1. ders
Bölüm 1: Bu oturumda
Neler öğreneceksiniz
Bu Oturumda
Kimin için çalışıyorsunuz ve bu cevabın size bedeli ne
Acentelik (agency), bu kursun en zor konularından biridir. Aynı zamanda meslek hayatınızın her iş gününe dokunan konudur. Bir alıcı, satıcı, kiracı veya ev sahibiyle yaptığınız her konuşma ya bir acentelik ilişkisinin içinde ya da hemen dışında geçer. Ağzınızı açtığınız anda bu ikisinden hangisinde durduğunuzu bilmek, işin büyük kısmıdır.
Bu bölüm tek bir soruyu altı farklı yönden cevaplar. Kimin için çalışıyorsunuz? Konular şu sırayla gelir.
Acentelik nasıl kurulur
Güvene dayalı görevler: OLD CAR
Temsil edilmeyen taraflar ve üçüncü kişiler
New York’ta acentelik türleri
Herkes nasıl ödeme alır
Acentelik nasıl sona erer
Acentelik dört yolla kurulur. Açık (express), zımni (implied), onaylama (ratification) ve estoppel. Bunlardan yalnızca ilkinde birinin bir şey imzalaması söz konusu olabilir. Diğer üçü, siz yalnızca yardımcı olduğunuzu düşünürken gerçekleşebilir ve bunlardan biri, bir açık ev etkinliğinde (open house) üzerinde düşünmeden kullandığınız sözcüklerden doğabilir.
Müşteriye (client) altı güvene dayalı görev (fiduciary duty) borçlu olunur. İtaat (obedience), sadakat (loyalty), açıklama (disclosure), gizlilik (confidentiality), hesap verebilirlik (accountability) ve makul özen (reasonable care). İngilizce baş harfleri OLD CAR sözcüklerini oluşturur ve sınav günü onları bu şekilde hatırlayacaksınız.
Temsil edilmeyen tarafa (customer) ise farklı ve çok daha dar bir şey borçlu olunur. İyi niyet, dürüstlük ve adil davranış. Bu bölümün bir kısmı; bütün gün dile getirebileceğiniz bir görüş, birine paraya mal olan bir yanlış beyan (misrepresentation) ve size lisansınıza, hatta lisansınızdan fazlasına mal olabilecek dolandırıcılık (fraud) arasındaki çizgiyi çizer.
New York birkaç acentelik biçimine izin verir ve içinde bulunduğunuz biçimi adlandırabilmeniz gerekir. Tekli acentelik (single agency). Çifte acentelik (dual agency). Atanmış satış temsilcileriyle çifte acentelik (dual agency with designated sales agents). Alt acentelik (subagency). Broker acentesi (broker’s agent); bu, New York’a özgü bir soruna New York’un verdiği bir cevaptır. Her biri sorumluluğu (liability) farklı bir kişiye taşır ve bu bölüm sorumluluğun izini sürer.
Sonra para. Komisyon müzakere edilebilir, hukukun tanımladığı bir anda hak edilir ve cebinize ulaşana kadar iki aracılık firması (brokerage) ile onların acenteleri arasında paylaşılır. Yönlendirme ücretleri (referral fees) ve franchise ücretleri (franchise fees) bundan düşülür. Net listing New York’ta yasa dışıdır ve nedenini bilmeniz gerekir.
Sonra sona eriş. Bir acentelik ilişkisinin sona ermesinin altı yolu, asilin (principal) hiçbir şekilde geri alamayacağı bir acentelik ve listedeki her sona erişten sonra da yaşayan bir görev.
Bu bölümü acentelikle ilgili iki bölüm daha izler. 3. Bölüm evrak işlerini, 4. Bölüm ise geri kalan açıklama yükümlülüklerini ve antitröst (antitrust) kurallarını ele alır. Tek bir konuya üç bölüm ayrılması, eyaletin bu konunun meslek hayatınızın ne kadarını kaplamasını beklediğini gösterir.
NOT: Ders kitabı acenteliği bir lisans sahibinin karşılaştığı en zorlu konulardan biri olarak tanımlar ve bunun nedeni acenteliğin görünmez olmasıdır. Bir ilan sözleşmesini (listing agreement) elinizde tutabilirsiniz. Davranışla kurulan bir acentelik ilişkisi ise elde tutulacak hiçbir şey bırakmaz ve biri onu ilk kez yüksek sesle adlandırdığında, bu genellikle bir şikâyette olur.
Altı soru, tek cevap: kimin için çalışıyorsunuz
UNUTMAYIN: Birinin size en son bir ev hakkında soru sorduğu anı düşünün. Onun için mi, onunla mı çalışıyordunuz, yoksa hiçbiri mi? Bu bölümün sonunda bunu tek kelimeyle cevaplayabilmeli ve bu ilişkiyi neyin kurduğunu söyleyebilmelisiniz.
Acentelik Nedir?
Acente, asil, temsil edilmeyen taraf, ve bir ilişki kuran sözcükler
Acentelik (agency), bir kişinin başka bir kişiye üçüncü kişilerle olan ilişkilerinde kendisini temsil etme hakkı vermesiyle kurulan bir güven ilişkisidir. Tanımın tamamı budur ve içindeki her kelime yük taşır. Temsil. Üçüncü kişilerle ilişkiler. Güven.
Acentelik rızaya dayalıdır. İki taraf da ilişkiye isteyerek girer. Bir alıcı veya satıcı, bir işlemde kendisini temsil etmesi için bir lisans sahibi tutar ve acentelik ilişkisi o andan itibaren var olur.
Odadaki üç kişiyi üç kelime adlandırır ve sınav üçünü de kullanır.
Acente (agent): lisans sahibi
Asil (principal): müşteri (client)
Temsil edilmeyen taraf (customer): üçüncü kişi
Acente, üçüncü kişilerle ilişkilerde başkasını temsil etmeye yetkili kişidir. Müşteri olarak da adlandırılan asil, bu temsil hakkını veren taraftır. Temsil edilmeyen taraf ise işlemdeki üçüncü kişidir; acentenin onunla birlikte çalıştığı ama onun için çalışmadığı kişidir.
Acente ile asil arasındaki ilişki güvene dayalı (fiduciary) bir ilişkidir. Bu, taraflardan birinin diğerine, ikisinin de işlemdeki başka herhangi birine borçlu olduğundan daha yüksek bir iyi niyet standardı borçlu olduğu bir güven ve itimat ilişkisi demektir. Güvene dayalı rol, bir savunucunun rolüdür. Bu rolü üstlendiğiniz anda artık tarafsız biri değilsiniz.
Acente, müşteriye, temsil edilmeyen tarafa borçlu olmadığı görevler borçludur. Bu tek cümle, bu bölümün var olma nedenidir. Geri kalan her şey ona bağlı ayrıntılardır.
Temsil bir etiket değil, gerçek bir iştir. Bir tarafa hizmet eden tavsiyeler vermek demektir. Bir rakam için savunma yapmak demektir. Size söyleneni saklamak ve bildiklerinizi tek bir kişinin yararına kullanmak demektir. Bir alıcı için bunların hepsini yapıp sonra kendisini tarafsız olarak tanımlayan bir lisans sahibi, gerçekleşmemiş bir şeyi tarif etmiş olur.
Bu da kullandığınız sözcüklerin, yeni lisans sahiplerinin beklediğinden daha önemli olduğu anlamına gelir. Bir e-postada birinden “müşterim” diye söz etmek ya da bir açık ev etkinliğinde bir alıcıyı “benim alıcım” diye tanıtmak, henüz kurulmamış bir ilişkiyi ima edebilir. Bunu duyan kişi niyetinizi bilmez. Ne söylediğinizi bilir.
Varsayımsal örnek. Cumartesi günü bir açık ev etkinliğinde bir alıcıyla tanışıyorsunuz. Onunla hiçbir türden bir anlaşmanız yok. Pazartesi günü bir meslektaşınıza “hafta sonundaki alıcım” hakkında e-posta gönderiyorsunuz. Bu e-postadaki hiçbir şey tek başına bir acentelik ilişkisi kurmadı. Ancak bu, alıcı daha sonra onu temsil ettiğinizi iddia ederse yanlış yönü gösteren bir kayıt oluşturan türden bir alışkanlıktır.
Bunun yerine edinmeye değer alışkanlık, ilişkiyi erkenden, sesli olarak ve sıradan sözcüklerle adlandırmaktır. Bu evde satıcı için çalışıyorsunuz. Alıcı, dürüstlüğünüzden ve bildiğiniz her esaslı olgudan (material fact) yararlanabilir, ancak ne teklif edeceği konusunda sizden tavsiye almayacaktır. Bunu söylemek on saniye sürer ve aksi hâlde bir idari yargılama görevlisinin (hearing officer) karara bağlayacağı bir soruyu çözer.
DİKKAT: Müşteri (client) ve temsil edilmeyen taraf (customer), yalnızca nezaket tonu farklı olan ve birbirinin yerine kullanılabilen sözcükler değildir. Farklı görevlere bağlanan iki farklı hukuki konumdur ve birini kastederken diğerini kullanmak, lisans sahiplerinin hiç kabul etmedikleri ilişkilere kendi sözleriyle girmelerinin yoludur.
Müşteri İÇİN, temsil edilmeyen taraf İLE çalışırsınız
UNUTMAYIN: Son emlak konuşmanızdaki üç tarafı adlandırın. Siz hangisiydiniz, karşınızdaki kişi hangisiydi?
Lisans Sahipleri Nerede Dava Edilir
Acentelik hukuku neden bu şekilde yazılmıştır
Acentelik hukuku, emlak işlemlerinde tüketicileri korumak için vardır. Bunu, başka bir tarafı temsil eden herkes için katı davranış kuralları koyarak yapar. Bu kurallar, onlar olmadan nelerin ters gittiğinin listesini görene kadar gereksiz titizlik gibi görünür.
Acentelik davalarında altı dava sebebi tekrar tekrar karşımıza çıkar.
Acenteliğin açıklanmaması
Güvene dayalı görevin ihlali
Çıkar çatışmaları
Yetersiz bilgi
Açıklanmamış kendi lehine işlem
Yanlış beyan
Acentelik ilişkisinin açıklanmaması, kimin kimi temsil ettiğinin kimseye zamanında söylenmemesi demektir. Güvene dayalı görevin ihlali (breach of fiduciary duty), üçüncü bir kişiyle ilişkilerde müşterinin (client) çıkarlarının kötü yönetilmesi demektir. Çıkar çatışması (conflict of interest) çoğunlukla bir lisans sahibinin, uygun rıza olmadan aynı işlemde hem alıcıyı hem satıcıyı temsil etmeye çalışması demektir.
Yetersiz bilgi, kimsenin dava edilmeyi beklemediği sebeptir. Acentenin bir satıcıya veya alıcıya neyin borçlu olunduğunu bilmemesi demektir. Bilmemek bir savunma değildir. Kamuoyu karşısında odadaki bilen kişi olarak tanıtılıyorsunuz.
Kendi lehine işlem (self-dealing), acentenin kendi hesabına alım veya satım yapması ve bunu söylememesi demektir. Yanlış beyan (misrepresentation), yanlış veya yanıltıcı bilginin ona dayanan birine ulaşması demektir ve bunu kasıtlı yapmış olsanız da olmasanız da sayılır.
Altısının ortak noktasına dikkat edin. Her biri ya birine bir şeyi söylememek ya da bilmeniz gerekeni bilmemektir. Hiçbiri bir şey çalmanızı gerektirmez. Acenteliği, dikkatli ve iyi niyetli lisans sahiplerinin başının derde girdiği alan yapan da budur.
Varsayımsal örnek. Yeni bir satış temsilcisi, bir açık ev etkinliğinde tanıştığı bir alıcıya Queens’te iki aileli bir ev gösterir. Alıcıyı sever. Ona kendisi olsa ne teklif edeceğini, satıcının neye razı olacağını düşündüğünü ve ona “en iyi anlaşmayı sağlayacağını” söyler. Oysa kendisi satıcının acentesidir. On beş dakikada o listedeki altı maddenin üçünden geçmiştir ve tek bir yalan söylememiştir.
Koruma iki yönlüdür. Acentelik hukuku tüketicileri korur ve ona uyan lisans sahibi, eyalette dava edilmesi en zor lisans sahibidir.
NOT: Bu altısının her biri, iyi bir günde ve iyi niyetle ihlal edilebilir. Hiçbiri yalan gerektirmez. Bu bölümün anlatmak istediği de budur.
Dava edilmenin altı yolu, hiçbiri yalan gerektirmez
UNUTMAYIN: Altısını tekrar okuyun. İlk ayınızda hangisini işlemek en kolay olurdu ve hangi alışkanlık bunu önlerdi?
Güvene Dayalı Görevler: OLD CAR
Asile borçlu olunan altı görev; başka hiç kimseye değil
Güvene dayalı görevler (fiduciary duties), asil (principal) adına hareket eden bir acenteden beklenen performansın ölçütüdür. Altı tanedir. Yalnızca asile borçlu olunurlar. İşlemdeki diğer herkese yine de adil davranış ve dürüstlük borçlusunuz; bu, farklı ve çok daha kısa bir listedir.
Altısının İngilizce baş harfleri OLD CAR sözcüklerini oluşturur. Bu kısaltmayı şimdi öğrenin; sizi hem sınavda hem de bu bölümün geri kalanında taşıyacaktır.
İtaat (Obedience)
Sadakat (Loyalty)
Açıklama (Disclosure)
Gizlilik (Confidentiality)
Hesap verebilirlik (Accountability)
Makul özen (Reasonable care)
İtaat. Müşterinin tüm yasal ve makul talimatlarına uyun. Yasa dışı bir talimat, uyacağınız bir talimat değildir.
Sadakat. Asilin çıkarlarını, kendiniz de dahil olmak üzere diğer herkesin çıkarlarının üstünde tutun.
Açıklama. Edindiğiniz ve asilin kararlarını etkileyebilecek tüm olgu ve bilgileri asile iletin.
Gizlilik. Gizli bilgileri asla açıklamayın ve asla kişisel çıkarınız için kullanmayın.
Hesap verebilirlik. Acentelik ilişkisi içinde alınan para, asil adına alınmıştır. Her tutarın hesabını titizlikle verin.
Makul özen. Müşteri adına yaptığınız her işte makul özen, beceri ve titizlik gösterin. Bir profesyonel ve uzman olarak görülürsünüz.
Güvene dayalı konumdaki kişi (fiduciary), hukuken yüksek iyi niyet ve sadakat standartlarına tabi tutulan, güven konumundaki kişidir. Bu kelime emlaktan daha eskidir. Hukukun, başkasının parasını elinde tutan bir yediemine (trustee) ve başkasının davasını yürüten bir avukata uyguladığı standartla aynıdır. Bir ilan aldığınızda bu kategoriye girersiniz ve hukuk, iş bir komisyonla birlikte geldi diye standardı yumuşatmaz.
Müşteriniz (client) ön koltukta oturur. Bu listedeki her görev ön koltuktaki kişiye ve yalnızca ona borçludur. Sonraki dört ekran altı görevi tek tek ele alır, çünkü sınav onları ayrı ayrı sorar ve alıştırma soruları da aynı yerden gelir.
Altısı tek bir kuralı altı açıdan anlatır ve okuyacağınız ihlallerin çoğu bunlardan ikisini veya üçünü aynı anda çiğner.
Varsayımsal örnek. Bir acente salı günü, bir sokak ötedeki emsal bir evin, kendi satıcısının istediği fiyatın $30,000 üzerinde satıldığını öğrenir. Hızlı bir satış kendi takvimine uygun geldiği için hiçbir şey söylemez. Müşterinin kararını etkileyen bir olguyu saklayarak açıklama görevini ihlal etmiştir. Kendi rahatını öne koyarak sadakat görevini ihlal etmiştir. Nasıl yapılacağını bildiği varsayılan tek şeyi yapmayarak makul özen görevini ihlal etmiştir. Tek bir sessizlik, üç görev.
NOT: Temsil edilmeyen tarafa (customer) güvene dayalı görev yükleyen sınav cevaplarına dikkat edin. Temsil edilmeyen tarafa sadakat, temsil edilmeyen taraf için gizlilik, temsil edilmeyen tarafa itaat. Üçü de aynı nedenle yanlıştır. Altı görev asile aittir.
Altı görev, tek yön: müşteriye doğru
UNUTMAYIN: OLD CAR’ı yüksek sesle söyleyin ve bakmadan altısını da sayın. Sonra altısından hangisinin ilişki sona erdikten sonra da sürdüğünü söyleyin.
İtaat ve Sadakat
Her iş haftası sınanan iki görev
İtaat ve sadakat, sınavın yanı sıra gerçek müşterilerin de sizi sınayacağı iki görevdir. Yakından bakana kadar makul görünen sıradan taleplerde karşınıza çıkarlar.
İtaat görevi (duty of obedience), acentenin müşterinin (client) tüm yasal ve makul talimatlarına uyması gerektiğini söyler. Bir satıcı, ailede bir hastalık olduğu için evinin bu hafta gösterilmemesini ister. Bu talimat yasaldır ve makuldür. Uyarsınız. Bir alıcı, teklif verilirken brokerından adını gizlemesini ister. Bu talimat da yasaldır. Ona da uyarsınız.
Sınır, görevin içine yerleşiktir. Bir asil (principal), acenteden yasa dışı olacak herhangi bir eylemi yapmasını isteyemez. Acenteye evi bir azınlık mensubuna göstermemesini söyleyen satıcı, yasa dışı bir talimat vermiştir. Broker bunu reddetmek zorundadır. Broker bu nedenle acentelik ilişkisini sona erdirebilir de.
Bu sonuncuyu dikkatle okuyun, çünkü lisans sınavı bunu sorar. Cevap asla “uyun” değildir. Cevap asla “sessizce uyun ve dosyaya bir not düşün” değildir. Cevap reddetmektir ve ilandan çekilebilirsiniz.
DİKKAT: İtaat, adil konut (fair housing) ihlaline karşı bir savunma değildir. Ayrımcı bir talimata uyan lisans sahibi ihlali bizzat işlemiş olur. Satıcının talimatı, sizin yaptığınız şeyin sorumluluğunu satıcıya devretmez.
Sadakat görevi (duty of loyalty), acentenin asilin çıkarlarını her zaman, acentenin kendisi de dahil olmak üzere diğer kişilerin çıkarlarının üstünde tutması gerektiğini söyler. Asilin en iyi çıkarlarına hizmet etmek için elinizden gelenin en iyisini yapın. Asilin çıkarına karşıt olan hiç kimse için asla çalışmayın. Asilinize karşı kendi çıkarınız için asla çalışmayın.
Sadakatin bir yönü vardır ve bu yön sizi kimin tuttuğuna göre tersine döner. Satıcının acentesi, elde edilebilecek en yüksek fiyatı ve en iyi koşulları sağlamaya çalışır. Alıcının acentesi en düşük fiyatı sağlamaya çalışır. Aynı beceriler, zıt hedefler; ve belirli bir işlemde yalnızca bunlardan birini hedeflersiniz.
İtaatin, “makul” kelimesine yerleşmiş ikinci bir sınırı vardır. Gösterimlere bir hafta ara vermenizi isteyen satıcı makul bir talepte bulunmuştur. Gösterimlere bir hafta ara vermenizi ve ardından arayan herkese evin zaten sözleşme aşamasında olduğunu söylemenizi isteyen satıcı ise başka bir şey istemiştir, çünkü bu talimat üçüncü kişilere gerçeğe aykırı bir beyanda bulunmanızı gerektirir. Bir talimatı iki kez sınayın. Yasal mı? Makul mü?
Sadakatin, yeni lisans sahiplerinin gözden kaçırdığı aktif bir yönü de vardır. Acente, mülkün satış fiyatını artırmak için yapılabilecek şeyleri asile söylemelidir. Onarımlar. Temizlik. Küçük değişiklikler. Bin dolarlık boya ve peyzajın fiyatı yükselteceğini bilip hiçbir şey söylememek, bir ticari takdir değil, sadakat eksikliğidir.
Alıcı tarafında sadakat farklı görünür ama sizden aynı şeyi ister. Satıcının baskı altında olduğunu bilen bir alıcı acentesi bunu kullanır. Her ay birlikte çalıştığı bir ilan acentesini kızdırmak istemediği için düşük bir teklifi yumuşatan bir alıcı acentesi, müşterisinin zararına sessizce kendi rahatına hizmet etmiştir. Bunun olduğunu kimse görmeyecektir. Yine de bir ihlaldir.
Örnek Olay. Bir acente bir evin ilanını alır ve birkaç ucuz iyileştirmenin evin satış fiyatını artıracağını hemen görür. Satıcıya hiçbir şey söylemez. Ev düşük fiyattan satılır. Evi kendisi satın alır, tam da o iyileştirmeleri yapar ve kârla yeniden satar. Üstün emlak bilgisini asilin kazancı yerine kendi kişisel kazancı için kullanmıştır. Bu, sadakat ve iyi niyet ihlalidir ve satıcının kendisine teklif edilen fiyatı kabul etmiş olması bu ihlali gidermez.
Acente, asilin zararına kâr elde etmek için konumundan asla yararlanamaz. Bu cümle göründüğünden daha geniş bir alanı kapsar. Bir arkadaşınıza yönlendirdiğiniz işlemi, size sessizce teşekkür eden kredi kuruluşunu ve kendiniz satın aldığınız ilanı da kapsar.
Sadakat, aynı zamanda hiç bulunmamanız gereken yerleri belirleyen görevdir. Asilinizin çıkarına karşıt olan hiç kimse için asla çalışmayın. İki kapı ötedeki neredeyse aynı bir ev için ikinci bir ilan alıp iki satıcıya da hiçbir şey söylememek, sizi birine elinizden gelenin en iyisini yapmanın diğerine bir satış kaybettirdiği bir konuma sokar. Bu çatışma, ikinci ilanı almadan önce masaya konmalıdır, sonra değil.
Yasal olana uyun; yasa dışı olanı reddedin
UNUTMAYIN: Bir satıcı size evi bir hafta piyasadan uzak tutmanızı, sonra da onu kime göstermemeniz gerektiğini söylüyor. Bunlardan birine uyarsınız, birini reddedersiniz. Hangisi olduğunu ve nedenini tek cümleyle söyleyin.
Müşterinize Açıklama
Asilin sizden duyması gereken beş şey
Açıklama görevi (duty of disclosure), acentelerin, brokerın edindiği ve asilin (principal) kararlarını etkileyebilecek tüm olgu ve bilgileri asile iletmesi gerektiğini söyler. Tüm olguları. Yalnızca işe yarayanları değil, yalnızca işlemi ilerletenleri değil. Uygulamada bunun ne anlama geldiğinin büyük kısmını beş kategori kapsar.
Mülke ilişkin esaslı olgular. Esaslı olgu (material fact), makul bir kişinin karar verirken dayandığı olgudur. Bir broker, mülkün taşkın bölgesinde bulunması veya yapısal bir kusur gibi, mülk hakkında bilinen esaslı olguları açıklamaya hazır olmalıdır. Mülkiyet (title) sorunları da aynı kategoriye girer.
Mülkün gerçek değeri. Bir ilanı kazanmaya çalışırken acente, mülkün değerini şişirmeye heveslenebilir. Yüksek bir rakam, satıcıyı münhasır bir ilan sözleşmesi (exclusive listing) imzalamaya daha istekli kılar. Bu aynı zamanda iyi niyetle hareket etme görevinin ihlalidir. Satıcılara mülkün gerçek değerini söyleyin. Tapu veya mülk hakkında bildiğiniz ve değerini etkileyebilecek şeylere dikkat çekin. Satış fiyatını yükseltebilecek ucuz onarımları önerin. İlan süresi içinde değerlemeyi değiştiren yeni emsal satışlar ortaya çıkarsa, bunların da satıcıya söylenmesi gerekir.
Tüm satın alma teklifleri. Bir teklif kabul edilemez görünse bile acente onu asile sunmak zorundadır. Bir teklifin kabul edilebilir olup olmadığına asil karar verir. Acente vermez. Teklifi kabul etmek sizin için daha küçük bir komisyon anlamına gelse bile onu sunarsınız, çünkü ilk sadakatiniz kendi kazancınıza değil, asiledir.
Bunun tek bir istisnası vardır ve dardır. Satıcı acentesine yazılı olarak ve açıkça, belirli bir tutarın altındaki hiçbir teklifi sunmamasını söylemişse, acente o tutarın altındaki bir teklifi meşru olarak sunmayabilir. Yazılı olarak. Açıkça. Kahve eşliğinde yapılan bir sohbet bu talimat değildir.
Biliniyorsa alıcının mali durumu. Satıcının acentesi, bir alıcının mali durumu hakkında bildiği tüm olguları satıcıya söylemelidir. Varlıklar. Gelir. Kredi notu. Peşinatın kaynağı; bu, birikim yerine arkadaşlardan alınmış bir borçsa önem taşır. Kaparonun (earnest money deposit) biçimi. Sözleşme alıcının finansman sağlamasına bağlıysa bunların hepsi daha da önem kazanır, çünkü kapanışı batırma olasılığı en yüksek koşul budur.
Üçüncü bir kişiden alınan ücret. Bir işlemin parçası olarak müşteriniz (client) dışında birinden ücret alıyorsanız, bu durum asile açıklanmalıdır. Açıklanmazsa gizli kâr (secret profit) hâline gelir: acentenin, asilin izni olmadan ve bu menfaati elinde tuttuğunu asile bildirmeden bir işlemden elde ettiği mali menfaat.
Varsayımsal örnek. Yonkers’ta bir evin ilanını alıyorsunuz ve satıcı laf arasında, bodruma iki yıl önce bir fırtınada su girdiğini ve o zamandan beri su tahliye pompasının değiştirildiğini söylüyor. Bu, mülke ilişkin esaslı bir olgudur. Alıcılara iletilir. Satıcının çalışma saatleri azaltıldığı için sattığı bilgisi ise gizlidir ve sizde kalır. Aynı konuşma, iki kategori; fark, olgunun neyle ilgili olduğundadır. Binayla mı, kişiyle mi.
NOT: Tüm teklifler kuralı sınav yazarlarının gözdesidir, çünkü teklifi saklamayı makul gösterecek şekilde anlatmak kolaydır. Teklif hakaret niteliğindedir. Satıcı kendisini rahatsız etmemenizi söylemiştir. Cuma günü başka bir teklif gelecektir. Bunların hiçbiri cevabı değiştirmez. Yazılı bir talimat aksini söylemedikçe teklifi sunun.
Her teklif, her seferinde müşteriye gider
UNUTMAYIN: Bir pazar gecesi saat dokuzda çok düşük bir teklif geliyor ve satıcının kızacağını biliyorsunuz. Teklifin reddedilip reddedilmeyeceğine kim karar verir ve bu karardan önce sizin göreviniz nedir?
2. ders
Bölüm 2: Güvene dayali görevler uygulamada
Gizlilik, asla sona ermeyen görev
Gizlilik
Hiç sona ermeyen tek görev
Müşterinin (client) size verdiği tüm bilgiler ve müşteri hakkında başka herhangi bir kaynaktan topladığınız tüm bilgiler gizli tutulmalıdır. Nedeni açıktır. Müşterinin kendi acentesine söylediklerini sakınmak zorunda kaldığı bir acentelik ilişkisi, onun için hiçbir değer taşımaz.
Acente gizli bilgileri asla başkalarına açıklamamalı ve asla kişisel çıkarı için kullanmamalıdır. Özellikle dört şey, asil (principal) dışarı çıkarılması için size yazılı yetki vermedikçe kasada kalır.
Satıcının neden sattığı. İş kaybı, sağlık sorunu, süren bir boşanma. Güdü bir kozdur ve bu koz kendi müşterinize karşı kullanılır.
Satıcının gerçekte ilan fiyatının altını kabul edeceği. Açık ev etkinliklerinde ağızdan kaçan budur; genellikle samimi bir ses tonuyla, genellikle de “aramızda kalsın” sözleriyle.
Masanın her iki tarafında, her türlü pazarlık stratejisi ve güdü.
İlişki süresince öğrenilen kişisel ve mali bilgiler. Bu bilgiler daha sonra da asile karşı kullanılamaz; yıllar sonra farklı bir müşteri için ilanını aldığınız başka bir mülkle ilgili pazarlıklar da buna dahildir.
Gizlilik görevi (duty of confidentiality) sonsuza dek sürer. İşlem kapandığında sona ermez, acentelik ilişkisi sona erdiğinde de sona ermez. OLD CAR listesindeki diğer her güvene dayalı görev ilişki bittiğinde biter. Bu görev ise sizi takip eder.
Müşterinin rızasını gerektirmeyen bir istisna vardır ve yalnızca bir tane. Mahkeme kararı. Bir mahkeme, bir lisans sahibinin elindeki gizli bilgilerin açıklanmasına karar verdiğinde, bilgiler karara uygun olarak verilmelidir ve yalnızca kararda adı geçen tarafa veya taraflara gider. Başka hiç kimseye.
Gizlilik, müşterinin saklı kalmasını tercih ettiği her şeyi kapsamaz ve lisans sahiplerinin kafasının karıştığı yer burasıdır. Bilinen yapısal bir kusur, mülke ilişkin esaslı bir olgudur (material fact) ve açıklanır. Tapudaki bir ipotek veya rehin (lien) açıklanır. Satıcının bir kusurun gizli kalması yönündeki isteği yasal bir talimat değildir; bu nedenle ne itaat görevi ne de gizlilik görevi onu korur.
Bunu tek bir soruyla ayırın. Bu olgu kişiyle mi, binayla mı ilgili? Kişiyle ilgili olgular, yani onun gerekçeleri, parası, son tarihi, evliliği kasada kalır. Binayla ilgili olgular, karar vermek için onlara ihtiyaç duyan herkese gider.
DİKKAT: Eski bir müşteri, gizlilik bakımından hâlâ müşterinizdir. Eski bir satıcının mali durumu hakkında öğrendiklerinizi sonraki bir işlemde ona baskı yapmak için kullanmak, ilan yıllar önce sona ermiş olsa bile bir ihlaldir ve bunu değiştirebilecek tek şey eski müşterinin yazılı iznidir.
Gizlilik acentelikten daha uzun yaşar
UNUTMAYIN: Eski bir müşterinin size söylediği ve artık kariyerinizin geri kalanı boyunca taşımak zorunda olacağınız bir şeyi adlandırın. Bu görevin sizden gerçekte istediği budur.
Hesap Verebilirlik ve Makul Özen
Onların parası ve sizin beceri standardınız
Mali hesap verebilirlik görevi (duty of accountability) basit bir gerçeği kabul eder. Acentelik ilişkisi içinde alınan para acente adına değil, asil (principal) adına alınır. O para hiçbir zaman sizin olmadı. Acente asil için hareket eder; bu nedenle aldığı her tutarın hesabını titizlikle vermekle yükümlüdür.
Bu da paranın belirli bir yere gittiği anlamına gelir. Alıcı ile satıcı aksini kararlaştırmadıkça veya yürürlükteki bir kanun ya da düzenleme aksini öngörmedikçe broker, asilin fonlarının aracılık firmasının fonlarıyla karışmaması için parayı ayrı bir emanet hesabına (trust account) yatırmalıdır.
Bunları karıştırmak, karıştırma (commingling) olarak adlandırılır. Karıştırma, acentelik ilişkisinin ihlalidir. Hukuki sorumluluğa yol açabilir ve brokerın lisansına mal olabilir. Tutarın önemi yoktur, niyetin de önemi yoktur. Bir hafta sonunu yanlış hesapta geçiren bir depozito karıştırılmış demektir.
Titiz hesap verme, herhangi bir günde soran herkese her doların nerede olduğunu söyleyebilmek demektir. Ne geldi, kimden geldi, hangi tarihte, hangi hesaba ve sonra ona ne oldu. Bu cevabı veremeyen bir broker, tek bir kuruş kaybolmasa bile görevi yerine getirmemiştir.
Hesap verebilirlik paranın yanı sıra belgeleri de kapsar. İmzalanan tüm belgelerin kopyalarını asile verin. Eyalet kanunu ve düzenlemelerinin saklamanızı gerektirdiği işlem belgelerini muhafaza edin. 1. Bölüm, brokerın üç yıllık kayıt tutma kuralını ele aldı; bu, aynı yükümlülüğün müşteriye (client) dönük yarısıdır.
İmzalanan her şeyin kopyasını vermek, ileride sizi kurtaran alışkanlıktır. İmzalı açıklama formu, imzalı ilan sözleşmesi ve imzalı teklif kendi e-postasında duran bir müşteri, bir yıl sonra kendisine kimsenin bir şey söylemediğini inandırıcı biçimde iddia edemez. Belgeleri ona verdiniz ve onlar onun elinde.
DİKKAT: Sınavdaki karıştırma sorusu genellikle zararsız görünecek şekilde süslenir. Uzun bir tatil hafta sonu boyunca tutuldu. Pazartesi iade edildi. Emanet hesabı başka bir bankada olduğu için kolaylık olsun diye aktarıldı. Bunların hepsi karıştırmadır. Müşteri fonları ayrı hesaba gider ve orada kalır.
Makul beceri, özen ve titizlik görevi (duty of reasonable skill, care and diligence), bir şey ters gittiğinde ölçüldüğünüz standardı belirler. Acenteler, bir müşteri adına hareket ederken her zaman makul özen, beceri ve titizlik göstermelidir. Acente bir profesyonel ve uzman olarak görülür; müşteri sizi tam olarak böyle görür, bir mahkeme de tam olarak böyle görecektir.
Yanlış doldurulmuş bir form müşteri için sorunlara yol açabilir. Yanlış anlaşılmış bir kanun da aynı sonucu doğurabilir. Bir müşteri, acentenin beceriksizliği veya dikkatsizliği yüzünden para kaybederse, acente ihmalden (negligence) sorumlu tutulabilir. İhmal, bir hukuki görevin kasıtsız ihlalidir. Kimsenin sizin zarar vermeyi amaçladığınızı kanıtlaması gerekmez.
Varsayımsal örnek. Bir acente, sözleşme ekinde (rider) kredi şartına (mortgage contingency) ilişkin tarihi yanlış yazar. Alıcı son tarihi dört gün kaçırır, satıcı onun temerrüde düştüğünü bildirir ve depozito risk altına girer. Kimse yalan söylemedi, kimse bir şey çalmadı. Acente yine de sorumluluk riskiyle karşı karşıyadır, çünkü bir müşteri acentenin dikkatsizliği yüzünden para kaybetmiştir ve ihmalin tanımı tam olarak budur.
Her lisans sahibi asgari bir yetkinlik standardına tabidir. Örneğin mülk yönetimi veya değerleme gibi özel bir alanda uzmanlık iddia eden acente, bundan daha yüksek bir standarda tabi tutulur. Uzmanlığı iddia ederseniz, o uzmanlığa göre ölçülürsünüz.
Kartvizitinize ve web sitenize ne yazdığınıza dikkat etmeniz için bir neden de budur. Kendinizi ticari kiralama uzmanı olarak tanıtırsanız, bir mahkeme ticari kiralama işinizi bir uzmanınkine göre ölçer. 1. Bölüm, reklamın doğru ve yanıltıcı olmaması gerektiğini vurguladı. Bu, aynı kuralın bedeliyle birlikte gelmiş hâlidir.
Bu yüzden ilk yılınızda söyleyebileceğiniz en güvenli şey, bilmediğinizdir. Bir lisans sahibi hiçbir zaman yeteneğini aşan işler üstlenmemeli veya özel eğitimi ya da becerisi olmayan bir alanda uzmanlık iddia etmemelidir. Bilginizi aşan bir durumda müşteriye bir avukattan, muhasebeciden, değerleme uzmanından veya başka bir uzmandan görüş almasını söyleyin. Bu hem müşteriyi hem de sizi korur.
ASGARİ YETKİNLİK
Mülkün değerlemesi
Asilin ihtiyaçlarını netleştirmek
İlgili olguları ortaya çıkarmak
Satmak veya bulmak için azami çaba
Teklif ve karşı teklif müzakeresi
Sözleşmeleri sade dille açıklamak
Sözleşme sürelerine uymak
Uzman görüşü önermek
Bu sekiz madde tavan değil, tabandır. İlgili olguları ortaya çıkarmak; mülkü, çevreyi ve sözleşmenin taraflarını kapsar. Sözleşmeleri açıklamak, lisanssız avukatlık yapmadan amaçlarını ve etkilerini basit bir dille anlatmak demektir ve bu ikisi arasındaki mesafe göründüğünden daha dardır.
Bir kredi şartı maddesinin (mortgage contingency clause) ne işe yaradığını anlatmak, bir sözleşmeyi açıklamaktır. Bir müşteriye bu şarttan feragat edip etmemesi gerektiğini söylemek ise onun hukuki hakları hakkında tavsiyedir. 1. Bölüm, lisanssız avukatlık yapmayı lisansınızı kaybetme sebepleri arasında saydı. Makul özen ve bu yasak tam da bu çizgide buluşur ve çizginin hangi tarafında olduğunuzdan emin olmadığınızda cevap, bir avukatın adını vermektir.
Onların parası her zaman ayrı bir hesapta
UNUTMAYIN: Bir alıcı cuma gecesi size $10,000’lık bir çek veriyor. Pazartesi sabahına kadar bu çek nerededir ve durduğu hesap kimin adınadır?
Yetkinin Kapsamı
Özel, genel, evrensel, ne kadar yetki devredildi
Acentelik ilişkileri, asilin (principal) acenteye genellikle yazılı bir sözleşmeyle verdiği yetkinin kapsamına göre sınıflandırılır. Üç düzey vardır ve liste boyunca aşağı indikçe yetki artar.
Özel acente (special agent), belirli bir görevi yerine getirmek veya belirli bir işlemi yürütmek için sınırlı yetkiye sahiptir. Bu genellikle kısa süreli bir ilişkidir. Bir müşteri (client) tarafından bir evi satmak üzere sözleşmeyle tutulan broker özel acentedir. Özel acentenin müşteriyi bir sözleşmeyle bağlama yetkisi yoktur. Özel acenteye sınırlı acente (limited agent) de denebilir.
Neredeyse her emlak lisans sahibi buradadır. Tek görev, tek işlem, müşteri adına imza yetkisi yok. Teklifi satıcınıza getirirsiniz. Onun adına kabul etmezsiniz.
Genel acente (general agent), belirtilen geniş bir konu yelpazesinde, çoğu zaman uzun süreli bir ilişkinin parçası olarak asili temsil etmeye yetkilidir. Standart örnek mülk yöneticisidir. İşveren broker (employing broker) ile ona bağlı lisans sahipleri arasındaki ilişki de öyledir, çünkü broker bu lisans sahiplerine kendi adına emlak işi yürütmeleri için genel yetki verir.
Genel acentenin tek bir iş yerine belirlenmiş bir alanda süregelen yetkisi vardır. Bir mülk yöneticisi, yönetim sözleşmesinin izin verdiği sınırlar içinde, ay be ay kira toplar, kira sözleşmeleri imzalar, müteahhit tutar ve şikâyetlerle ilgilenir. Kendi ofisinizde de aynı yapı işler; brokerınız asil, siz de aracılık işinin genel acentesisiniz.
Evrensel acente (universal agent), sözleşme imzalamak dahil, bir temsilciye hukuken devredilebilecek her şeyi yapmaya yetkilidir. Evrensel acentelik genellikle bir vekâletname (power of attorney) verilmesiyle kurulur. Emlak lisans sahipleri nadiren evrensel acentedir.
Evrensel acentelikle masanın öbür tarafında karşılaşırsınız. Florida’da yaşayan bir satıcı Brooklyn’deki kardeşine vekâletname verir ve sözleşmeyi ve tapu senedini (deed) kardeşi imzalar. Müşteriniz yine satıcıdır. Onu bağlayabilecek kişi kardeşidir ve o vekâletnameye güvenmeden önce onu görmelisiniz.
NOT: Sınav, ilan brokerının ne tür bir acente olduğunu sormayı sever. Cevap özel acentedir ve nedeni, özel acentenin yapamadığı tek şeydir. Müşteri adına sözleşmeyi imzalamak.
Özel, genel, evrensel: yetki artar
UNUTMAYIN: Bir ilanınız var ve satıcınız uçakta. Alıcı bir saat içinde cevap istiyor. Onun adına kabul edebilir misiniz? Ne tür bir acentesiniz?
Diğer Herkese Borçlu Olduklarınız
Temsil edilmeyen taraflar, üçüncü kişiler ve kendi lehine işlem tuzağı
Bir işlemde acente ve asil (principal) dışındaki herkes üçüncü kişidir. Bir satıcıyla ilan sözleşmeniz var. Açık ev etkinliğinize gelen alıcı temsil edilmeyen taraftır (customer) ve üçüncü kişidir. Bu kişiye borçlu olduklarınız gerçektir, ama bu OLD CAR listesi değildir.
Acente üçüncü kişilere iyi niyet, dürüstlük ve adil davranış görevi borçludur. Acentenin üçüncü bir kişiyle güvene dayalı (fiduciary) bir ilişkisi yoktur. Çoğu durumda acentenin üçüncü kişinin çıkarlarını ilerletmesi gerekmez. Aslında asile karşı sadakat görevi bunu yasaklar.
Bir emlak işleminde dürüstlük, açıklamakla yükümlü olduğunuz bilgileri açıklamak ve yanlış beyandan (misrepresentation) veya dolandırıcılıktan kaçınmak demektir. Dürüstlük, bir lisans sahibinin esaslı olguları (material facts) temsil edilmeyen tarafa zamanında açıklamasını gerektirir. Zamanında, temsil edilmeyen tarafın bu bilgiye göre hâlâ harekete geçebileceği bir sırada demektir.
Bir temsil edilmeyen tarafa karşı dürüst olmak, acente-müşteri ilişkisinde gizli olan bilgileri açıklamanızı gerektirmez. Bu iki görev, yeni lisans sahiplerinin korktuğu kadar sık çatışmaz. Gizli bilgi, müşterinizin (client) size söylediğidir. Esaslı olgu ise bina hakkında doğru olandır.
Bu da size, hiçbir görevi ihlal etmeden herhangi temsil edilmeyen bir tarafa söyleyebileceğiniz bir cümle verir. Satıcıyı temsil ediyorsunuz. Mülk hakkındaki her soruyu dürüstçe cevaplayacaksınız ve onun kararı için önemli olacak bildiğiniz hiçbir şeyi saklamayacaksınız. Ne teklif etmesi gerektiği konusunda ona tavsiye vermeyeceksiniz ve satıcınızın neyi kabul edeceğini söylemeyeceksiniz. Temsil edilmeyen taraflar buna neredeyse hiç itiraz etmez. İtiraz ettikleri şey, bunu sonradan öğrenmektir.
“Zamanında” kelimesi de bu kuralda iş görür. Sözleşme imzalandıktan sonra açıklanan esaslı bir olgu zamanında açıklanmamıştır. Ölçüt, temsil edilmeyen tarafın buna göre harekete geçme fırsatının hâlâ olup olmadığıdır ve kapanış masasına gelen bir açıklama, ne kadar eksiksiz olursa olsun bu ölçütü karşılamaz.
Örnek Olay. Bir satıcıyı temsil eden lisans sahibi, bodrumdaki lambrinin temeldeki yapısal hasarı örttüğünü bilmektedir. Bu esaslı bir olgudur. Temsil edilmeyen taraf konumundaki alıcıya açıklanmasını gerektirir. Satıcının bunun gizli kalmasını istemesi cevabı değiştirmez, çünkü bilinen yapısal bir kusuru gizlemek yasal bir talimat değildir.
Sonra bu ekranın sizinle ilgili diğer yarısı gelir. Lisans sahipleri, bir mülkte sahip olabilecekleri her türlü çıkarı hem müşterilere hem de işlemdeki üçüncü kişilere yazılı olarak açıklamalıdır. Bu açıklama herkesi olası bir çıkar çatışmasına karşı uyarır. Bunun yapılmaması yasa dışı kendi lehine işlem (self-dealing) sayılabilir.
Yazılı olarak. Her iki tarafa. Çıkar başka bir yoldan görünür hâle gelmeden önce.
Örnek Olay. Bir brokerın eşi, brokerın ilandaki mülklerinden birine kızlık soyadını kullanarak teklif verir. Teklif ilan fiyatının çok altındadır. Broker satıcıya bunun ne kadar iyi bir teklif olduğunu söyler. Teklifteki isim ilişkiyi gizlemek için seçilmiştir ve tavsiye, satıştan yarar sağlayacak bir kişiden gelmiştir. Bu, yasa dışı kendi lehine işlemdir.
Aynı kuralın bir parçası daha. Kendinize ait bir taşınmazı satarken veya kiraya verirken, bir satış veya kira sözleşmesi yapmadan önce lisans sahibi olduğunuzu açıklayın. Karşı taraf, masanın öbür yanındaki kişinin bu işi meslek olarak yaptığını bilmeye hakkına sahiptir.
Bu, işlemde herhangi birinin acentesi olarak hareket edip etmediğinizden bağımsız olarak geçerlidir. 1. Bölüm, kendi mülküyle ilgili işlem yapan bir malikin lisansa ihtiyacı olmadığını ortaya koydu ve bu hâlâ doğrudur. Ama bu sizi sıradan bir malik yapmaz. Sizin lisansınız var, karşı tarafın yok ve bu açıklama, kimse bilmeden bir profesyonele karşı pazarlık etmesin diye vardır.
Çıkar, mülkiyetten de geniştir. Alıcının bir sonraki alımından kazanacağınız bir komisyon, teklifi veren LLC’deki bir pay, masanın herhangi bir tarafındaki bir aile üyesi, yönlendirmeleriniz için size ödeme yapan bir kredi kuruluşu. Sonuçtan bir kazancınız olacaksa, bu kazancı her iki tarafa yazılı olarak bildirin ve ne düşüneceklerine onlar karar versin.
DİKKAT: Kendi lehine işlem, içeriden bakıldığında nadiren hırsızlık gibi görünür. Tesadüfen yakın olduğunuz iyi bir fırsat gibi görünür. Siz veya sizinle bağlantılı herhangi biri işlemden bir kazanç elde edecekse, bunu yazılı hâle getirin ve kimse imza atmadan önce her iki tarafa verin.
Herkese dürüstlük, birine sadakat
UNUTMAYIN: Kardeşiniz sizin ilanınıza teklif vermek istiyor. Yazılı olarak ne verilir, kime verilir ve ne zamana kadar onların elinde olmalıdır?
Görüşten Dolandırıcılığa
Tek bir ölçekte dört nokta ve artan sorumluluk
Lisans sahiplerinin ihlalleri çoğu zaman yanlış beyan veya işlemin taraflarından birini etkileyebilecek esaslı olguların (material facts) açıklanmaması biçimini alır. Ölçeği dört kavram belirler ve ölçek boyunca ilerledikçe sorumluluk artar.
Abartılı övgü (Puffing)
Yanlış beyan (Misrepresentation)
Hükmen dolandırıcılık (Constructive fraud)
Fiili dolandırıcılık (Actual fraud)
Abartılı övgü (puffing), bir mülkün niteliği hakkında, olgu beyanı olarak alınmaması gereken üstünlük bildiren bir ifadedir. “Muhtemelen ilçedeki en iyi manzara.” Bu, aşırıya kaçan bir görüştür. Olgusal olmayan ve abartılı niteliği nedeniyle makul hiç kimse mülk satın almaya karar verirken ona dayanmaz; bu yüzden genellikle dolandırıcılık kapsamına hiç girmez.
Yanlış beyan (misrepresentation), yanlış veya yanıltıcı bilgidir. Üç şekilde ortaya çıkar. Belgelerde; örneğin değiştirilmiş maaş belgeleri veya bir başvurudaki yanlış bilgiler. Yanlış ifadelerde; örneğin bir alıcıya mülkün üç acre olmadığı hâlde üç acre olduğunu söylemek. Eksik bırakmalarda; yani bir şeyden söz etmemek veya bir şeyi açıklamamak, örneğin mülk üzerindeki bir ipotek veya rehni (lien) açıklamayı ihmal etmek.
Hükmen dolandırıcılık (constructive fraud), yanlış beyanın aldatma kastı olmadığı hâlde birine zarar verdiğinde aldığı adlandırmadır. Yanlış beyan dikkatsizlik veya ihmal yoluyla gerçekleşebilir. Lisans sahipleri, bir ifadenin yanlış olduğunu bilmeleri gerekiyorduysa ihmal sonucu yanlış beyandan yine de sorumlu tutulabilir. Bunun sonucunda biri zarar gördüğünde, aldatma kastı olmasa bile, bu durum hükmen dolandırıcılık sayılabilir.
Fiili dolandırıcılık (actual fraud), birini harekete geçirmek amacıyla esaslı bir olgunun kasıtlı olarak yanlış beyan edilmesi veya gizlenmesidir. Yanlış beyan ya kasıtlı bir eylemdir ya da gerçeğe karşı pervasız bir kayıtsızlıkla yapılır. Pervasız kayıtsızlık o cümlede bilerek yer alır. İfadenin doğru olup olmadığını umursamamak yeterli olabilir.
Başka bir tarafa zarar verdiği durumda hem hükmen dolandırıcılık hem de fiili dolandırıcılık hukuki yaptırımlara, fiili dolandırıcılık ise cezai yaptırımlara yol açabilir.
Tek bir olguyu alın ve ölçek boyunca ilerletin. “Bu çok güzel, geniş bir bahçe” abartılı övgüdür. Ölçüm (survey) çeyrek acre dediği hâlde “Arsa üçte bir acre” demek yanlış bir ifadedir ve yanlış beyandır. Alıcı bu büyüklüğe dayanmış, bedelini ödemiş ve zarar görmüşse ve siz kendi dosyanızdaki ölçümü hiç kontrol etmediyseniz, bu hükmen dolandırıcılıktır. Gerçek rakamı bildiğiniz hâlde işlemi kapatmak için yine de üçte bir acre dediyseniz, bu fiili dolandırıcılıktır.
Eksik bırakma da aynı ölçekte yer alır ve lisans sahiplerinin en çok düştüğü tuzaktır. İpotek veya rehin, sınır anlaşmazlığı, kapanmamış yapı ruhsatı ya da harç (assessment) hakkında hiçbir şey söylememek bilgiyi açıklamamaktır ve açıklamamak başlı başına bir yanlış beyan türüdür. Bunu işlemek için tek kelime etmenize gerek yoktur.
NOT: “Bilmiyordum” sözü, ifadenin doğru olup olmadığını umursamadığınız durumlar dışında fiili dolandırıcılık suçlamasına cevap olabilir. Hükmen dolandırıcılığa ise cevap olmaz. Ölçeğin ihmale dayalı yarısında standart “bilmeniz gerekirdi”dir ve siz uzman olarak tanıtılıyorsunuz. Ortadaki iki kutunun dürüst insanları yakalamasının nedeni budur.
Ölçek sağa kaydıkça sorumluluk artar
UNUTMAYIN: Bir ilan hakkında söyleyebileceğiniz bir cümleyi alın ve ölçekte bir adım ilerletin. Hangi ek kelime görüşünüzü yanlış bir olgu ifadesine dönüştürürdü?
Görüşler ve Abartılı Övgü
Satış konuşması ne zaman dolandırıcılığa dönüşür
Genel kural olarak, ifadeler mülkün avantajlarını öne çıkaran salt abartılı görüşlerden ibaretse, bir satıcı veya acente yanlış beyan nedeniyle dava edilemez. Buna abartılı övgü (puffing) denir ve hukuk buna yer bırakır, çünkü alıcılar bunu bekler ve ona göre değerlendirir.
Ders kitabındaki örnekler, katıldığınız her açık ev etkinliğini andırır. Burası muhtemelen ilçedeki en iyi manzara. Peyzaj, gördüğüm en güzel peyzaj. Oturma odası o kadar rahat ki asla ayrılmak istemeyeceksiniz. Bu, mahalledeki en güzel ev. Bu mutfak harika, en iyi restorandan daha güzel yemekler pişireceksiniz.
Bunların hiçbiri olgu değildir. Hiçbiri doğrulanamaz. Genellikle güvenli olmalarının nedeni tam da budur. Makul bir kişi mülk satın almaya karar verirken bunların hiçbirine dayanmaz.
Dolandırıcılık iki unsur gerektirir ve abartılı övgü normalde ikisini de karşılamaz. Dolandırıcılığı kanıtlamak için ifadenin aldatma kastıyla yapıldığını ve birinin bir karar vermek için bu ifadeye dayandığını kanıtlamak gerekir. Kasıt artı güven. İkisi birden olmadıkça ifade çizginin güvenli tarafında kalır.
Bir ifadeyi çizginin öbür tarafına iki şey geçirir ve ikisi de sözcüklerle değil, sizinle ilgilidir.
Birincisi uzmanlıktır. Mahkeme, üstün bilgisi nedeniyle tavsiye vermek üzere tutulmuş bir uzmanın dile getirdiği görüşlere dayanarak tazminata hükmedebilir. O odadaki uzman sizsiniz. Sizin görüşünüz bir yabancının görüşünde olmayan bir ağırlık taşır ve jüri bunu bilir.
İkincisi inançtır. Gerçekte inanmadığı bir görüşü dile getiren kişi de sorumlu tutulabilir. İçinizden çatının bittiğini düşünürken size iyi göründüğünü söylerseniz, neye inandığınız hakkında gerçeğe aykırı bir ifadede bulunmuş olursunuz. Bu, kendi zihninize ilişkin bir olgudur ve onu bile bile yanlış söylemişsinizdir.
Bu yüzden bir emlak acentesi dayanaksız görüşler bildirme konusunda çok dikkatli olmalıdır. Işığı ve yerleşim planını istediğiniz kadar övün. Konu çatıya, temele, kazana veya imar durumuna geldiği anda görüş bildirmeyi bırakın ve olguları verin ya da alıcıyı işi denetim yapmak olan birine yönlendirin.
O anda uygulayabileceğiniz basit bir test vardır. Bunu kontrol etmesi için birisi tutulabilir mi? Bir oturma odasının rahat olup olmadığını kontrol etmesi için kimse tutulamaz. Çatının yaşını, elektrik tesisatının kapasitesini, arsanın derinliğini ve bitmiş bodrumun ruhsatlı olup olmadığını kontrol etmesi için birisi tutulabilir. Kontrol edilebilen her şey, hangi ses tonuyla söylerseniz söyleyin, söylediğiniz anda bir olgu ifadesidir.
İkinci test, sonradan kullanacağınız kelimeyle ilgilidir. Bir alıcı sizin cümlenizi bir yeminli ifade alma oturumunda (deposition) size tekrar etse, “o benim görüşümdü” mü demek isterdiniz, yoksa “o doğruydu” mu? İlk cevaba ihtiyaç duyan cümleler asla ölçülebilen bir şey hakkında olmamalıdır.
DİKKAT: Bir kusur hakkındaki abartılı övgü, abartılı övgü değildir. “Bu bodrum kupkuru” bir heves ifadesi gibi görünür, ama suyla ilgili olgusal bir iddiadır. Lambrinin arkasındaki çatlakları biliyorsanız, o cümle esaslı bir olguya (material fact) ilişkin yanlış beyandır.
Manzarayı övün; çatıya değer biçmeyin
UNUTMAYIN: Sevdiğiniz bir evi satmak için söyleyeceğiniz üç şeyi yazın. Bu üçünden kaçı bir ev denetçisi tarafından kontrol edilebilir?
3. ders
Bölüm 3: Acenteli̇ği̇n kurulmasi
İlişkinin doğduğu dört yol
Acentelik Nasıl Kurulur
Açık, zımni, onaylama, estoppel
Emlak aracılığında bir acentelik ilişkisi genellikle broker ile asil (principal) arasındaki yazılı veya sözlü bir sözleşmeyle kurulur. Buna açık acentelik (express agency) denir ve herhangi bir acentelik ilişkisi kurmanın en sağlam ve tercih edilen yöntemidir.
Yazılı sözleşme iki nedenle sözlüden üstündür. Yazılı bir sözleşme daha kolay uygulanabilir ve ilişkideki tüm tarafların beklentilerini açıkça ortaya koyar. On sekiz ay sonra bir uyuşmazlık çıktığında, konuşmanın hâlâ var olan tek versiyonu yazılı sözleşmedir.
Bir acentelik, asilin veya acentenin aralarında bir acentelik ilişkisi olduğunu gösteren sözleri veya davranışlarıyla da kurulabilir. Buna zımni acentelik (implied agency) denir ve kimse onu kurmaya karar vermeden kurulur.
Varsayımsal örnek. Bir alıcı bir aracılık firmasını arar ve firmanın ilandaki bir evini ona gösterecek biri olup olmadığını sorar. Broker ona o evi ve ayrıca iki ev daha gösterir. Brokerın davranışlarından alıcı, aracılık firması tarafından temsil edildiğini varsayabilir. Hiçbir şey imzalanmadı. Hiçbir şey reddedilmedi de.
New York mahkemeleri zımni emlak anlaşmalarını kolay kolay uygulamaz. Bu bir teselli değildir. İlişkinin var olup olmadığı konusundaki mücadelenin gerçek bir mücadele olduğu ve sizin de onun içinde olacağınız anlamına gelir.
KAZARA ACENTELİK KURAN İFADELER
Benim satıcım
Benim alıcım
Bir mülküm var
Bir alıcım var
Sizin için çalışıyorum
Sizin için çok çalışacağım
Sizin için elimden geleni yapacağım
Sizin tarafınızdayım
Bunların her biri, hiçbir ilişki yokken veya kurulması amaçlanmıyorken bir lisans sahibinin kullanırken dikkatli olması gereken ifadelerdir. Sihirli sözcükler değildir ve hiçbiri tek başına bir acentelik kurmaz. Bir temsil edilmeyen tarafın (customer), sizin onun acentesi olduğunuza neden inandığını açıklarken size geri alıntıladığı cümlelerdir.
Onaylama yoluyla acentelik (agency by ratification), yapıldığı sırada yetkilendirilmemiş bir eylemin sonradan teyit edilmesi veya onaylanmasıdır. Bir acentelik ilişkisi bu şekilde, hiçbir zaman belirli bir anlaşma yapılmadan, olaydan sonra doğabilir.
Varsayımsal örnek. İlanı ve yetkisi olmayan bir lisans sahibi, bir komşusunun evinin reklamını yapar ve ona iyi bir fiyatla bir alıcı getirir. Komşu hiçbir şeye yetki vermemişti. Yine de teklifi kabul eder, işlemi üstlenir ve kapanışa kadar lisans sahibine acentesi gibi davranır. Eylemi yapıldıktan sonra onaylayarak onu onaylamış (ratify) olur ve ilişki, beraberindeki görevlerle birlikte bu onaydan itibaren var olur.
Estoppel, bir kişinin başka bir kişinin eylemlerine itiraz etmediği veya onları durdurmaya çalışmadığı durumlarda, önceki eylem veya beyanlarıyla çelişen hakları veya olguları ileri sürmesini engelleyen bir hukuk doktrinidir. Estoppel, acenteliğin inkâr edilmesini hukuken imkânsız kılar. Olanı izleyin, bir şey söylemeyin, menfaati alın; hukuk, sonradan bir acentelik olmadığını iddia etmenize izin vermez.
Varsayımsal örnek. Bir satıcı, bir lisans sahibinin evini gösterdiğini, onunla ilgili soruları cevapladığını ve alıcılara satıcıyı temsil ettiğini söylediğini bilmektedir. Satıcı tabelaları görür, e-postaları okur ve altı hafta boyunca hiçbir şey söylemez. Komisyon ödeme zamanı geldiğinde hiçbir zaman bir anlaşma olmadığını açıklar. Onu durduran doktrin estoppel’dir. İtiraz etmek için her fırsatı vardı ve bunun yerine menfaati aldı.
Onaylama ve estoppel’in ortak bir sonucu vardır. İlişkiyi onaylayarak ve kazanımları kabul ederek, resmi bir anlaşma olmasa bile hem müşteri (client) hem de acente sorumlulukları da üstlenmek zorundadır. Komisyonla birlikte görevleri de alırsınız.
Bu, lisans sahibinin lehine işlediği kadar sıklıkla aleyhine de işler. Hiç kurmayı amaçlamadığınız bir acentelik, bir mahkemenin başladığını söylediği günden itibaren OLD CAR listesinin tamamını taşır. Sahip olduğunuzu düşündüğünüz şey bu olduğu için yalnızca temsil edilmeyen bir tarafa karşı görevlerle yükümlü olmazsınız.
Sözlükte yer alan ilgili bir terim de görünüşte acentelik (ostensible agency) kavramıdır; bir acente üçüncü bir kişi tarafından asilin güvene dayalı temsilcisi olarak algılandığında ve asil aksini beyan etmediğinde ortaya çıkar. Yine sessizlik; bu kez asilin tarafında.
DİKKAT: Bir acenteliğin kurulduğu dört yoldan üçü imzanızı, ikisi de niyetinizi gerektirmez. Tamamen sizin kontrolünüzde olan tek yol açık sözleşmedir. Onu imzalatın ve erkenden imzalatın.
Yalnızca açık acenteliği siz seçersiniz
UNUTMAYIN: Bu sekiz ifadeden hangilerini bu ay zaten kullandınız? Kim duydu ve sizin neyi kabul ettiğinizi düşünüyor?
Aracılık Firması İçinde Acentelik
Acente bir şirket olduğunda acente kimdir?
Bir emlak aracılık firması (brokerage), emlak işlemlerini yürütmek veya bu işlemlere yardımcı olmak amacıyla lisanslı bir emlak brokerı tarafından kurulan bir şirkettir. Satılık mülkün ilanını almak. Alıcıları ve satıcıları bir araya getirmek. İşlemleri müzakere etmek. Mülk kiralamak. Mülk yönetmek.
Bir aracılık firması, şahıs işletmesi olarak tek bir lisanslı brokera ya da ortaklık veya şirket olarak birden fazla lisanslı kişiye ait olabilir. 1. Bölüm, bu biçimlerin karşılık geldiği altı broker lisansı sınıfını ele aldı.
İnsanları şaşırtan kısım şudur. Müşteri (client) sizi değil, aracılık firmasını tutar. Bir ilan aldığınızda kurulan acentelik ilişkisi broker ile satıcı arasındadır. Sözleşme brokerın sözleşmesidir. Sizin adınız, işi yapan kişi olarak üzerinde yer alır.
Bir ilan sözleşmesi ile bir alıcı veya kiracı temsil sözleşmesi, bir iş sözleşmesi olarak kabul edilir ve bunlardan birinin imzalanması acentelik ilişkisini kurar. Bir satış temsilcisi ilan aldığında broker adına hareket eder. Satış temsilcisinin hazırlanmasına yardım ettiği her sözleşme, broker ile satıcı ya da broker ile alıcı arasındaki bir sözleşmedir. Üzerindeki imzanız sizin değil, brokerın uzanan elidir.
İşveren broker (employing broker), aracılık firmasının işlerini yürütürken kendi acenteleri olarak hareket etmeleri için istediği sayıda bağlı lisans sahibine yetki verebilir. Broker bunu yaptığında, bu bağlı lisans sahipleri brokerın müşterilerinin alt acenteleri (subagents) olur. Siz brokerınızın acentesi ve brokerınızın müşterisinin alt acentesisiniz ve her ikisine de güvene dayalı görevler borçlusunuz.
Bu da yeni lisans sahiplerinin sürekli sorduğu bir soruyu cevaplar. Müşteri kimin müşterisidir? Cevap aracılık firmasınındır ve siz, brokerın asilinin (principal) alt acentesi olarak o müşteriye OLD CAR listesinin tamamını borçlusunuz. Ofisinizdeki diğer her lisans sahibi de, belki hiç görmediği bir ilanda, aynı müşteriye aynı görevleri borçludur.
Bir acentenin yetkisi her zaman asilden gelir. Bir aracılık firmasının içinde asil brokerdır. Sorumluluğun, yetkinin indiği hattın aynısından geri yukarı çıkmasının nedeni budur.
§ 442, REAL PROPERTY LAW
Bir lisans sahibi yetkisinin kapsamı içinde hareket ettiğinde, broker bu eylemlerden hukuken sorumludur, dolaylı sorumluluk (vicarious liability). §442 uyarınca broker, bir lisans sahibinin eylemlerinden ancak ihlalden haberdar olması hâlinde sorumludur. Sorumluluk yukarıya, asile doğru da akabilir.
Bu kuralın içindeki fikri aklınızda tutun. Dolaylı sorumluluk, bir kişinin başka birinin eylemlerinden sorumlu olması demektir. Bir aracılık firmasında bu, brokerınızın sizin yaptıklarınızdan dolayı hesap vermeye çağrılabileceği anlamına gelir ve onun sorumlu olup olmadığını haberdarlık şartı belirler.
Varsayımsal örnek. Küçük bir firmadaki bir satış temsilcisi, bir ilan föyünde metrekareyi yanlış belirtir ve bir alıcı buna dayanır. Satış temsilcisi kendi ifadesinden sorumludur. Aracılık firmasının onunla birlikte sorumlu olup olmadığı, brokerın haberdarlığına ve 1. Bölüm’de ele alınan denetim kurallarına bağlıdır. Sorumluluk brokerdan asile doğru yukarı da çıkabilir; alt acentelik konusu birkaç ekran sonra bu ipucunu ele alır.
Dolaylı sorumluluk, brokerların neden bu şekilde denetim yaptığını da açıklar. 1. Bölüm, 19 NYCRR §175.21’deki denetim standardını ortaya koydu; bu standart düzenli, sık ve tutarlı kişisel rehberlik, talimat, gözetim ve denetim ister. Sizin davranışlarınızdan sorumlu olan bir brokerın dosyalarınıza bakmak için her türlü nedeni vardır ve dosyalarınıza hiç bakmayan bir brokera karşı dikkatli olmak gerekir.
Pek çok aracılık firması, isim tanınırlığı ve ülke çapında veya küresel bir ağdaki hizmetler için franchise sistemlerine katılır. Franchise alan firma, franchise’ın ticari adını ve işletme prosedürlerini kullanma hakkı için ödeme yapar. Firmanın sahibi ve işleteni yine brokerdır.
Franchise’a bağlı bir ofis bağımsız olarak sahiplenilir ve işletilir. Kapıdaki tabela ulusal bir şirkete aittir. Onun altındaki aracılık firması ise onu lisanslayan brokera aittir ve acentelik ilişkileriniz o brokera uzanır; başka bir eyaletteki genel merkezde bulunan hiç kimseye değil.
Franchise üyeliği paraya mal olur ve bu para komisyonlardan çıkar. Bir franchise şirketine bağlı bir aracılık firması, gelirlerin herhangi bir kısmı tek tek acentelere dağıtılmadan önce aracılık firmasının hak ettiği komisyondan bir franchise ücreti (franchise fee) düşmek zorundadır. Paylaşımdan önce, sonra değil.
NOT: Brokerlarla görüşürken franchise ücretinin ne olduğunu sorun ve cevabı iş sözleşmenizde belgelendirin. En baştan alınan bir ücret, altmış-kırk paylaşımın gerçekte neye karşılık geldiğini değiştirir ve yeni lisans sahipleri bunu ilk komisyon çeklerinde öğrenir.
Müşteri brokerındır; iş sizindir
UNUTMAYIN: Müşteriniz sizin aracılık firmanızla sözleşme imzaladı. Yarın firma değiştirseniz, ilan kimde kalır ve neden?
Tekli Acentelik
Bir broker, bir müşteri, asla ikisi birden değil
Tekli acentelik (single agency), acenteliğin en temel biçimidir. Bir broker, belirli bir işlemde yalnızca bir tarafı, alıcıyı veya satıcıyı temsil eder, ama asla ikisini birden değil. Kimin kimi temsil ettiği konusunda karışıklığa pek yer bırakmaz; bu yüzden meslek pratiğinin en temiz yolu olmaya devam eder.
Broker, müşteri (client) ister alıcı ister satıcı olsun, tüm güvene dayalı görevleri müşteriye borçludur. İşlemin diğer tarafı yalnızca temsil edilmeyen bir taraftır (customer). Sadakat için tek yön, tek bir OLD CAR görevleri seti, denge kurma zorunluluğu yok.
Aynı yapı kiralama tarafında da işler. Ev sahibinin acentesi ev sahibi tarafından görevlendirilir ve güvene dayalı görevleri ev sahibine borçludur. Kiracının acentesi kiracı tarafından görevlendirilir ve bu görevleri kiracıya borçludur. Bu bölümdeki her kuralı satış ve kiralama ikilisini akılda tutarak okuyun, çünkü New York burada ikisine aynı şekilde yaklaşır.
Satıcının acentesi (seller’s agent), satıcının çıkarlarını temsil etmesi için satıcı tarafından görevlendirilir. Görevi, satıcının evi için satıcının kabul edeceği fiyat ve koşullarda bir alıcı bulmaktır. Satıcının acentesi, acente ile satıcı arasındaki sözleşmenin öngördüğü özel hükümlere tabi olarak, tüm güvene dayalı görevleri satıcıya borçludur.
Broker ile satıcı arasındaki acentelik ilişkisi bir ilan sözleşmesiyle (listing agreement) kurulur. 3. Bölüm ilan sözleşmesini form form inceler.
Satıcının acentesi alıcının çıkarlarını temsil etmez. Bu, alıcının hiçbir şey almadığı anlamına gelmez. Satıcının acentesi alıcıya karşı iyi niyetle, adil ve dürüst davranmalı, görevlerini yerine getirirken makul beceri ve özen göstermeli ve kanunda aksi öngörülmedikçe mülkün değerini veya cazibesini esaslı biçimde etkileyen bilinen tüm olguları açıklamalıdır.
Bu listenin son ifadesini dikkatle okuyun, çünkü öğrenciler onu atlar. Değer veya cazibe. Bu, kusurlardan daha geniştir. Bekleyen bir harç, kapanmamış bir ihlal kaydı, planlanan bir yol, süresi dolmuş bir iskân belgesi (certificate of occupancy). Bunu biliyorsanız ve makul bir alıcının evin ne kadar ettiğine veya onu ne kadar istediğine dair düşüncesini değiştirecekse, alıcı yalnızca temsil edilmeyen bir taraf olsa bile ona iletilir.
Alıcının acentesi (buyer’s agent), alıcının kabul edeceği fiyat ve koşullarda bir evin satın alınmasını müzakere ederek alıcının çıkarlarını temsil etmesi için alıcı tarafından görevlendirilir. Alıcının acentesi tüm güvene dayalı görevleri alıcıya borçludur ve satıcı yalnızca temsil edilmeyen bir taraftır.
Alıcının acenteleri satıcıya karşı adil ve dürüst davranmalıdır. Satıcının çıkarlarını temsil etmezler; bu yüzden görevlerini, mülkü kendileri satın alıyormuş gibi titizlikle yerine getirmelidirler. Ders kitabının koyduğu standart budur ve kendinizi tabi tutmanız için iyi bir standarttır.
Alıcının acentesi, öbür yöne işleyen bir açıklama yükümlülüğü taşır. Alıcıya borçlu olunan güvene dayalı görevlerle bağdaşmadığı durumlar dışında, alıcının mülkü edinmeye yönelik bir sözleşmeyi ifa etme yeteneğini veya istekliliğini esaslı biçimde etkileyen bilinen tüm olguları satıcı tarafına açıklamalıdır.
Aklınızda tutmanız gereken ifade “ifa etme yeteneği”dir. Finansmanı zayıf olan, kredi onayı henüz yerine getirmediği bir şarta bağlı olan ya da önce kendi evini satması gereken bir alıcı, sözleşmenin kapanıp kapanmayacağını esaslı biçimde etkileyen olgular taşır. Bu olgular, onun ödemeye razı olduğu tutardan farklı bir kategoridir ve bunları gizlemek bir satıcıya bir piyasa sezonuna mal olur.
Broker ile alıcı arasındaki acentelik ilişkisi, alıcının acentesinin nasıl ödeme alacağını da belirleyen bir alıcı-broker sözleşmesiyle (buyer-broker agreement) kurulur. Alıcı, brokera doğrudan sabit bir ücret, satış fiyatının bir yüzdesi veya alıcı ile brokerın kararlaştırdığı başka herhangi bir ücret biçimiyle ödeme yapmayı kabul edebilir.
MLS MATEMATİĞİ Alıcı, brokerına 4% ödemeyi kabul eder. İlan brokerı, MLS aracılığıyla alıcı brokerlarına 3% önerir. Alıcı yalnızca aradaki 1% farkı borçludur.
Bu hesabı bir kez yapın, mekanizma sizindir. Alıcı-broker sözleşmesi, satıcının alıcının brokerına ödediği komisyonun alıcıya mahsup edileceğini öngörebilir; böylece alıcı yalnızca ödemeyi kabul ettiği tutar ile karşı taraftan gelen tutar arasındaki farkı borçlu olur. Alıcıları temsil eden brokerlar komisyonlarını çoğu zaman alıcının kendi cebinden değil, bu şekilde kazanır.
NOT: Geçmişte geleneksel acentelik genellikle satıcıya ayrılırdı ve alıcılar kendi başlarının çaresine bakmak zorunda kalırdı. Ev bulmak için bir brokerla iletişime geçen bir alıcı, çoğu zaman o brokerın kendisini temsil ettiğini varsayardı; oysa etmiyordu. 3. Bölüm’deki açıklama formları tam da bu varsayımı önlemek için vardır.
Bir müşteri, tek yön, ip cambazlığı yok
UNUTMAYIN: Satıcının acentesisiniz ve alıcı size ne teklif etmesi gerektiğini soruyor. Bu soruyu kafanızda cevaplayın. Ne söyleyebilirsiniz ve neyi ele vermiş olursunuz?
Alt Acente mi, Broker Acentesi mi
İş birliğinin iki yolu, çok farklı iki sorumluluk
Çoğu işlemde iki aracılık firması yer alır. Biri ilanı elinde tutar, diğeri alıcıyı getirir. İkinci firma işleme birden fazla rolle girebilir ve bu roller birbirinin yerine geçmez. Sorumluluğun izini sürün, fark apaçık ortaya çıkar.
Alt acente (subagent), asilin (principal) talimatlarının yerine getirilmesine yardım edebilmesi için bir acente tarafından yetkilendirilen herhangi bir kişidir. Alt acentelik, ilan brokerının satıcının onayıyla bir çoklu ilan hizmeti (multiple listing service) aracılığıyla özel bir alt acentelik teklifi yapmasıyla kurulabilir.
Bu alt acentelik teklifini kabul eden her broker, ilan brokerının acentesi ve satıcının alt acentesi olur. O brokerın tüm bağlı lisans sahipleri de öyle. Satıcının alt acentesi olarak bu broker ve lisans sahipleri, ilan brokerı ve onun lisans sahiplerinin satıcıya borçlu olduğu güvene dayalı görevlerin tamamını satıcıya borçludur.
Alt acentelik teklif eden satıcı için avantaj erişimdir. Mülk, daha fazla brokerın çalışmasıyla muhtemelen daha fazla potansiyel alıcı tarafından görülür. Evi pazarlayan daha fazla broker gerçek bir faydadır ve alt acenteliğin baştan var olma nedeni budur.
Sonra püf noktası gelir. Brokerlar bağlı lisans sahipleri için dolaylı sorumluluk (vicarious liability) taşır. Satıcıların, alt acenteliğin kendileri için de dolaylı sorumluluk doğurduğundan haberdar edilmesi gerekir. Alt acentelikte satıcı, yanlış beyan veya üçüncü kişilere zarar veren herhangi bir eylem hâlinde ilan brokerının eylemlerinden ve ayrıca herhangi bir alt acentenin eylemlerinden sorumlu tutulabilir.
Bunu bir müşterinin (client) gözüyle tekrar okuyun. Satıcınız, adını hiç duymadığı bir aracılık firmasındaki, hiç tutmadığı bir firma için çalışan bir lisans sahibinin, satmaya çalıştığı ev hakkında söylediği bir şeyden sorumlu olabilir.
Varsayımsal örnek. Şehrin öbür ucundaki bir firmadan bir alt acente, bir alıcıya kazanın iki yaşında olduğunu söyler. Kazan on bir yaşındadır ve kimse kontrol etmemiştir. Alıcı işlemi kapatır, kazan bozulur ve alıcı dava açar. İfadeyi alt acente yapmıştır. İlan brokerına zincir yoluyla ulaşılabilir. Ve o lisans sahibiyle hiç tanışmamış olan satıcı da risk altındadır, çünkü alt acentelik o lisans sahibini satıcının kendi yetki zincirine yerleştirmiştir.
Dolaylı sorumluluk sorununu çözmek için New York Eyaleti broker acentesi (broker’s agent) kavramını tanır. Bu rol bu sorun için vardır, başka hiçbir nedenle değil.
Broker acentesi, satıcının mülkü için alıcı bulmaya yardım etmek üzere bir ilan acentesiyle iş birliği yapan veya onun tarafından görevlendirilen, başka bir aracılık firmasından bir acentedir. İşlemin diğer tarafında ise bir broker acentesi, alıcının satın alacağı bir mülkü bulmaya yardım etmek üzere bir alıcı acentesi tarafından görevlendirilebilir.
Broker acentesi üç açıdan alt acenteye benzer. Broker acentesi, mülkü pazarlamak ve satmak ya da bir alıcı için mülk bulmak üzere brokerla iş birliği yapar. Broker acentesi tüm güvene dayalı görevleri ilan brokerının müşterisine borçludur. Ve bu ilişki, müşterinin rızasıyla çoklu ilan hizmetinde teklif edilmelidir.
Temel fark, broker acentesinin müşterinin alt acentesi olmamasıdır. Bu nedenle müşterinin broker acentesi veya o firmanın herhangi bir bağlı lisans sahibi için dolaylı sorumluluğu yoktur. İş birliği teklifini yapan brokerın ise broker acentesi için dolaylı sorumluluğu vardır. Risk brokerda durur.
Bundan bir fark daha doğar. Müşteri bir broker acentesine talimat veremez, çünkü ikisi arasında doğrudan bir ilişki yoktur. Talimatlar, broker acentesini görevlendiren broker aracılığıyla iletilir.
Bu, satıcı için adil bir takastır ve ona bu şekilde açıklanmaya değer. İş birliği yapan brokera yön verme imkânından vazgeçer. Buna karşılık o brokerın hatalarını taşımaktan kurtulur. Bu takası anlayan bir satıcı genellikle kabul eder.
NOT: Her iki rol de ilan brokerının müşterisine tam güvene dayalı görevler borçludur. Fark görevlerde değildir. Fark, bu görevlerden biri ihlal edildiğinde kimin hesap vereceğindedir ve sınavın istediği cevap budur.
Aynı görevler, riski taşıyan farklı kişi
UNUTMAYIN: Satıcınız, iş birliği yapan brokerların onun dava edilmesine yol açıp açamayacağını soruyor. İki cümleyle cevap verin: biri alt acentelik, biri broker acentesi için.
İş Birliğine Dayalı İşlem Haritası
Satıcıdan aşağıya doğru kim kimin acentesi
Son üç ekrandaki her şey tek bir resme sığar ve bu resim bir zincirdir. Yetki asilden (principal) aşağıya akar. Sorumluluk geri yukarı akabilir. Bunu bir kez yavaşça çalışın, sınavdaki bu konudaki sorular artık zor olmaktan çıkar.
En üstten başlayın. Satıcı müşteri (client) ve asildir. Bu resimde alıcı, satıcı tarafı açısından temsil edilmeyen taraftır (customer), başka bir şey değil.
İlan brokerı, müşteri konumundaki satıcının acentesidir. İlan brokerı aynı zamanda aşağıdaki herkesin asilidir: kendi bağlı lisans sahiplerinin, alt acentelerin ve broker acentelerinin.
İlan aracılık firmasına bağlı tüm satış temsilcileri, ilan brokerının acenteleri ve müşteri konumundaki satıcının alt acenteleridir. İlan sizin firmanıza aitse buna siz de dahilsiniz. Hiç ziyaret etmediğiniz bir ilanda bile satıcıya karşı tam güvene dayalı görevler.
Alt acente aracılık firması, ilan brokerının acentesi ve müşteri konumundaki satıcının alt acentesidir. Aynı zamanda kendi bağlı lisans sahiplerinin asilidir. Bu lisans sahipleri, alt acentenin acenteleri, ilan brokerının alt acenteleri ve müşteri konumundaki satıcının alt acenteleridir. Bir kişi üzerinde üç etiket ve üçü de satıcıya karşı görevleri taşır.
Broker acentesi firması, ilan brokerının acentesi ve kendi bağlı lisans sahiplerinin asilidir. Lisans sahipleri, broker acentesinin acenteleri ve ilan brokerının alt acenteleridir. O cümlenin sonunu tekrar okuyun. Zincir ilan brokerında durur. Broker acentesi sütunundaki hiç kimse satıcının alt acentesi değildir.
Broker acentesi rolünün bütün amacı, resim olarak çizildiğinde budur. Satıcıya borçlu olunan görevler iki sütunda da aynıdır. Satıcının taşıdığı sorumluluk ise aynı değildir.
Gerçek bir işlemde satıcının zincirini sayın. İlan brokerı, bir. İlan firmasındaki dört satış temsilcisi, beş. Bir alt acente firması, altı. Alt acente firmasındaki üç satış temsilcisi, dokuz. Dokuz kişi satıcınıza itaat, sadakat, açıklama, gizlilik, hesap verebilirlik ve makul özen borçludur ve satıcınız bunlardan yalnızca ikisiyle tanışmıştır.
Şimdi aynı işlemi alt acente yerine bir broker acentesiyle yürütün. İlan brokerı ve dört satış temsilcisi hâlâ satıcıya her şeyi borçludur. Broker acentesi firması ve satış temsilcileri, satıcının çıkarları için ilan brokerı aracılığıyla tam güvene dayalı çaba borçludur ve hiçbiri satıcının alt acentesi değildir. Satıcının riski kendi brokerında durur.
Haritayı iki kural okur. Yetki her zaman asilden aşağıya akar, çünkü bir acentenin yetkisi onu veren kişiden gelir. Sorumluluk aynı hat üzerinden geri yukarı akabilir; dolaylı sorumluluğun (vicarious liability) anlamı budur.
Satıcının zincirindeki her kutu satıcıya tam güvene dayalı görevler borçludur. Azaltılmış bir versiyonu değil, yalnızca dürüstlük değil. Kabul edilmiş bir alt acentelik teklifi kapsamında çalışan başka bir firmadaki satış temsilcisi, satıcınıza sizinle aynı gizliliği ve aynı sadakati borçludur.
Ve bir çizgi yerinden oynamaz. Burada alıcı temsil edilmeyen bir taraftır. İyi niyet, dürüstlük, adil davranış ve bilinen esaslı olguların açıklanması. Sadakat yok, gizlilik yok, itaat yok.
Haritanın bir ayna görüntüsü vardır. Yukarıdaki her şey bir ilandan yola çıkılarak çizilmiştir. Onu bir alıcı-broker sözleşmesinden yola çıkarak çizin; alıcı en üstte müşteri olarak oturur, alıcının brokerı onun acentesidir, o firmanın satış temsilcileri alıcının alt acenteleridir ve bir mülk bulmaya yardım etmesi için bir broker acentesi görevlendirilebilir. Aynı şekil, masanın öbür tarafı.
NOT: Bu haritayla ilgili sınav soruları neredeyse her zaman saymanızı ister. Bir alt acente firmasının bulunduğu iş birliğine dayalı bir satışta satıcıya kaç kişi güvene dayalı görevler borçludur? Satıcının zincirindeki herkes; yani ilan brokerı, onun satış temsilcileri, alt acente firması ve onun satış temsilcileri.
Yetki aşağı akar; sorumluluk yukarı akar
UNUTMAYIN: Kendi ofisinizin zincirini bir kâğıda çizin. Sizin adınız nerede duruyor ve şu anda kimin müşterisinin alt acentesisiniz?
Çifte Acentelik
Bir acente, iki karşı taraf
Bir emlak acentesi aynı işlemde hem satıcıyı hem alıcıyı ya da hem ev sahibini hem kiracıyı temsil edebilir. Buna çifte acentelik (dual agency) denir. Çifte acente, aynı anda her iki tarafa da güvene dayalı görevler borçludur.
Bu bir sorundur ve ders kitabı bunu açıkça adlandırır. İşlemde iki taraf birbirinin karşı tarafıdır. Satıcı en yüksek fiyatı ister. Alıcı en düşük fiyatı ister. Bir kişi bu ikisinin peşinden aynı anda gidemez.
Bu yüzden hukuk, düzenlemeyi işler kılmak için her müşteriden (client) bir şey alır. Her müşteri, acentesinin bölünmemiş sadakatinden vazgeçer. Takas budur ve müşterinin rıza göstermeden önce gerçekten anlaması gereken cümle de budur.
Çifte acente her zaman tarafsız kalmalıdır. Çifte acente, özellikle fiyat ve pazarlık stratejileri konusunda, gizli bilgileri diğer tarafa açıklamamaya dikkat etmelidir. Çifte acentenin saklayamayacağı şey esaslı olgular (material facts) ve kusurlardır. Bunlar yine de açıklanır.
Tarafsızlığın odada size gerçekte neye mal olduğunu düşünün. Satıcıya alıcının daha yükseğe çıkacağını söyleyemezsiniz. Alıcıya satıcının daha azına razı olacağını söyleyemezsiniz. İki rakamı da bilirsiniz ve ikisini de sessizce taşırsınız; her birinin en çok cevabını istediği tek soru konusunda hiçbir tarafa tavsiye vermezsiniz.
Çifte acenteliği eleştirenler, bu düzenlemenin doğasında bir çıkar çatışması taşıdığını haklı olarak belirtir. Çifte acentelik bazı eyaletlerde yasa dışıdır. New York buna izin verir ve tek bir koşulla izin verir.
New York Eyaleti’nde çifte acentelik, her iki müşterinin bilgilendirilmiş yazılı rızasını gerektirir. Bilgilendirilmiş, neden vazgeçtiklerini anlamış olmaları demektir. Yazılı, kâğıt üzerinde var olması demektir. Her iki müşteri, tek başına hiçbirinin yeterli olmadığı demektir.
Rızaya dayalı çifte acentelik, herkes bir müşteriyi diğerine karşı kayırabilecek ve işlemi istemeden tehlikeye atabilecek gizli bilgileri koruma konusunda hassas kaldığı sürece işleyebilir. Bu, başta atılan bir imza değil, işlemin her günü dikkat gerektirir.
Aracılık firmalarının çifte acentelik uygulayıp uygulamayacağına brokerlar karar verir. Bir firma uyguluyorsa, şirket uygulaması, satıcılara ilan sözleşmesi imzalanırken çifte acenteliğin bir olasılık olduğunu, alıcılara da alıcı-broker sözleşmesi imzalanırken alıcı firmanın kendi ilanlarından biriyle ilgilenirse çifte acentelik doğacağını söylemek olmalıdır. Bu önceden alınan rıza, brokerı ve bağlı lisans sahiplerini açıklanmamış çifte acentelik iddialarına karşı korur. Rızanın nasıl alınıp belgelendiğini 3. Bölüm ele alır.
Açıklanmamış çifte acentelik (undisclosed dual agency), aynı işlemdeki her iki asilin (principal), her iki asile tam açıklama yapılmadan ve onayları alınmadan aynı broker tarafından temsil edilmesiyle ortaya çıkar. Kimse istemeden de gerçekleşebilir. Satıcının acentesi, hem alıcının hem satıcının çifte acenteliğe rıza gösterip göstermediğini teyit etmeden bir ilanı alıcı müşterisine gösterir ve bu zaten gerçekleşmiş olur.
Sonuçları küçük değildir. Çifte acenteliğin açıklanmaması, kasıtlı olsun ya da olmasın, New York lisans ve acentelik hukukunu ihlal eder. Ödenmesi gereken her komisyonu tehlikeye atar. Sözleşmeden dönülmesini (rescission) gerektirebilir. Brokerı bir hukuk davasına açık hâle getirir.
O listede neyin tehlikede olduğunu sayın. Zaten hak ettiğiniz komisyon. Müşterilerinizin güvendiği işlem. Department of State (Eyalet Bakanlığı) nezdindeki durumunuz. Ve kimsenin sağlayamayacağı bir sadakatin kısa ucunu kendisinin aldığına karar veren müşterinin açacağı bir hukuk davası.
DİKKAT: Çifte acenteliğin hem alıcıya hem satıcıya yardım etmek amacıyla iyi niyetle yapıldığını iddia etmek bir savunma değildir. İyi niyet olağan açıklamadır ve hiçbir zaman işe yaramamıştır.
Göstermeden önce her ikisinden yazılı rıza
UNUTMAYIN: Alıcı müşteriniz, kendi firmanızın ilanındaki bir evi görmek istiyor. Kapının kilidini açmadan önce kontrol ettiğiniz şeyi söyleyin.
4. ders
Bölüm 4: Atanmiş satiş acenteleri̇yle çi̇fte acenteli̇k
Firma içi uzlaşma
Atanmış Satış Temsilcileri
Çifte acenteliğe firma içi çözüm
Çifte acentelik durumları en sık firma içi işlemlerde ortaya çıkar. Bir aracılık firmasının bir acentesi müşteri (client) konumundaki satıcıyı temsil eder. Aynı firmadaki başka bir acente müşteri konumundaki alıcıyı temsil eder. İki acente de aynı broker için çalışır; dolayısıyla aracılık firması masanın iki tarafında da bulunur.
Atanmış satış temsilcileriyle çifte acentelik (dual agency with designated sales agents), bunun yarattığı karmaşıklıkları çözmek için ortaya çıkmıştır. Tek bir aracılık firmasındaki iki acente her iki tarafı temsil ettiğinde, müşteriler pazarlık güçlerinin zayıfladığını ileri sürebilirdi, çünkü acentelerin ve brokerın hepsi çifte acentedir. Binada tamamen onların tarafında olan kimse yoktur.
New York, bir brokerın işlemin müzakeresinde müşteri konumundaki alıcının ve satıcının çıkarlarını temsil etmek ve onları savunmak üzere belirli atanmış acenteler belirlemesine izin verir. Atanmış satış temsilcisi (designated sales agent), firma içi bir işlemde satıcıyı veya alıcıyı ya da ev sahibini veya kiracıyı temsil etmek üzere sponsor broker tarafından belirlenen lisans sahibidir.
Atanmış acenteleri broker belirler. Onları müşteriler belirlemez, acenteler de kendilerini belirlemez. Bu atama, düzenlemeyi kuran işlemdir ve brokerın baştan sona onun merkezinde kalmasının bir nedeni daha budur.
Aracılık firması çifte acente kalır
Acente A satıcıyı savunur
Acente B alıcıyı savunur
Her iki taraf da aracılık firmasının müşterisi olduğunda, atanmış acentelik hem satıcı hem de alıcı için mevcut en iyi temsili sağlar. Her biri pazarlık yapan iki savunucu, iki efendiye hizmet etmeye çalışan tek bir tarafsız acenteden müşteriler için daha iyi bir sonuçtur.
Bu ilişki tüm tarafların bilgilendirilmiş yazılı rızasını gerektirir. Her çifte acentelikteki standartla aynıdır, çünkü bu hâlâ bir çifte acenteliktir.
Ve müşteriye açıkça belirtilmesi gereken sınırları vardır. Atanmış acenteler belirlenirse, aracılık firması aynı işlemde hem alıcıyı hem satıcıyı temsil eden çifte acente olmaya devam eder. Broker atanmış acenteleri yine de denetlemek zorundadır. Taraflar, tekli acentelikte sahip olacakları tam güvene dayalı görevlerden yararlanamayacaktır.
Bölünmemiş sadakat şeklindeki güvene dayalı görev, ne atanmış satış temsilcisi ne de broker tarafından yerine getirilebilir. İkisinden hiçbiri tarafından. Bir müşteriye aksini söyleyen atanmış acente, müşterinin rıza gösterdiği düzenlemeyi yanlış anlatmış olur.
Atanmış acenteler, temsil edilmeyen bir tarafa (customer) karşı adil ve dürüst davranma görevlerini ihlal etmemek kaydıyla, edindikleri kişisel bilgileri açıklamaktan kaçınmalıdır. Düzenlemenin, büyük ipi kaldırdıktan sonra geride bıraktığı ince ip budur.
Varsayımsal örnek. Bronx’taki aynı ofiste iki acente. Birinin elinde ilan, diğerinin elinde alıcı var ve alıcı o ilana âşık oluyor. Atanmış acentelik olmadan tüm aracılık firması çifte acentedir ve iki müşteriden hiçbiri bir savunucuya sahip olmaz. Broker tarafından belirlenen ve her iki müşterinin yazılı olarak rıza gösterdiği atanmış acentelikle, her müşterinin kendi rakamı için mücadele eden biri olur. Broker yine ikisinin üstünde durur ve yine de taraf tutamaz.
DİKKAT: Buradaki sınav tuzağı, cömert gibi görünen cümledir. “Her atanmış acente, müşterisine tekli acenteliğin tam ve bölünmemiş sadakatini borçludur.” Bu yanlıştır. Bölünmemiş sadakat, atanmış acenteliğin geri getiremeyeceği tek şeydir.
İki savunucu, bir çifte acente firma
UNUTMAYIN: Atanmış acenteliği bir satıcıya üç cümleyle açıklayın ve bunlardan birinin neden vazgeçtiğini söylediğinden emin olun.
Komisyon Nasıl İşler
Müzakere edilebilir, belirli bir anda hak edilir, aşağıya inerken paylaşılır
Komisyon, bir aracılık firmasının başlıca gelir kaynağıdır. Genellikle işlem tutarının bir yüzdesidir; ancak ücret sabit bir tutar, saatlik bir ücret veya tamamen başka bir karşılık da olabilir. Biçimle ilgili hiçbir şey sabit değildir.
Oran, yazılı sözleşme yapılırken müşteri (client) ile broker arasında müzakere edilir. Broker ile müşterinin kararlaştırdığı koşullar, ne olursa olsun, açıkça yazılı hâle getirilmelidir. Yalnızca tutar değil. Ödemenin yapılacağı zaman da yazılı olmalıdır.
Bir brokerın komisyonunun ödenmesi herhangi bir yasal koşula bağlanabilir. Bir ilan sözleşmesi, satıcı bir alıcıyla bağlayıcı bir sözleşme imzaladığında komisyonun muaccel olacağını söyleyebilir. Komisyonun yalnızca satış fiilen kapanırsa muaccel olacağını da söyleyebilir. Bu, aracılık sözleşmesindeki diğer her nokta gibi müzakere edilebilir bir noktadır.
Taraflar aksini kararlaştırmadıkça, komisyonun hak edildiği anı geleneksel kabul belirler. İlan brokerı, hazır, istekli ve ödeme gücüne sahip (ready, willing and able) bir alıcı bulunduğunda ve alıcı ile satıcı arasında tüm koşullarda iradelerin birleşmesi (meeting of the minds) sağlandığında komisyona hak kazanır. Bulunmuş ve anlaşılmış. Kapanmış değil.
Hazır, istekli ve ödeme gücüne sahip; satıcının kabul edeceği koşullarda satın alma teklifi veren ve satın almayı tamamlayacak mali güce sahip bir alıcı demektir. Üç unsurun üçü de. Evi isteyen ama parasını karşılayamayan bir alıcı, ödeme gücüne sahip bir alıcı değildir.
Bazı ilan sözleşmeleri “as, if and when” maddesi içerir. Bu madde, alıcı ile satıcı anlaştığında ödenmesi gereken hak edilmiş komisyonun, işlem kapanana kadar ertelenebileceğini söyler. Komisyon yine daha önceki anda hak edilmiştir. Yer değiştiren ödemedir.
Bu, işlem satıcı tarafında çöktüğünde önem kazanır. Satıcı bu durumda temerrüde düşerse, broker hak edilmiş komisyona hak kazanır. Madde ödemeyi geciktirmiştir. Hak edişi ortadan kaldırmamıştır.
Bir broker, her iki tarafın bilgilendirilmiş rızasıyla hem alıcıdan hem de satıcıdan ücret alabilir. İkisinin de. İki taraftan da hiçbirine söylemeden para almak, açıklanmamış çifte acenteliğin para versiyonudur.
Bir taraftan ödeme almak kimi temsil ettiğinizi belirlemez ve bu, erkenden giderilmesi gereken bir karışıklıktır. Alıcının acentesine çoğu zaman ilan brokerının komisyonundan ödeme yapılır ve o yine de tüm güvene dayalı görevleri alıcıya borçludur. Temsil sözleşmeyle kurulur. Ücret ayrı bir müzakeredir ve sınav size ikisini karıştıran bir olay örgüsü verecektir.
Şimdi işin satış temsilcisi tarafı. Satış komisyonu almaya hak kazanmak için kişinin aktif bir emlak lisansı olmalı ve bir brokera bağlı olmalıdır. Bir broker ile bağlı satış temsilcisi arasında müzakere edilen komisyon paylaşımı, iş sözleşmesinde veya bağımsız yüklenici sözleşmesinde belgelenmelidir; bu, 1. Bölüm’ün imzalamadan önce okumanızı söylediği belgenin ta kendisidir.
Bir satış temsilcisi, kararlaştırılan komisyon payını yalnızca işveren brokerından alabilir. Bir istisna vardır. Bir satış temsilcisi, artık bağlı olmadığı bir brokerdan, komisyonun hak edildiği sırada o brokerın yanında lisanslı olması koşuluyla ücret kabul edebilir.
Paranın gerçekte nasıl hareket ettiğini ders kitabının kendi rakamlarıyla görelim. ABC Realty bir mülkün ilanını alır ve satıcıyla yüzde 7 komisyon üzerinde anlaşır; satıcı yüzde 3’ünün bir broker acentesine veya alıcı acentesine gitmesine izin vermeyi kabul eder. XYZ Realty’den satışı yapan acente Ann bir alıcı bulur ve mülk $200,000’a satılır.
Satıcı kapanışta ABC Realty’den Broker Ben’e $14,000 komisyon öder. ABC yüzde 4’ü, yani $8,000’ı tutar ve yüzde 3’ü, yani $6,000’ı XYZ Realty’ye aktarır. Her firma kendi payını, o firmanın iş sözleşmesi veya bağımsız yüklenici sözleşmesi koşullarına göre acentesiyle yarı yarıya paylaşır. Broker Ben $4,000 tutar ve ilan acentesi Sue $4,000 alır. Broker Lou $3,000 tutar ve alıcının acentesi Ann $3,000 alır.
Paranın yönünü izleyin, çünkü sınav bunu sorar. Komisyonun tamamı önce ilan brokerına ulaşır. İlan brokerı iş birliği yapan brokera dağıtır. Ardından her broker kendi bağlı lisans sahiplerine ödeme yapar. Para hiçbir zaman bir basamağı atlamaz.
İlan brokerı genellikle, satıcının bir alt acenteye, bir broker acentesine veya bir alıcı acentesine komisyonun ne kadarını, eğer ödeyecekse, ödemeye razı olduğunu belirlemek için satıcıyla müzakere eder. İlan brokerının böyle bir iş birliği teklifini çoklu ilan hizmetine (multiple listing service) koyması yaygındır.
MLS İŞ BİRLİĞİ TEKLİFİ
İlan brokerının MLS teklifi, iş birliği yapan brokerlara tam olarak ne kazanacaklarını söyler, ve bu, alt acenteler ile alıcı brokerları için farklı olabilir.
İş birliği yapan bir broker açısından pratik nokta, teklifin ona işin değerini işi yapmadan önce söylemesidir. Gösterdiğiniz her ilandaki teklifi okuyun, çünkü bu rakamın bir sözleşme var olmadan önce göründüğü tek yer orasıdır.
NOT: Doğrudan bir satıcı, alıcı, kredi kuruluşu veya iş birliği yapan bir aracılık firması tarafından ödeme yapılan bir satış temsilcisine, tutar ne olursa olsun ve neden ne olursa olsun, yanlış kişi tarafından ödeme yapılmıştır. Ücret size işveren brokerınız aracılığıyla ulaşır.
İradelerin uyuştuğu anda hak edilir
UNUTMAYIN: Satıcınız kapanışı yapmayı reddettiği için bir işlem çöküyor. Komisyon hak edilmiş miydi? Cevap vermeden önce ilan sözleşmesinde neye bakacağınızı söyleyin.
Net Listing, Yönlendirme Ücretleri, Franchise Ücretleri
Yasa dışı bir düzenleme ve yasa dışı olmayan iki düzenleme
Ücret koşulları, broker ile asilin (principal) müzakere ettiği her şey olabilir. En yaygını satış fiyatının bir yüzdesidir. Bir brokerın ücret almasının başka yolları da vardır ve New York bunlardan birine hiç izin vermez.
Net listing’de mülk sahibi, mülkün satışında belirlenmiş bir tutarı kabul etmeyi ve daha azını kabul etmemeyi taahhüt eder. Broker, satıcının net rakamının üzerindeki tüm parayı ücret olarak alıkoyar. Satıcı rakamını söyler, aradaki farkı broker alır.
Net listing sözleşmeleri New York Eyaleti’nde yasa dışıdır. Kural budur ve bu düzenlemenin bu kuraldan kurtulan hiçbir versiyonu yoktur.
Nedeni, yarattığı teşviktir. Net listing, ilan koşullarını anlamamış ya da ilan fiyatını piyasa değerinin çok altında öneren bir lisans sahibi tarafından yanıltıldığını düşünen bir satıcının dolandırıcılık suçlamalarına yol açabilir. Düşük bir net önerin, piyasa değerinden satın, farkı cebe atın. Böyle bir eylem, acentenin müşterisine (client) karşı sadakat görevinin ihlali de olabilir.
Varsayımsal örnek. Bir satıcının $520,000 değerinde bir evi vardır ve bunu bilmemektedir. Broker $470,000’dan net listing önerir. Ev dokuz günde $515,000’a satılır ve broker $45,000’ı alıkoyar. Bunun hiçbir yanı, satıcının bilgilendirilmiş bir şekilde kabul ettiği bir komisyon değildir ve New York’un bu seçeneği kaldırmasının nedeni tam da budur.
Bazen bulucu ücreti (finder’s fee) olarak da adlandırılan yönlendirme ücretleri (referral fees) farklı bir şeydir ve yasaldır. Yönlendirme ücreti, bir alıcıyı veya satıcıyı o aracılık firmasındaki bir emlak acentesine yönlendirdiği için bir brokerdan başka bir brokera ödenir.
Yönlendirme ücretlerine ilişkin sınırlar dardır ve ezberlenmeye değer. Brokerlar lisanssız bir kişiye yönlendirme ücreti ödeyemez. Kendi eyaletlerinde usulüne uygun lisanslı ya da başka bir eyalette veya ülkede eşdeğer bir emlak lisansına sahip başka bir brokera yönlendirme ücreti ödeyebilirler. Brokerdan brokera; ve ücreti alan broker bir yerde lisanslı olmalıdır.
İki koşul daha vardır. Yönlendirme ücretleri yalnızca ödeme için makul bir neden varsa, yani bir müşterinin gerçekten tanıştırılması gerçekleşmişse ödenebilir. Ve yönlendirilen kişi bilgilendirilmiş rıza vermelidir. Yönlendirme ücretleri New York’ta yasaldır, yalnızca brokera ve yalnızca bu rızayla ödenir.
DİKKAT: Size bir satıcı gönderen bir arkadaşa verilen yüz dolar, lisanssız bir kişiye ödenen bir yönlendirme ücretidir. Sorun ödemenin büyüklüğü değildir ve ona hediye demek onun ne olduğunu değiştirmez.
Franchise ücretleri (franchise fees) aynı havuzdan çıkar. Bir franchise şirketine bağlı aracılık firmaları, gelirlerin herhangi bir kısmı tek tek acentelere dağıtılmadan önce franchise ücretini aracılık firmasının hak ettiği komisyondan düşmek zorundadır. En baştan kesilir.
Brokerlarla görüşürken franchise ücretinin ne olduğunu sorun. İleride yanlış anlaşılma olmaması için rakamı iş sözleşmenizde belgelendirin. 1. Bölüm bu soruyu bu nedenle görüşme listenize koydu.
Franchise ücretini önceki ekrandaki paylaşımla birleştirin; size verilecek her komisyon dökümünü okuyabilirsiniz. Brüt komisyon ilan brokerına ulaşır. İş birliği yapan brokerın payı çıkar. Franchise ücreti aracılık firmasının payından düşülür. Geriye kalan, sizin paylaşım oranınızın uygulandığı tutardır ve görüşmede size söylenen rakam ile çekteki rakam arasındaki fark genellikle bu iki kesintide yatar.
Net listing New York’ta yasa dışıdır
UNUTMAYIN: Biri, bir pay karşılığında size yılda üç satıcı göndermeyi teklif ediyor. Evet diyebilmeniz için bile önce o kişi hakkında neyi bilmeniz gerekir?
Acentelik Nasıl Sona Erer
Altı çıkış yolu, geri alamayacağınız bir acentelik ve süren bir görev
Acentenin müşteri (client) adına hareket etme yetkisi, acentelik sona erdiğinde sona erer. Altı durum onu sona erdirir ve sınav, bir olay örgüsünü doğru duruma yerleştirebilmenizi ister.
İşin tamamlanması veya amacın gerçekleşmesi. Acentelik ilişkisinin nedeni ortadan kalkar, bu yüzden ilişki de onunla birlikte sona erer. Ev satıldı. Alıcı satın aldı. Bu, sona erişlerin en yaygını ve kimsenin tartışmadığı sona eriştir.
Sürenin dolması. Bir acentelik sözleşmesi belirli bir süre için, yani bir zaman dilimi ya da belirli bir bitiş tarihi için yapılmışsa, acentelik süre dolduğunda kendiliğinden sona erer. Bitiş tarihi en yaygın olarak bir ilan sözleşmesi veya alıcı-broker sözleşmesiyle belirlenir.
Kanun gereği (operation of law). Belirli olaylar meydana gelirse bir acentelik ilişkisi kanun gereği kendiliğinden sona erer. Taraflardan biri ölür veya ehliyetini yitirir. Taraflardan biri iflas eder. Acenteliğin konusu olan mülk yok olur veya kamulaştırılır. Brokerın emlak lisansı iptal edilir. Bunlar için kimsenin bir şey yapması gerekmez; sona eriş kendiliğinden gerçekleşir.
Karşılıklı anlaşma. Acentelik rızaya dayalıdır, yani her iki tarafın rızasına dayanır. Hem asil (principal) hem acente onu sona erdirmek isterse, herhangi bir noktada sona erdirmeyi kararlaştırabilirler. Bir acentelik karşılıklı rızayla sona erdirildiğinde, taraflardan hiçbiri diğerine karşı sözleşmenin ihlalinden sorumlu olmaz. Bir acenteliği erken sona erdirmenin en iyi ve en doğru yolu budur.
Vazgeçme (renunciation). Verilen bir şeyden sonradan vazgeçildiğinde veya o şey reddedildiğinde, ondan feragat edilmiş olur. Ayrılan acentedir. Sözleşme belirli bir sona erme tarihi olmaksızın süresizse, taraf herhangi bir zamanda hiçbir yükümlülük altına girmeden vazgeçebilir. Bir ilan sözleşmesinde olduğu gibi bir bitiş tarihi varsa, vazgeçme sözleşmenin ihlali olabilir ve acenteyi asile karşı tazminattan sorumlu kılar.
Geri alma (revocation). Verilen veya teklif edilen bir şeyin geri çekilmesi, geri almadır. Asil acenteyi görevden alır. Asiller acentelik yetkisini her zaman geri alabilir, ancak bunu yaptıkları için sorumluluk altına girebilirler. Süresiz sözleşmelerde asil, acenteye yalnızca yapılan masrafları ödemek zorundadır. Bitiş tarihi olan sözleşmelerde ise asil, sözleşmenin ihlali nedeniyle acenteye karşı tazminattan sorumlu olabilir.
Vazgeçme, acentenin ayrılmasıdır. Geri alma, asilin acenteyi görevden almasıdır. İki kelime, iki yön ve sınav ikisini aynı soruda kullanacaktır. Her ikisi de bir kişinin iradi eylemidir; onları kendiliğinden gerçekleşen üç sona erişten ayıran da budur.
Asilin geri alma hakkına sahip olmadığı bir acentelik vardır. Menfaatle birleşmiş acentelik (agency coupled with an interest), acentenin acenteliğin konusu olan mülkte mali bir çıkarı veya teminat niteliğinde bir çıkarı olması demektir. Bir ilan sözleşmesi, emlak brokerının mülkü iyileştirmek için para yatıracağını öngörüyorsa, satıcı brokerın acenteliğini geri alamaz.
Aynı fikrin ikinci bir örneği. Paydaşlardan biri, diğer paydaşa mülkü satma yetkisi verir. Buradaki acente satılan şeyin bir parçasına sahiptir; bu yüzden kendisine verilen yetki, asilin istediği zaman geri çekebileceği bir iyilikten fazlasıdır.
Menfaatle birleşmiş acentelik, asilin ölümü, ehliyetsizliği veya iflasıyla da sona ermez. Kanun gereği sona erişlerden üçü ona hiç ulaşmaz. Acentenin mülke yatırılmış parası vardır ve hukuk bunu korur.
Acenteliğin sona ermesi, para sorusunu her zaman sona erdirmez. 3. Bölüm, belirli durumlarda bir ilanın süresi dolduktan sonra brokera komisyon hakkı tanıyabilen broker koruma maddesini (broker protection clause) ele alır. Sürenin dolmasını sözleşmedeki her yükümlülüğün sonu olarak okumamak için bunu burada not edin.
Bir görev altı sona erişin hepsinden sonra da sürer. Acentelik ilişkisi sona erdiğinde bile, ilişki süresince edinilen tüm bilgilerin gizliliğini korumak gerekir. Diğer her görev çıkışta durur. Gizlilik devam eder.
NOT: Altısını kimin harekete geçtiğine göre ayırın. Tamamlanma, sürenin dolması ve kanun gereği sona erişte kimse bir şey yapmamıştır. Karşılıklı anlaşmada iki taraf da harekete geçmiştir. Vazgeçmede acente harekete geçmiştir. Geri almada asil harekete geçmiştir. Bu tek soru, sınavdaki sona erme sorularının çoğunu cevaplar.
Altı çıkış; gizlilik hiçbirini kullanmaz
UNUTMAYIN: Bir satıcı, altı aylık münhasır sözleşmenin üçüncü haftasında sizi arayıp görevden alıyor. Buna ne denir, size neyi borçlu olabilir ve siz ona hâlâ neyi borçlusunuz?
Temel Çıkarımlar
Kapıdan çıkarken yanınıza almanız gereken altı şey
Müşteriler (clients) OLD CAR alır. Asile borçlu olunan, başka hiç kimseye borçlu olunmayan itaat, sadakat, açıklama, gizlilik, hesap verebilirlik ve makul özen. Temsil edilmeyen taraflar (customers) iyi niyet, dürüstlük ve adil davranış, artı bilinen esaslı olguların açıklanmasını alır. Ağzınızı açmadan önce bu ikisinden hangisiyle konuştuğunuzu bilin, çünkü bu bölümdeki her kural o tek cevaptan dallanır.
Açıklayın ve açıklamaya devam edin. Acentelik ilişkisinin kendisini. Mülke ilişkin esaslı olguları. Mülkün gerçek değerini. Tüm satın alma tekliflerini, her birini. İşlemdeki her türlü kişisel çıkarınızı. Size üçüncü bir kişiden ulaşan her türlü ücreti. Altı kategori ve altısını da açıklayan lisans sahibini dava etmek çok zordur.
Yazılı hâle getirin. Yazılı açık acentelik (express agency), bir acentelik ilişkisi kurmanın en sağlam ve tercih edilen yoludur ve New York mahkemeleri zımni emlak anlaşmalarını kolay kolay uygulamaz. Burada çifte acenteliği yasal kılan yazılı rızadır. Bir teklifi geri tutmanıza izin veren tek şey yazılı bir talimattır. Net listing, kim ne yazarsa yazsın New York’ta yasa dışıdır.
Sorumluluğun izini sürün. Bağlı lisans sahipleri brokerın acenteleri ve brokerın müşterisinin alt acenteleridir. Alt acentelik, satıcının hiç tutmadığı brokerlar için dolaylı sorumluluğu satıcıya da yayar. Broker acentesi, ilan brokerının müşterisine aynı güvene dayalı görevleri borçludur ve sorumluluğu onu görevlendiren brokerda durdurur. Aynı görevler, riski taşıyan farklı kişi; ve bu ayrım New York’a özgüdür.
Çifte acentelik her iki müşterinin bilgilendirilmiş yazılı rızasını gerektirir. Bunu elde etmek için her biri bölünmemiş sadakatten vazgeçer. Atanmış satış temsilcileri her tarafa bir savunucu verir ve aracılık firması baştan sona çifte acente kalır. Açıklanmamış çifte acentelik New York lisans ve acentelik hukukunu ihlal eder, komisyonu tehlikeye atar, işlemi bozabilir ve tamamen kazara gerçekleşebilir.
Gizlilik sonsuza dektir. Diğer her güvene dayalı görev acentelik sona erdiğinde sona erer. Bu görev tamamlanmadan, sürenin dolmasından, kanun gereği sona erişten, karşılıklı anlaşmadan, vazgeçmeden ve geri almadan sonra da sürer. Müşterinin yazılı rızası olmadan kasayı açan tek şey mahkeme kararıdır ve o zaman da yalnızca kararda adı geçen taraflar için.
Bu bölümü iki bölüm daha izler ve ikisi de acentelikle ilgilidir. 3. Bölüm, Real Property Law’un 443. maddesinin gerektirdiği açıklama formunu, ilan sözleşmelerini ve alıcı-broker sözleşmelerini ele alır. 4. Bölüm, New York’un gerektirdiği diğer açıklamaları ve brokerların para konusunda birbirleriyle nasıl konuşabileceklerini ve konuşamayacaklarını düzenleyen antitröst (antitrust) kurallarını ele alır.
Çıkmadan önce ayırt etmeniz gereken dört kelime çifti. Neyi borçlu olduğunuzu belirleyen müşteri ve temsil edilmeyen taraf. Kimin ayrıldığını belirleyen vazgeçme ve geri alma. Riski kimin taşıdığını belirleyen alt acente ve broker acentesi. Bir cümlenin söylenmesinin güvenli olup olmadığını belirleyen abartılı övgü ve yanlış beyan. Sınav bu dört çiftin içinde yaşar.
Ve bölümün büyük kısmını kapsayan bir alışkanlık. Kimi temsil ettiğinizi yazın, karşınızdaki kişiye kimi temsil ettiğinizi söyleyin ve bunu konuşma tavsiyeye dönmeden önce yapın. Bu bölümdeki felaketlerin neredeyse hepsi, bunu hiç yüksek sesle söylemeyen biriyle başladı.
Sonraki ekran, içinde on iki yanlış ve yalnızca yanlış gibi görünen bir şey bulunan bir hikâyedir. Teste girmeden önce onu çözün.
NOT: Bu bölümden tek bir cümle hatırlayacaksanız, bu olsun. Borçlu olduğunuz görevler tamamen asilinizin kim olduğuna bağlıdır ve bu soruyu çözmenin zamanı konuşmadan öncedir, sonrası değil.
Kimin için çalıştığınızı bilin, sonra buna göre davranın
UNUTMAYIN: Altı çıkarım. Ekranı kapatın ve bunları kendi sözlerinizle tekrar edin. Söyleyemedikleriniz, testten önce yeniden okumanız gereken ekranlardır.
Hâkim Sizsiniz
Maplewood Karmaşası, on iki ihlal ve bir yasal şaşırtmaca
Homestead Realty’den Rita, Sal’in Maplewood’daki kolonyal tarzı evini $500,000’dan ilana koyar. Sal ona, kahve içerken, yazılı hiçbir şey olmadan, “$480K’nın altındaki teklifleri bana gösterme bile” der. Bir hafta sonra Rita $450K’lık bir teklifi sessizce çekmeceye atar.
Bir açık ev etkinliğinde bir alıcıya, “İlçedeki en iyi manzara! Ve aramızda kalsın, Sal’in boşanması çirkinleşiyor, çok daha azına razı olur” der. Çatlak temeli örten lambriyi görmüş olmasına rağmen bodrumun “kupkuru” olduğunu ekler. Temsil edilmeyen taraf (customer) konumundaki alıcıya “Ben sizin tarafınızdayım” der. “Size harika bir anlaşma sağlayacağım.”
Rita’nın kuzeni bir LLC aracılığıyla $455K teklif eder; Rita aile bağından söz etmeden Sal’i teklifi kapmaya teşvik eder. Evi, çifte acenteliğe kimsenin rıza gösterip göstermediğini kontrol etmeden kendi alıcı müşterisine gösterir, o alıcının kaparosunu “sadece hafta sonu için” kişisel vadesiz hesabına yatırır ve alıcıları yönlendirdiği bir mortgage kredi kuruluşundan $2,000’lık bir “pazarlama teşekkürü” kabul eder, kimseye söylemeden.
İlanın süresi dolduğunda Rita, net listing olarak yeniden ilana koymayı önerir: “Siz $470K alın, gerisi bende kalsın.” Ayrıca kendisine yeni bir satıcı gönderdiği için lisanssız spor salonu arkadaşına posta ile $500 yollar, ve Sal’in mali durumu hakkında öğrendiklerini, Sal’in bir sonraki evine ilişkin bir işlemde onu sıkıştırmak için kullanır.
Bu hikâyenin içine on iki ihlal gömülüdür. İçindeki bir eylem tamamen yasaldır ve sizi yakalamak için oradadır. Devam etmeden önce hikâyeyi tekrar okuyun ve bulduklarınızı listeleyin.
Bunu bir idari yargılama görevlisinin (hearing officer) yapacağı gibi çözün. Rita’nın yaptığı her şeyi ele alın, bir şey borçlu olduğu kişiyi adlandırın ve bunu söyleyen görevi veya kuralı adlandırın. Önce müşteri (client) mi temsil edilmeyen taraf mı, sonra görev. Sıra önemlidir, çünkü yaptıklarının yarısı ancak Sal’in onun müşterisi olduğunu ortaya koyduğunuzda ihlal hâline gelir.
İşte adım adım çözüm.
Bir. Rita $450,000’lık teklifi sakladı. Açıklama görevi, acentenin tüm teklifleri asile (principal) sunmasını gerektirir ve neyin kabul edilebilir olduğuna asil karar verir. Tek çıkış yolu, belirli bir tutarın altındaki teklifleri sunmama yönünde açık ve yazılı bir talimattır. Sal’in talimatı kahve eşliğinde, yazılı hiçbir şey olmadan verildi; bu yüzden çıkış yolu uygulanmaz.
İki. Bir alıcıya Sal’in boşandığını ve çok daha azına razı olacağını söyledi. Satıcının neden sattığı ve ilan fiyatının altını kabul edeceği, gizli bilginin ders kitabındaki iki klasik örneğidir. Bunlardan herhangi birini açıklamak asilin yazılı iznini gerektirir. Aynı anda kendi müşterisinin pazarlık konumunu da ele verdi; bu da aynı nefeste bir sadakat ihlalidir.
Üç. Lambrinin çatlak bir temeli örttüğünü bilerek bodrumun kupkuru olduğunu söyledi. Yapısal hasar esaslı bir olgudur (material fact). Dürüstlük, esaslı olguların temsil edilmeyen tarafa zamanında açıklanmasını gerektirir ve birini harekete geçirmek için yapılan kasıtlı aksi yöndeki bir ifade, yanlış beyanın fiili dolandırıcılığa (actual fraud) dönüştüğü noktadır.
Dört. Bir temsil edilmeyen tarafa “Ben sizin tarafınızdayım” dedi ve ona harika bir anlaşma sağlayacağına söz verdi. Bu, hiçbir ilişki yokken veya kurulması amaçlanmıyorken bir lisans sahibinin kullanırken dikkatli olması gereken ifadelerden biridir. Kimin için çalıştığını yanlış yansıtır ve daha sonra zımni acentelik iddiasına dayanak yapılan türden bir davranıştır.
Beş. Kuzeninin teklifi bir LLC aracılığıyla geldi ve Rita aile bağından hiç söz etmedi. Lisans sahipleri, bir mülkte sahip olabilecekleri her türlü çıkarı hem müşterilere hem de üçüncü kişilere yazılı olarak açıklamalıdır. Bunun yapılmaması yasa dışı kendi lehine işlem (self-dealing) sayılabilir ve bu, isimleri değiştirilmiş hâliyle ders kitabının kendi senaryosudur.
Altı. Sal’i o teklifi kapmaya teşvik etti. Acente, asilin çıkarlarını kendisininki de dahil herkesinkinin üstünde tutmalı ve asilin zararına kâr elde etmek için konumundan asla yararlanmamalıdır. Aile teklifini daha iyi bir teklife tercih ettirmek, onu açıklamamaktan bağımsız olarak bir sadakat ihlalidir.
Yedi. Evi, çifte acenteliğe kimsenin rıza gösterip göstermediğini kontrol etmeden kendi alıcı müşterisine gösterdi. Açıklanmamış çifte acentelik, her iki asil de her ikisine tam açıklama yapılmadan ve onayları alınmadan aynı broker tarafından temsil edildiğinde ortaya çıkar. İstemeden de gerçekleşebilir ve burada tam olarak böyle gerçekleşti.
Sekiz. Alıcının kaparosunu hafta sonu için kişisel vadesiz hesabına yatırdı. Acentelik ilişkisi içinde alınan para asil adına alınmıştır ve ayrı bir emanet hesabında (trust account) durmalıdır. Onu kişisel fonlarla veya aracılık firmasının fonlarıyla karıştırmak karıştırmadır (commingling) ve karıştırma bir lisansa mal olabilir.
Dokuz. Alıcıları yönlendirdiği bir mortgage kredi kuruluşundan $2,000 kabul etti ve kimseye söylemedi. Müşteri dışındaki herhangi birinden alınan ücret asile açıklanmalıdır. Açıklanmazsa gizli kârdır (secret profit): işlemden izin alınmadan ve asile alıkonulduğu söylenmeden elde edilen bir menfaat.
On. $470,000’dan ve bunun üzerindeki her şey kendisine kalacak şekilde net listing olarak yeniden ilana koymayı önerdi. Net listing sözleşmeleri New York Eyaleti’nde yasa dışıdır, çünkü tam olarak buna davetiye çıkarır. Piyasanın altında bir net önerin, piyasa değerinden satın, farkı cebe atın.
On bir. Kendisine bir satıcı gönderdiği için lisanssız spor salonu arkadaşına posta ile $500 yolladı. Brokerlar lisanssız bir kişiye yönlendirme ücreti ödeyemez. Yönlendirme ücretleri brokerdan brokera, burada usulüne uygun lisanslı veya başka bir yerde eşdeğer lisansa sahip bir brokera ve yalnızca makul bir neden ile yönlendirilen kişinin bilgilendirilmiş rızası varsa ödenir.
On iki. Sal’in mali durumu hakkında öğrendiklerini daha sonraki bir işlemde ona karşı kullandı. Bir acentelik süresince öğrenilen gizli bilgiler, ilişki sona erdikten sonra bile daha sonra asile karşı kullanılamaz. Gizlilik görevi sonsuza dek sürer ve Sal’in yazılı izni olmadan onu yalnızca bir mahkeme kararı açabilir.
Ve şaşırtmaca. “İlçedeki en iyi manzara” abartılı övgüdür (puffing). Makul hiç kimsenin mülk satın almaya karar verirken dayanmayacağı, aşırıya kaçan, olgusal olmayan bir görüştür ve genellikle dolandırıcılık kapsamına hiç girmez. O cümlenin etrafındaki her şey bir ihlaldi. O cümle değildi.
On ikisinin nerede toplandığına dikkat edin. Dördü, birine bir şeyi açıklamamaktır. İkisi, odadan çıkan sırlardır. İkisi, yanlış ellerdeki veya yanlış hesaptaki paradır. İkisi, Rita’nın konuşmadan önce hiç netleştirmediği ilişkilerdir. Biri, kendi ailesine yönlendirilmiş sadakattir. Biri de New York’un hiç izin vermediği bir düzenlemedir.
Ayrıca kaçının kötü bir güdü gerektirdiğine de dikkat edin. Rita muhtemelen $450,000’lık teklifin Sal’in vaktini boşa harcayacağını düşündü. Muhtemelen parayı pazartesi aktarmayı düşündüğü için kendi hesabında geçen hafta sonunun zararsız olduğunu düşündü. Muhtemelen kuzeninin teklifinin gayet iyi bir teklif olduğunu düşündü. Çiğnediği kuralların hiçbirinde niyet diye bir unsur geçmez.
Eylemlerinden ikisi, tüm bunlar başlamadan önce dosyada bulundurabileceği belgelerle de önlenebilirdi. Sal’den asgari teklifler hakkında yazılı bir talimat, birinci maddeyi yasal hâle getirirdi. İlan aşamasında ve alıcı-broker sözleşmesinde her iki müşteriden alınmış çifte acenteliğe yazılı rızalar, yedinci maddeyi yasal hâle getirirdi. 3. Bölüm, bu imzaları doğru anda almakla ilgilidir.
NOT: Rita’nın on iki ihlalden kaçını doğru anda tek bir doğru cümle söyleyerek önleyebileceğini sayın. Yaklaşık yarısını. Bu bölümün pahalıya patlayan kısmı neredeyse hiçbir zaman yaptığınız şey değildir. Söylemediğiniz şeydir.
On iki ihlal, bir zararsız görüş
UNUTMAYIN: İlk okumada kaçırdığınız üçünü seçin. Testten önce onları anlatan ekranlara geri dönün.