arazisine bitişik yeni bir yol yapılır ve Ellen irtifakından feragat eder. Feragat tescil edildiği için Ellen'ın mülkü sattığı kişinin Tom'un mülkünü kullanma hakkı yoktur.

Birleşme (merger). Ayrı iki veya daha fazla mülk, hepsinin mülkiyeti tek bir kişiye devredilerek birleştirilir. Hem yararlanan taşınmaz (dominant tenement) hem de yüklü taşınmaz (servient tenement) tek bir kişiye ait olduğunda irtifak birleşme yoluyla sona erer. Arazi daha sonra yeniden bölünse bile irtifak geri gelmez. Yeniden kurulması gerekir.

Terk (abandonment). Terk, mülkün işgal edilmemesi ve kullanılmamasıdır ve hakların kaybına yol açabilir. Terk için yalnızca kullanmamak yeterli değildir. Hak sahibinin irtifakı terk etme niyetini açıkça ortaya koyan bir eylem veya beyan bulunmalıdır. Bir irtifakı birkaç yıl kullanmamak onu sona erdirmez.

Zamanaşımı

On yıl kullanılmazsa irtifak zamanaşımıyla (prescription) kaybedilebilir.

Amacın ortadan kalkması veya sona ermesi. İrtifak, kurulduğu amaç artık mevcut olmadığında sona erer. Bir elektrik şirketinin bir çiftçinin arazisinden elektrik hattı geçirmek için sahip olduğu irtifak, şirket hatları kaldırdığında amacın ortadan kalkması nedeniyle sona erer. İrtifak, mülkün iradi olmayan bir şekilde yok olmasıyla da sona erebilir. Bir iskele kasırgada yıkılır ve yeniden inşa edilirse, onu kullanmaya yönelik önceki irtifak kendiliğinden devam etmez ve yeniden kurulması gerekir.

Mahkeme kararı. İrtifak, bir mülk üzerinde kimin hangi hakka sahip olduğunu belirlemeye yönelik bir dava olan mülkiyetin tespiti davası (quiet title action) yoluyla sona erdirilebilir. Yeni yol yapıldıktan sonra Ellen, daha elverişli olduğu için Tom'un araba yolunu kullanmaya devam eder. Tom, irtifakın sona erdirilmesi için mahkemeye başvurabilir. İş bir hâkimin eline geçtiğinde sona erme garanti değildir.

DİKKAT: Kimsenin kullanmadığı bir irtifakla ilgili her olay örgüsünde süreye dikkat edin. İki yıl kullanmamak hiçbir şeyi sona erdirmez. Terk, niyeti gösteren bir eylem veya beyan gerektirir ve New York'ta zamanaşımı süresi on yıldır. Kısa süreli kullanmama durumları tuzaktır.

İZİN YALNIZCA BİR MÜSAADEDİR

İzin (license), başkasının arazisine belirli bir amaçla girmek için verilen geçici, geri alınabilir ve devredilemez bir müsaadedir. İzin bir irtifaka benzer, çünkü başkasının mülkünü kullanma müsaadesi verir. İzin ise mülk üzerinde hiçbir hak yaratmaz ve takyidat sayılmaz; ikisi arasındaki sınır budur.

İkisini yan yana karşılaştırın. İrtifak genellikle belirsiz bir süre için geçerlidir, izin ise çoğunlukla geçicidir. İrtifak yazılı bir anlaşmayla veya kanun gereği kurulur, izin ise sözlü bir sözleşmeyle verilebilir. İrtifak araziyle birlikte geçer, izin ise geçmek zorunda değildir. İrtifak geri alınamaz, izin ise izin sahibinin izne güvenerek önemli bir mali taahhütte bulunduğu durumlar dışında her zaman geri alınabilir. İzin devredilemez ve izin sahibi öldüğünde geçersiz hale gelir.

NOT: Bir maç bileti, iznin en basit örneğidir. Başkasının arazisine belirli bir amaçla girmenizi sağlar, geçicidir, geri alınabilir ve size stadyum üzerinde hiçbir hak vermez. Her olay örgüsünde, hak sahibinin arazi üzerinde bir hak mı, yoksa yalnızca bir müsaade mi elde ettiğini sorun.

Müsaade biter, hak devam eder

UNUTMAYIN: Bir komşu, yazılı hiçbir şey olmadan ve açıkça izin vererek satıcınızın yıllardır kendi parselinde park etmesine izin veriyor. Bu irtifak mı, izin mi, yoksa tecavüz mü ve alıcıya ne geçer?

3. ders

Rehinler

Mali bir hak, ve mali bir takyidat

Rehin Nedir ve Onu Sınıflandıran İki Eksen

Sınavdaki her rehin, her eksenden bir etiket taşır

Rehin (lien), mülk üzerinde mali bir hak ve malikin mülkiyet hakkı üzerinde mali bir takyidattır (encumbrance). Rehin bir borcun teminatıdır ve rehin sahibi (lien holder) denen alacaklıya, borç ödenmezse borçlunun mülkü üzerinde rehni paraya çevirme (foreclose) hakkı verir. Rehnin paraya çevrilmesinde mülk satılır ve rehin sahibi alacağını satış gelirinden tahsil eder.

Bu bölümün ikinci yarısındaki her şeyin altında yatan mekanizma budur. Rehin, alacaklıya mülke taşınma veya mülkü kullanma hakkı vermez. Alacaklıya satışı zorlama ve satıştan para alma hakkı verir. Rehin, irtifak hakkıyla aynı aileden, zilyetlik içermeyen bir haktır ve talep ettiği şey paradır.

Genel veya özel

İradi veya gayri iradi

Her rehni iki eksen sınıflandırır ve sınavdaki her rehin her eksenden bir etiket taşır. Genel rehin (general lien), borçlunun county'de sahip olduğu taşınır ve taşınmaz tüm mallara bağlanır. Özel rehin (specific lien) yalnızca belirli bir mülke, genellikle borca yol açan mülke bağlanır. Bu birinci eksendir ve alacaklının borçlunun malvarlığının ne kadarına ulaşabileceği sorusunu cevaplar.

İkinci eksen rızadır. İradi rehin (voluntary lien), malikin rızasıyla mülk üzerine konur. Gayri iradi rehin (involuntary lien) ise mülk malikinin rızası olmaksızın kanun gereği doğar. Gayri iradi rehinler, aksi halde ellerinde bir vaatten başka bir şey olmayacak olan arazi maliki alacaklılarını korumak için vardır.

İkisini bir araya getirdiğinizde dört bileşim elde edersiniz. İradi ve özel. Gayri iradi ve özel. İradi ve genel. Gayri iradi ve genel. Bu bölümdeki her rehin bu dört kutudan birine düşer ve size yalnızca bir etiket veren bir sınav sorusu, diğerini sizin bulmanızı istemektedir.

HER GÜN GÖRECEĞİNİZ İRADİ REHİN

İpotekler (mortgages), bir borcun ödenmesini teminat altına almak için taşınmazı kullanan yazılı belgelerdir. Borç olmadan ipotek olamaz. İpotek, malik için ödeme yapmaya yönelik güçlü bir teşviktir, çünkü temerrüt halinde mülkiyetin ipotek alacaklısına (mortgagee) geçme ihtimalini temsil eder. Konut öz varlık kredi limiti (home equity line of credit) da aynı şekilde işler ve aynı sınıflandırmayı taşır.

İpotek iradi ve özel bir rehindir. İradidir, çünkü malik onu imzalamış ve parayı kendisi istemiştir. Özeldir, çünkü ipotek edilen mülke bağlanır ve borçlunun sahip olduğu başka hiçbir mala bağlanmaz. Önce bu ikiliyi öğrenin. Müşterilerinizin taşıyacağı rehin budur ve bu bölümdeki diğer her rehin için referans noktasıdır.

NOT: İradilik ekseninde ölçüt rızadır. İpotek iradidir, çünkü malik ona rıza göstermiştir. Yüklenici rehni (mechanic's lien) ise malik yükleniciyi kendisi tutmuş olsa bile gayri iradidir, çünkü malik bir yükleniciye ödeme yapmayı kabul etmiştir, evi üzerinde bir rehni asla kabul etmemiştir.

Rıza ve ne kadarına ulaştığı

UNUTMAYIN: Bir ipoteğin iki etiketini yüksek sesle söyleyin. Şimdi de etiketlerden birinin değişmesi için olgularda neyin değişmesi gerektiğini söyleyin.

Gayri İradi Rehinler

Arazi malikinin alacaklılarını korumak için kanunla doğar

Gayri iradi rehin (involuntary lien), mülk malikinin rızası olmaksızın kanun gereği doğar. Kimse hiçbir şey imzalamaz. Bir borç bulunduğu ve birinin korunması gerektiği için hukuk talebi mülke bağlar. Kapanıştan iki hafta önce satıcıyı şaşırtan rehinler bunlardır.

Yüklenici ve malzemeci rehinleri (mechanic's liens and materialman's liens), taşınmaz üzerinde iş yapan veya taşınmaza malzeme sağlayan ve ödeme almayan kişiler tarafından ileri sürülür. Malik, iyileştirmeler için müteahhitlere, alt yüklenicilere, işçilere veya malzemecilere ödeme yapmadığında mülk, ödemenin teminatı işlevini görür. Faturalar ödenmezse rehin sahibi mülkün satışını zorlayabilir ve alacağını satış gelirinden tahsil edebilir. Bir taraf, mahkemeye başvurmadan yüklenici veya malzemeci rehni tescil ettirebilir.

New York'ta yüklenici rehni, bir mülkü iyileştirmek için yapılan her türlü işi veya kullanılan her türlü malzemeyi geniş biçimde kapsar. Tescil süreleri ezbere bilmeniz gereken kısımdır.

4 ay

8 ay

1 yıl

Tek ailelik bir konutta rehin, işin tamamlandığı veya malzemenin sağlandığı tarihten itibaren dört ay içinde tescil ettirilmelidir. Diğer mülkler için süre sekiz aydır. Tescil edildikten sonra yüklenici rehni bir yıl geçerlidir, ancak yenilenebilir. Yüklenici rehni gayri iradi ve özel bir rehindir.

Bu kanun brokerları da kapsar. New York Lien Law Section 10 uyarınca, uzun vadeli bir ticari kira sözleşmesinin müzakeresi için komisyon alacağı bulunan bir broker, ödenmemiş komisyon için komisyonun muaccel olmasından itibaren sekiz aya kadar rehin tescil ettirebilir. Bir ticari kira sözleşmesindeki kendi komisyonunuz, hukukun mülk üzerinde teminat altına almaya hazır olduğu bir alacaktır.

Vergi rehinleri (tax liens), vergilerin ödenmesini teminat altına almak için mülk üzerine konan rehinlerdir. Emlak vergileri, taşınmaz üzerinde gayri iradi ve özel bir rehin yaratır. Rehin, ad valorem vergilerden (ad valorem taxes), yani belediyeler ve okul bölgeleri gibi yerel kuruluşların gelir elde etmek için tarh ettiği, mülkün takdir edilen değerine dayalı vergilerden doğabilir. Yalnızca belirli mülk maliklerine yarar sağlayan belirli bir iyileştirmenin bedelini karşılamak için konan bir vergi olan özel değerlendirmeden (special assessment) de doğabilir. İcra edilebilir olması için rehni doğuran vergilerin meşru olması gerekir; bu da vergilerin usulüne uygun tarh edilmesini, yasal amaçlarla kullanılmasını ve tüm arazi maliklerine hakkaniyete uygun biçimde uygulanmasını gerektirir.

İlam rehinleri (judgment liens), mahkeme yoluyla bir kişinin mülküne karşı konan rehinlerdir. Bir davanın sonunda taraflardan birinin diğerine borçlu olduğu tespit edilirse hüküm (judgment) kurulur. Kazanan taraf, yani hüküm alacaklısı (judgment creditor), kaybeden tarafın, yani hüküm borçlusunun (judgment debtor) taşınmazı veya diğer malları üzerinde rehin talep edebilir.

Rehni talep etmek için hüküm alacaklısı, hükmü veren mahkemeden bir hüküm belgesi (certificate of judgment) alır ve bunu hüküm borçlusunun taşınmaz sahibi olduğu county'de tescil ettirir. Rehin, belgenin tescil edildiği her county'de borçlunun tüm taşınmazlarına bağlanır. Hüküm tarihinden itibaren on yıl geçerlidir ve on yıl daha yenilenebilir. İlam rehinleri genellikle gayri iradi ve genel rehinlerdir.

Bir ilam rehni ise tersine işler. Borç ikrarı (confession of judgment), borçlu olan birinin hiçbir yargılama olmaksızın aleyhine hüküm kurulmasına izin verdiği yazılı bir beyandır. Borç ikrarıyla doğan bir ilam rehni iradi ve genel bir rehindir, çünkü borçlu buna rıza göstermiştir.

İhtiyati haciz rehinleri (attachment liens), dava sonuçlanana kadar mülkün devrini önlemeyi amaçlar. Davacı dava açtığında, davalının hüküm kurulmadan önce her şeyi satıp kazanan tarafı değersiz bir kâğıtla baş başa bırakması tehlikesi vardır. Bunu önlemek için davacı, davanın başında mahkemeden bir ihtiyati haciz kararı (order of attachment) vermesini isteyebilir. Karar, şerife taşınır malları haczetmesini ya da taşınmaz mallar, taşınır mallar veya her ikisi üzerinde gayri iradi bir rehin oluşturmasını emreder.

Derdest dava bildirimi, yani lis pendens de tescil ettirilebilir. Lis pendens, potansiyel alıcılara bir davanın derdest olduğunu ve sonucunun mülkün mülkiyetini etkileyebileceğini bildiren tescilli bir bildirimdir. Rehin değil bildirimdir ve onu okuyan bir alıcı daha sonra bilmediğini ileri süremez.

DİKKAT: Tek ailelik bir konutta dört ay, diğer her şeyde sekiz ay ve tescil edildikten sonra rehin bir yıl geçerlidir. Bu üç sayı hem sınav cevaplarıdır hem de kapanışınızdan önceki hafta satıcının avukatının sayacağı sayılardır.

Kanunla doğar, imza gerekmez

UNUTMAYIN: Bir müteahhit beş ay önce bir evdeki işi bitirdi ve kendisine hiç ödeme yapılmadı. Hangi süre uygulanır, süre doldu mu ve bina dört daireli bir kiralık mülk olsaydı cevabınız ne olurdu?

Dört Vergi Rehni

Genel ve özel etiketlerine dikkat edin; sınav soruları burada yoğunlaşır

Sınavda dört vergi rehni (tax lien) kendi adıyla anılır ve her biri iki ekran önce öğrendiğiniz iki etiketi taşır. Her birini neye bağlandığına bakarak okuyun, çünkü öğrencilerin puan kaybettiği etiket budur.

Emlak vergisi rehni (property tax lien), belediyeler ve okul bölgelerinin tarh ettiği ad valorem vergilerden ya da yalnızca belirli maliklere yarar sağlayan bir iyileştirme için yapılan özel değerlendirmeden (special assessment) doğar. Vergilendirilen parsele bağlanır. Emlak vergileri, taşınmaz üzerinde gayri iradi ve özel bir rehin yaratır.

Gelir vergisi rehni (income tax lien), ödenmemiş federal gelir vergilerinden doğar. Gelir vergisi rehinleri gayri iradi ve genel rehinlerdir; bu nedenle diğer vergi rehinlerinden farklı olarak taşınmaz malların yanı sıra taşınır mallara da bağlanabilir. Internal Revenue Service (ABD Gelir İdaresi) belirli bir eve değil, vergi mükellefinin kendisine ulaşmaktadır.

Veraset vergisi rehni (estate tax lien), vefat etmiş bir kişinin terekesine uygulanır. Vergiye tabi tereke, brüt terekeden izin verilen indirimlerin düşülmesiyle bulunur. Tereke hayat sigortasını, yıllık gelirleri (annuities) ve mülkleri içerebilir. İndirimler cenaze masraflarını, borçları, hayır bağışlarını ve uygulandığı durumlarda eyalet ölüm vergisini içerebilir. Veraset vergisi rehni gayri iradi ve genel bir rehindir.

Kurumlar franchise vergisi rehni (corporation franchise tax lien), New York'ta faaliyet gösteren şirketlerin net kâr üzerinden ödediği yıllık bir eyalet vergisinden doğar. Şirket ödeme yapmazsa ödenmemiş tutar şirket varlıkları üzerinde bir rehne dönüşür. Eyalet varlıklara el koyabilir, rehni paraya çevirebilir ve şirketi feshedebilir; feshedilen bir şirket ise New York'ta artık yasal olarak faaliyet gösteremez. Kurumlar franchise vergisi rehni gayri iradi ve genel bir rehindir.

Dördünü neye ulaştıklarına göre sıralayın. Emlak vergisi rehni özeldir, çünkü vergilendirilen parsele bağlanır. Gelir vergisi rehni, veraset vergisi rehni ve kurumlar franchise vergisi rehni geneldir, çünkü her biri tek bir arazi parçasına değil, borçlunun kendisine ulaşır. Eyaletin lisans müfredatı da bunları aynı şekilde gruplandırır. Genel rehinler başlığı altında önce hükümleri, yanında parantez içinde lis pendens'i, ardından veraset ve miras vergilerini, vefat etmiş bir kişinin borçlarını, kurumlar franchise vergisini ve IRS vergisini listeler. Özel rehinler başlığı altında vergi, ipotek ve yüklenici rehinlerini listeler. Müfredat lis pendens'i hükümlerin yanına koyar, çünkü bu bildirim bir davayla birlikte tescil edilir. Lis pendens'in kendisi ise, bir önceki ekranın açıkladığı gibi, rehin değil bildirimdir.

Rehin türü

İradi

Gayri iradi

Genel (taşınır veya taşınmaz tüm mallar)

Özel (belirli bir taşınmaz üzerinde)

Emlak vergisi rehni

IRS vergi rehni

Veraset vergisi rehni

Kurumlar franchise vergisi rehni

İpotek rehni

Yüklenici rehni

İlam rehni

İhtiyati haciz rehni

NOT: Bu listedeki her rehin, her eksenden bir tane olmak üzere iki etiket taşır. Sekiz rehinden yalnızca biri her zaman iradidir: ipotek. İlam rehni genellikle gayri iradidir ve yalnızca borç ikrarına (confession of judgment) dayanarak kurulduğunda iradidir. Yalnızca üçü özeldir: emlak vergisi rehni, ipotek rehni ve yüklenici rehni.

Özel parsele, genel kişiye ulaşır

UNUTMAYIN: Listeyi kapatın ve dört vergi rehninin hepsini kendiniz etiketleyin: iradi mi gayri iradi mi, genel mi özel mi. Dördünden hangisi diğerlerinden farklıdır ve neden?

Rehin Önceliği

Zamanda önce olan hakta önce gelir, istisnası dışında

Bir taşınmazın aynı anda birden fazla rehin taşıması olağandışı değildir. Bir ipotek, bir yüklenici rehni ve bir emlak vergisi rehni tek bir parsel üzerinde bir arada bulunabilir. Bazen borçların toplamı, arazinin satışta getireceği tutardan fazladır; bu nedenle rehnin paraya çevrilmesinden (foreclosure) sonra bunların ödenmesi için bir sıra olmalıdır.

Rehinler genellikle araziye bağlandıkları sırayla ödenir. Zamanda önce olan, hakta önce gelir. İlk tescil edilen rehnin sahibi olan alacaklı önce ödenir ve alacağının son kuruşuna kadar alır. Para artarsa ikinci sırada tescil edilen rehin sahibi ödenir ve sıra böyle aşağı doğru devam eder. Üçüncü bir rehin sahibi varsa ve satış geliri yalnızca ilk ikisini karşıladıysa, üçüncü rehin sahibi hiçbir şey alamaz.

BÜYÜK İSTİSNA

Emlak vergisi rehinleri diğer tüm rehinlerden önce gelir. Bir emlak vergisi rehni mülk üzerine ne zaman konmuş olursa olsun, mülk satıldığında diğer tüm rehinlerden önce ödenir. Birçok ipotek kredisi verenin emlak vergileri için bir emanet (escrow) hesabı tutmayı tercih etmesinin nedeni budur. Vergileri kendisi ödemek, kredi verene vergilerin ödendiği güvencesini verir ve kredi vereni hiçbir rehnin gerisinde kalmadan birinci sırada tutar.

Sırası değişebilen bir rehin daha vardır. Belirli koşullar altında, Internal Revenue Service'in ödenmemiş federal gelir vergileri için tescil ettirdiği bir rehin, tescil edilmiş bir ipotek rehninin veya başka bir rehnin önüne geçebilir. Ancak hiçbir zaman bir emlak vergisi rehninin önüne geçemez. Emlak vergisi rehni merdivenin en üst basamağıdır ve orada kalır.

ÖRNEK OLAY: May, TOP Bank'tan aldığı ipotekli krediyle bir ev satın alır. Birkaç yıl sonra havuz yaptırmak için ABC Construction'ı tutar. ABC, çukuru kazması ve betonu dökmesi için alt yüklenici Tom'u tutar ve ona hiç ödeme yapmaz; bu nedenle Tom, May aleyhine bir yüklenici rehni tescil ettirir. Bir ay sonra May, ACE Bank'tan konut öz varlık kredisi (home equity loan) alır. Bundan iki ay sonra ödenmemiş bir kredi kartı borcu için aleyhine dava açılır ve aleyhine bir ilam rehni tescil edilir. Bundan üç ay sonra şehir, sokağındaki kaldırım kenarlarını yenilemek için bir özel değerlendirme tarh eder, May faturayı dikkate almaz ve şehir bir rehin tescil ettirir. May'in artık tek bir ev üzerinde beş rehni vardır.

Banka rehni paraya çevirir ve mülk $132,000'a satılır. Şehir, en son tescil edilmiş olmasına rağmen $3,000'lık özel değerlendirme rehni için ilk olarak ödenir, çünkü vergi rehni her şeyden önce gelir. TOP Bank, kalan rehinler arasında ilk tescil edilen olarak $100,000'lık ipotek bakiyesi için ikinci sırada ödenir. Havuzcu Tom, $2,000'lık yüklenici rehni için üçüncü sırada ödenir. ACE Bank'ın konut öz varlık kredisinden $30,000 alacağı vardır ve geriye yalnızca $27,000 kalmıştır; bu nedenle ACE $3,000 zarar eder. Kredi kartı şirketinin ilam rehninden $14,000 alacağı vardır ve hiçbir şey alamaz. Para, onun bir üstündeki rehinde tükenmiştir.

May'in listesini, tescil sırasını önünüze koyarak yeniden okuyun. Şehir en son tescil ettirdi ve ilk ödendi. Kredi kartı şirketi şehirden önce tescil ettirdi ve hiçbir şey alamadı. Beş sıranın dördünü tescil sırası belirledi, en önemli olanını ise vergi istisnası belirledi.

Bir alacaklı sırada aşağı inmeyi de kabul edebilir. Sıra değiştirme sözleşmesi (subordination agreement), kredi verenin kendi rehnini gönüllü olarak daha alt bir öncelik sırasına koyduğu bir sözleşmedir; bu da daha sonraki bir tarihte tescil edilen bir ipoteğe, daha önce tescil edilmiş olana göre öncelik verebilir. Kredi veren bunu genellikle mülkün hem ek rehinleri hem de ipoteği karşılayacak kadar değerli olduğundan emin olduğunda kabul eder.

NOT: Dikkat etmeniz gereken sınav cümlesi, ilk tescil edilen rehin olarak tanımlanan bir ipotektir. İlk tescil edilmiş olmak, ilk ödenmek ile aynı şey değildir. Cevap vermeden önce listenin tamamını bir emlak vergisi rehni veya özel değerlendirme için okuyun, çünkü bunlardan herhangi biri sıranın en önüne geçer.

Önce vergiler, sonra tescil sırası

UNUTMAYIN: May'in evi bunun yerine $110,000'a satılmış olsaydı kim ödenirdi ve kim eli boş kalırdı? Devam etmeden önce hesabı yapın.

Rehinli Mülkün Devri

Rehin satışı durdurmaz, satış da rehni ortadan kaldırmaz

Mülk üzerindeki rehinler (liens) mülkün devrine engel olmaz ve devir de rehni geçersiz kılmaz. Bu cümlenin iki yarısı da sınav cevabıdır. Satıcı, üzerinde rehin bulunan bir mülkü satabilir. Mülkü devralan alıcı, tapu senedi (deed) el değiştirdi diye temiz bir mülkiyet hakkı elde etmez.

Alıcı mülkü rehinlere tabi olarak (subject to the liens) devralır. Bir rehne tabi olarak devralmak, alıcının mülkü rehin yükümlülüğüyle birlikte, ancak borçtan şahsen sorumlu olmaksızın devralması anlamına gelir. Alıcı mülkü elinde tutmak için rehin borçlarını ödemeye devam etmelidir ve temerrüt halinde öz varlığını (equity) kaybeder. Alacaklı yeni maliki bu borçlardan şahsen sorumlu tutamaz, çünkü yeni malik bu borçları hiçbir zaman üstlenmemiştir.

SATICININ KAPANIŞTAN ÖNCE MÜLKİYETİ TEMİZLEMESİNİN ÜÇ YOLU

Kapanışta fon alıkoymak. Borcu ödemek için gerekli fonlar satış gelirinden alıkonur ve yeni maliki korumak için rehnin sona erdiğine dair belge (satisfaction of the lien) kamu kayıtlarına tescil ettirilir. Bu belgenin tescili, insanların unuttuğu adımdır ve rehnin ortadan kalktığını kanıtlayan adım da budur.

Masaya çek getirmek. Satıcının mülk için borcu, satışın getireceği tutardan fazlaysa satıcı, aradaki borcu kapatmak için kapanış masasına bir çekle gelmek zorunda kalabilir. Bunu önceden bilmeyen bir satıcı, bunu o gün öğrenir ve kapanış gerçekleşmez.

Teminatı serbest bırakmak veya değiştirmek. Talep bu parsel üzerindeki özel bir rehin değil de mülk malikine karşı genel bir rehinse, alacaklı, borçlunun başka teminatı varsa satılan mülkü serbest bırakmayı ya da rehni borçlunun edineceği bir mülke aktarmayı kabul edebilir. Rehin, borçluyu başka bir teminata doğru takip eder.

Çoğu gayrimenkul işleminde satıcılar kapanıştan önce mülkiyetlerini tüm rehinlerden temizler. Hukukta bunu zorunlu kılan hiçbir şey yoktur. Nakit ödeyen bir alıcı, bilerek ve isteyerek mevcut rehinlere tabi olarak bir mülk satın alma hakkına sahiptir ve neredeyse kimse yapmasa da bu işlem hukuka uygundur. İpotekli kredi kullanan bir alıcı ise kredi verenin bu konuda bir görüşü olduğunu görecektir, çünkü kredi veren birinci sırada olmak ister.

KAZANDIRICI ZAMANAŞIMI: KULLANIM MÜLKİYETE DÖNÜŞTÜĞÜNDE

Bu bölümdeki son fikir, rehnin tersi yönde işler. Rehin, birinin müşterinizin arazisi üzerindeki para talebidir. Kazandırıcı zamanaşımı (adverse possession) ise birinin, yalnızca kullanım yoluyla oluşturduğu, müşterinizin arazisinin kendisi üzerindeki talebidir. Dört unsurun yerine getirilmesi gerekir ve New York beşinci bir unsur ekler.

Açık ve aleni (open and notorious): birlikte kanıtlanan ilk iki unsur. Kullanım belirgin ve gizlenmemiş olmalıdır; dolayısıyla mülkünü makul ölçüde takip eden bir malik bunu bilirdi. Düşmanca ve hasım (hostile and adverse): üçüncü unsur. Kullanım, malikin izni olmaksızın ve malikin çıkarlarına aykırı olmalıdır. On yıl boyunca kesintisiz: dördüncü unsur. Bu, New York'un süresidir ve zamanaşımıyla irtifak için geçerli süreyle aynıdır. Ekilmiş veya çevrilmiş: New York'un beşinci unsuru. New York'ta bir talep genellikle mülkün ekilmiş veya iyileştirilmiş ya da sağlam bir çitle korunmuş olmasını gerektirir.

NOT: Altını çizmeniz gereken ifade “tabi olarak” (subject to) ifadesidir. Bir rehne tabi olarak devralan alıcı borçtan şahsen sorumlu değildir, ancak borç ödenmezse mülkü yine de kaybeder. Sınav, bu ikisinden hangisini atladıysanız onu soracaktır.

Rehin kapanıştan sonra da yaşar

UNUTMAYIN: Satıcınızın ödemeyi reddettiği bir ilam rehni var. Alıcınız nakit ödüyor ve umursamıyor. Kapanış hukuka uygun mu ve kimse imza atmadan önce neyi yazıya dökersiniz?

Uygulamada Kazandırıcı Zamanaşımı

Zamanaşımıyla mülkiyet ve araziyi takvim değil, mahkeme verir

Kazandırıcı zamanaşımı (adverse possession), başkasının taşınmazının mülkiyetini, eyalet yasasının belirlediği bir süre boyunca açık, aleni, düşmanca ve kesintisiz kullanım yoluyla kazanmaktır. New York'ta bu süre, zamanaşımıyla irtifak (easement by prescription) için geçerli süreyle aynı olan on yıldır ve bir talep genellikle mülkün ekilmiş veya iyileştirilmiş ya da sağlam bir çitle korunmuş olmasını gerektirir.

Kazandırıcı zamanaşımına zamanaşımıyla mülkiyet (title by prescription) de denir ve çok büyük bir farkla zamanaşımıyla irtifak gibi işler. Zamanaşımıyla irtifak, mülkiyet malikte kalırken kullanıcıya araziyi kullanma hakkı verir. Kazandırıcı zamanaşımı ise kullanıcıya mülkiyetin kendisini verir. Malik, yalnızca arazisinden geçen patika konusundaki tartışmayı değil, araziyi kaybeder.

Bu doktrinin iki sınırı vardır. Kazandırıcı zamanaşımı devlete ait araziye uygulanmaz; bu nedenle belediyeye ait bir park şeridi, biri onu ne kadar uzun süre biçmiş olursa olsun kazanılamaz. Ayrıca kazandırıcı zamanaşımı, on yıl dolduğunda mülkiyeti kendiliğinden devretmez. Araziyi verme kararını bir mahkemenin vermesi gerekir. Talebi takvim doğurur. Mülkiyeti hâkim yaratır.

New York'un ek şartı gerçek bir işlev görür. Burada bir talep genellikle mülkün ekilmiş veya iyileştirilmiş ya da sağlam bir çitle korunmuş olmasını gerektirir. On yıl boyunca komşunun tarlasının köşesinden yürüyerek geçmek bu şartı karşılamaz. O köşeyi çitle çevirmek, ekip biçmek, asfaltlamak veya üzerine inşaat yapmak bu şartın aradığı türden bir eylemdir ve aynı zamanda bir malikin gözünden kaçması neredeyse imkânsız olan türden bir eylemdir.

GERÇEKTE NEREDE KARŞINIZA ÇIKAR

Büyük parsellerin kazandırıcı zamanaşımıyla mülkiyeti yaygın değildir. Onunla bir sınır hattında karşılaşırsınız. Yanlış yerdeki bir çit, on sekiz inç fazla ileriye asfaltlanmış bir araba yolu, birinin 1990'da sınırın yanlış tarafına diktiği bir çit bitkisi ve her biri arazinin kendisine ait olduğuna inanmak için bir nedeni bulunan iki malik.

OLAYLAR

Ev maliki Joe, komşusunun mülkünün küçük bir bölümünü çevreleyen bir çit dikti. Yıllar içinde Joe çitin içine ağaçlar ve çalılar dikti ve o toprağı kendi malıymış gibi kullandı. Yirmi yıl sonra komşunun mülkü satıldı. Yeni malikler arazinin ölçümünü (survey) yaptırdı, çitin kendi mülklerinde olduğunu keşfetti ve çiti kaldırdı. Joe, mülkün o bölümünün mülkiyetini kazandırıcı zamanaşımı yoluyla talep etmek için dava açtı.

Sonucu tahmin etmeden önce Joe'nun olaylarını unsurlarla karşılaştırın. Çit ve dikilen bitkiler açık ve alenidir ve hem ekim hem de çevirme niteliğindedir. Yirmi yıl, on yılı fazlasıyla aşar. Bir mahkemenin soracağı soru, Joe'nun kullanımının düşmanca ve hasım, yani izinsiz olup olmadığı ve her unsuru sürenin tamamı için kanıtlayıp kanıtlayamayacağıdır. Eski komşunun herhangi bir anda vermiş olduğu bir izin, talebi sona erdirir.

SİZİN İÇİN NEDEN ÖNEMLİ

Bu davayı siz yürütmeyeceksiniz. Siz, çitin yanlış yerde gibi göründüğünü söyleyen bir alıcıyla ve çitin her zaman orada olduğunu söyleyen bir satıcıyla bir arka bahçede duruyor olacaksınız. Birinci soruyu ölçüm cevaplar. İkinci soruyu bir avukat cevaplar. Sizin işiniz, sözleşme kesinleşmeden önce birinin ölçümü sipariş etmesini sağlamak ve o şeridin kime ait olduğu konusundaki kendi görüşünüzü kendinize saklamaktır.

DİKKAT: Bu doktrinlerin hiçbiri devlete karşı iyi işlemez. Kazandırıcı zamanaşımı devlete ait araziye uygulanmaz ve zamanaşımıyla irtifak, devlet mülkü aleyhine nadiren kazanılabilir. Bir belediyenin, bir köyün, bir okul bölgesinin veya bir parkın adını veren bir olay örgüsü, soruyu sormadan cevabı size söylemektedir.

Kullanan irtifak, zilyet tapu alır

UNUTMAYIN: Dört unsuru yüksek sesle söyleyin, New York'un beşincisini ekleyin ve yıl sayısını söyleyin. Sonra iki doktrinden hangisinin mülkiyeti asıl malikte bıraktığını söyleyin.

Oturum Özeti

Bu bölümden yanınızda götürmeniz gereken sekiz şey

Takyidatlar (encumbrances), mülk üzerindeki zilyetlik içermeyen haklardır. Bir kişi, bir mülke zilyet olmadan o mülk üzerinde bir talebe veya hakka sahip olabilir ve bu talep mülkü yükümlendirir. En yaygın iki takyidat irtifak hakları (easements) ve rehinlerdir (liens); bir malikin yazdığı tapu kısıtlaması (deed restriction) da mülkiyet hakkını aynı şekilde yükümlendirir.

İrtifak hakkı, başkasının mülkünü belirli bir amaçla kullanma hakkıdır. Arzi irtifak (easement appurtenant), bir parseli, yani yüklü taşınmazı (servient tenement), başka bir parselin, yani yararlanan taşınmazın (dominant tenement) lehine yükümlendirir. Şahsi irtifak (easement in gross) ise bir parseli, bir kamu hizmeti kuruluşu gibi bir kişinin veya şirketin, yani yararlanan hak sahibinin (dominant tenant) lehine yükümlendirir.

İrtifaklar açık tahsis (express grant) veya açık saklı tutma (express reservation) yoluyla; zımni kurulma, zorunluluk veya zamanaşımı yoluyla; kamulaştırma ve ortak duvar anlaşması yoluyla kurulur. İradi bir irtifak tapu senedine yazılır veya taraflar arasındaki bir anlaşmayla ayrıca kurulur. İrtifaklar feragat, birleşme, terk, zamanaşımı, amacın ortadan kalkması veya sona ermesi ve mahkeme kararıyla sona erer. New York'ta zamanaşımı süresi on yıldır.

Tecavüz (encroachment), komşunun mülküne fiziksel olarak taşan bir nesnedir. Tecavüzlerin çoğu kasıtsızdır ve hukuk yine de bunları bir tür haksız müdahale olarak kabul eder. Tecavüz bir takyidat değildir, çünkü sahip olunan bir hak veya menfaat değildir ve tecavüze uğrayan malik onu kendisi ortadan kaldıramaz.

İzin (license), başkasının arazisine belirli bir amaçla girmek için verilen geçici, geri alınabilir ve devredilemez bir müsaadedir. İzin, tıpkı bir irtifak gibi başkasının mülkünü kullanma müsaadesi verir. İzin mülk üzerinde hiçbir hak yaratmaz, takyidat değildir ve izin sahibi öldüğünde geçersiz hale gelir.

Rehinler, zilyetlik içermeyen haklar ve mali takyidatlardır. Her rehin iradi veya gayri iradi, genel veya özeldir. Yaygın olanları ipotekler, vergi rehinleri, yüklenici rehinleri, ilam rehinleri ve ihtiyati haciz rehinleridir. Yüklenici rehni tek ailelik bir konutta dört ay, diğer mülklerde sekiz ay içinde tescil ettirilir ve bir yıl geçerlidir. Lis pendens, derdest bir davanın tescilli bildirimidir ve rehin değildir.

Borç ödenmediğinde rehin sahipleri rehni paraya çevirebilir (foreclose); bu da satışı zorlar ve satış geliri borcun ödenmesinde kullanılır. Öncelik genellikle rehinlerin tescil edildiği sırayı izler. İstisna, diğer tüm rehinlerden önce gelen vergi rehnidir ve bir alacaklı, sıra değiştirme sözleşmesiyle (subordination agreement) sırada aşağı inmeyi kabul edebilir.

Kazandırıcı zamanaşımı (adverse possession), başkasının taşınmazının mülkiyetini, eyalet yasasının belirlediği bir süre boyunca açık, aleni, düşmanca ve kesintisiz kullanım yoluyla kazanmaktır. New York'ta bu süre, zamanaşımıyla irtifakta olduğu gibi on yıldır ve mülkün genellikle ekilmiş, iyileştirilmiş veya çevrilmiş olması gerekir. Kazandırıcı zamanaşımı devlete ait araziye uygulanmaz ve mülkiyete bir mahkemenin karar vermesi gerekir.

UNUTMAYIN: Sekiz fikir var ve bunlardan biri bugün yanlış yapacağınız fikir. Hangisi ve bölüm sınavından önce hangi ekranı yeniden okumanız gerekiyor?

Hâkim Sizsiniz

Hollow Creek Karmaşası: bir sorun tespit etme alıştırması

Bu bölümdeki her şey, iş hayatında karşınıza aynı biçimde çıkar. Bir temsilcinin bir müşteriye arabada veya telefonda, kendinden emin bir şekilde, yardımsever gibi görünen bir cümleyle söylediği bir şey olarak çıkar. Dana o temsilcidir. Hollow Creek'te yaptıklarını okuyun ve hatalı olduğu yerleri bulun.

Metni bir kez okumak yerine dört turda çalışın. Birinci tur: işlemin genel yapısı aklınızda oluşsun diye hikâyenin tamamını durmadan baştan sona okuyun. İkinci tur: her seferinde bir paragraf alın ve Dana'nın söylediği her ayrı ifadeyi yazın. Üçüncü tur: her ifadenin yanına ilgili kuralı yazın. Dördüncü tur: ifadenin kuralı ihlal edip etmediğine karar verin.

Burada iki tür hata gizlidir ve ikisi de aynı puanı taşır. Birinci tür, düpedüz yanlış olan bir hukuki ifadedir: New York'un sayısı olmayan bir sayı ya da kapsamadığı olaylara uygulanan bir doktrin. İkinci tür ise doğru bile olabilecek, ancak bir lisans sahibinin hiçbir şekilde söylemesine izin verilmeyen bir ifadedir. İkisini de yakalayın. Lisansa mal olan, ikinci türdür.

Okurken bölümün terimlerini elinizin altında tutun. Arzi irtifak (easement appurtenant) ve şahsi irtifak (easement in gross). Yararlanan taşınmaz (dominant tenement) ve yüklü taşınmaz (servient tenement). Takyidat (encumbrance) ve tecavüz (encroachment). Zamanaşımıyla irtifak (easement by prescription) ve kazandırıcı zamanaşımı (adverse possession) ile ikisinin paylaştığı on yıllık süre. Yüklenici rehninin (mechanic's lien) tescil süreleri. Rehin önceliği ve sırayı atlayan tek rehin. Alıcı bir rehne tabi olarak (subject to) devraldığında neyi devraldığı.

HOLLOW CREEK KARMAŞASI

Dana, Hollow Creek'te kırsal bir parseli satışa çıkarır. Yıllar önce satıcı, komşusunun arazisinden geçen bir araba yolu için komşusuyla el sıkışmıştı; hiçbir şey yazıya dökülmemiş veya tescil edilmemişti. Dana alıcıya bu düzenlemenin “araziyle birlikte geçtiğini, endişelenmemesini” söyleyerek güvence verir ve kendi görüşüne göre alıcının “her durumda sağlam bir hukuki talebi olduğunu” ekler.

Mülkiyet özeti, arka bahçenin ortasından geçen bir gaz hizmeti irtifakı gösterir. Dana bunu özetinde atlar, çünkü alıcı yere gömme bir havuz planlamaktadır ve “bu onu sadece ürkütür.” Alıcı, komşunun sınırı iki fit aşan kulübesini sorduğunda Dana buna “mülkiyet üzerindeki bir takyidat daha” der ve mülk kendisinin olduğunda onu yıkmakta serbest olduğunu söyler.

Dana alıcıya, insanlar altı yıldır bitişik çiftlikten geçtiği için o çiftlik üzerinde bir geçit hakkını garantiye alabileceğini ve zamanaşımıyla manzara irtifakı talep ederek çiftçinin sıra halinde ağaç dikmesini engelleyebileceğini söyler. Arkadaki belediye park arazisi şeridinin “ezelden beri bu aile tarafından biçildiğini, bunun kazandırıcı zamanaşımı olduğunu, kolay” diye ekler.

Kapanış hazırlığında Dana rehinleri inceler. Bir müteahhit, işi bitirdikten üç ay sonra bu tek ailelik konut üzerinde yüklenici rehni tescil ettirmiştir; Dana, “yalnızca altmış gününüz var” diyerek rehnin geçersiz olduğunu söyler. Satıcıya, ilk ipotek daha önce tescil edildiği için county'nin emlak vergisi rehninden önce ödeneceğini söyler ve alıcıya “satıldığında rehinler silinir” diye güvence verir. İkinci bir dosyada bir müşteriye, kimse iki yıl kullanmadığı için bir irtifakın sona erdiğini söyler. O dosyadaki satıcı, kapanıştan önce küçük bir ilam rehnini ödemeyi reddeder; nakit alıcı omuz silker ve mülkü yine de satın alır.

Bu hikâyede 12 ihlal gizli

Artı sizi yakalamak için yerleştirilmiş bir hukuka uygun eylem. Dana'nın bu dört paragrafta yaptığı veya izin verdiği şeylerden biri, özensiz görünse de hukuka uygundur. Onu bulmak, bir hatayı bulmak kadar değerlidir, çünkü uygulamada yanlış görünen ama yanlış olmayan şeyleri onaylamanız istenecektir.

Hiçbir şeyi kontrol etmeden önce, her eylemin ihlal ettiği yükümlülüğü veya kuralı kendi sözcüklerinizle adlandırın. Önce listeyi yazın. Sonra bu bölümü ekran ekran geriye doğru gözden geçirin ve kaçırdıklarınızı işaretleyin. Yeniden okumak zorunda kaldığınız ekranlar, bölüm sınavından önce tekrar etmeniz gereken ekranlardır.

DİKKAT: Yalnızca çarpıcı hataları sayma isteğine karşı koyun. Dana'nın hatalarından birkaçı, bir temsilcinin haftada onlarca kez hiç düşünmeden söylediği sessiz, sıradan cümlelerdir. Department of State'e (New York Eyalet Bakanlığı) yapılan şikâyetlerde karşınıza çıkanlar bunlardır.

On iki hata ve bir yasal eylem

UNUTMAYIN: Tek bir cevaba bakmadan önce, bu vakanın yarısını çözen tek soruyu kendinize sorun. Dana'nın ifadelerinden hangilerini söylemek zaten onun işiydi ve hangileri bir avukata aitti?

Kendinizi sınayın

Bu bölümle ilgili 10 soru. Doğru olup olmadığını ve nedenini görmek için bir cevap seçin.

Anahtar terimler

Encumbrance
Malikin mülkiyet hakkını yükümlendiren, taşınmaza bağlı, zilyetlik içermeyen bir talep, sınırlama, yükümlülük veya yük; örneğin irtifak veya rehin.
Easement appurtenant
Komşu bir parsele (yararlanan taşınmaz) yarar sağlayan ve yüklü taşınmazı yükümlendiren, başka bir parseli kullanma hakkı; araziyle birlikte geçer.
Easement in gross
Bir parsele değil, bir kişiye veya şirkete yarar sağlayan irtifak; ticari olanlar (kamu hizmetleri) devredilebilir, kişisel olanlar devredilemez.
Easement by necessity
Arazinin onsuz kullanılamaz olacağı durumlarda doğan irtifak, yalnızca makul değil, kesin zorunluluk kanıtlanmalıdır.
Easement by prescription
New York'ta on yıl boyunca açık, aleni, düşmanca ve kesintisiz kullanımla kurulan irtifak.
Party wall
Bitişik iki bina tarafından paylaşılan duvar; her malik yarısına ve diğer yarı üzerinde arzi bir irtifaka sahiptir.
Encroachment
Bir yapının veya nesnenin komşunun arazisine fiziksel müdahalesi; haksız müdahaledir, takyidat değildir.
License
Başkasının arazisine girmek için geçici, geri alınabilir, devredilemez müsaade; mülk üzerinde hak yaratmaz.
Lien
Alacaklıya borçlunun mülkü üzerinde rehni paraya çevirme hakkı veren borç teminatı; iradi/gayri iradi ve genel/özel olarak sınıflandırılır.
Mechanic's lien
Ödenmemiş işçilik veya malzeme için gayri iradi özel rehin; 4 ay (tek ailelik) veya 8 ay (diğer mülkler) içinde tescil ettirilir ve bir yıl geçerlidir.
Judgment lien
Borçlunun mülk sahibi olduğu her county'de hüküm belgesi tescil ettirilerek oluşturulan genel gayri iradi rehin; on yıl geçerli, yenilenebilir.
Lis pendens
Mülkiyeti etkileyebilecek derdest bir davanın tescilli bildirimi; alıcılara uyarıdır, rehin değildir.
Subordination agreement
Alacaklının rehnini öncelik sırasında daha sonraki bir rehnin arkasına almayı kabul etmesi.
Adverse possession
Başkasının arazisinin mülkiyetini on yıl boyunca açık, aleni, düşmanca ve kesintisiz kullanımla, mahkeme kararıyla kazanmak; devlet arazisine karşı mümkün değildir.

Bu bölümü çalışın

Kartlar (ücretsiz) Deneme sınavı

Kitapta 5. bölümü okuyun (İngilizce)

Kitap, satış danışmanı paketiyle gelir (3 ay için 39 $).

Bir çalışma kursu, beta aşamasında. Bu, New York Eyaleti Department of State (DOS) tarafından onaylanmış bir lisans ön koşulu kursu değildir ve burada geçirdiğiniz süre satış danışmanı lisansı için gereken 77 saate sayılmaz. 77 saatlik kursu DOS onaylı bir okulda alın; bunu konuları öğrenmek ve tekrar etmek için kullanın. · License to Earn LLC altyapısıyla