Kurs · 16. Bölüm Beta

16. Bölüm: Gayrimenkul Vergileri ve Değerlendirmeler

Bu bölümde

  • Vergilendirmenin amacı Yerel yönetimlerin taşınmazı neden vergilendirdiğini, ve ad valorem verginin ne olduğunu, açıklayın.
  • Kimler muaf olabilir Tam muafiyetleri kısmi muafiyetlerden ayırt edin, ve alıcılara gerçek vergiyi söyleyin.
  • Taşınmaz nasıl değerlendirilir Vergi değerleme memurunun (tax assessor) işini, değerlendirilmiş değeri (assessed value) ve değerlendirme cetvelini (assessment roll) tanımlayın.
  • Verginin hesaplanması Bütçeden vergi tahsilat hedefine (levy), orana ve tek bir evin vergi faturasına kadar, her $100 başına dolar olarak, hesaplayın.
  • Eşitleme (equalization) ORPS eşitleme oranlarının ortak bir levy'yi kasabalar arasında nasıl adil biçimde dağıttığını gösterin.
  • Bir değerlendirmeye itiraz Bir maliki değerleme memurundan Board of Assessment Review'a, oradan SCAR'a veya certiorari'ye kadar yönlendirin.

1. ders

Vergilendirmenin Amacı

Vergiler ve değerlendirmeler, arazi sahipliğiyle el ele gider

Değere Dayalı, Yerelde Toplanan Bir Vergi

Ad valorem emlak vergisi yerel yönetimi ve devlet okullarını finanse eder

Vergiler ve değerlemeler, yağmurla birlikte su gelmesi gibi arazi mülkiyetiyle birlikte gelir. New York’ta arazisi olan herkes, taşınmazının değerlemesinin (assessment) yapılmasını ve bu değerlenmiş değer (assessed value) üzerinden vergi ödemeyi beklemelidir. Oranlar city’den town’a ve county’ye göre değişir; bu nedenle aynı ev yirmi mil öteye taşınsa farklı bir fatura taşır.

Emlak vergisi (real property tax) bir ad valorem vergidir. Ad valorem, verginin taşınmazın değerlenmiş değerine dayandığı anlamına gelir. Aynı değerde taşınmazı olan iki malik aynı vergiyi ödemelidir. Daha değerli taşınmazın maliki, daha az değerli taşınmazın malikinden daha fazla ödemelidir. Sistemin bütün tasarımı bu tek fikirdir; bu bölümdeki diğer her şey, onu uygulamak için kurulmuş bir mekanizmadır.

Bu para belediye hizmetlerini karşılar. Okullar. Yol bakımı. Polis ve itfaiye hizmetleri. Kanalizasyon, kütüphaneler, parklar ve bir sakinin hiç düşünmeden kullandığı diğer her şey. Emlak vergisi faturası yalnızca evin değil, o yerin faturasıdır.

$26 milyar+

her yıl yerel emlak vergileriyle toplanır

Belediye ve okul bölgesi hizmetleri için en büyük tek gelir kaynağı. Eyalet bunun hiçbir kısmını tahsil etmez.

BU VERGİYLE KİMLER GELİR TOPLAR

County’ler, city’ler ve town’lar

Village’lar

Okul bölgeleri

Özel değerlendirme bölgeleri

New York’ta emlak vergileri, yerel yönetimi ve devlet okullarını finanse etmek için yerel düzeyde yönetilir. Eyalet emlak vergisi tahsil etmez ve bu vergiden doğrudan bir yarar elde etmez. Eyaletin ne kadar emlak vergisi aldığını soran bir müşteri, var olmayan bir vergiyi soruyordur. Faturadaki her doları bir county, city, town, village, okul bölgesi ya da özel bölge belirlemiştir ve bu kuruluşların her biri kendi oranını belirler.

NEDEN SATIŞ VEYA GELİR VERGİSİNİ ARTIRMAK YERİNE ARAZİ VERGİLENDİRİLİR

Emlak vergisinin yönetimi kolaydır, çünkü bilinen ve istikrarlı bir matraha dayanır. Öngörülebilirdir, çünkü belediye, bir taşınmazın değerlemesinin yapıldığı andan yeniden değerlemesi yapılıncaya kadar düzenli bir gelir akışına güvenebilir. Ekonomi yavaşladığında, insanların kazancına ve harcamasına bağlı vergilerden daha iyi dayanır. Herkese ulaşır, çünkü malik ister o town’da ister başka bir ülkede yaşasın, bütün araziler vergilendirilir. Ve belediyeler ile okullar için tanımlanabilir tek yerel gelir kaynağıdır; bu da parayı harcayan yerel yönetimi, parayı ödeyen insanlara karşı hesap verebilir kılar.

Eyalet müfredatı iki neden daha ekler. Araziyi gizlemek zordur. Bir parsel, gelir gibi yurt dışına kaydırılamaz, başka bir adla gösterilemez ya da bir formdan çıkarılamaz. Ayrıca arazinin, zenginlikle ve arazinin ürettikleriyle uzun bir tarihsel ilişkisi vardır.

Vergi, alıcınıza aylık ödemesi aracılığıyla ulaşır. Vergileri emanet (escrow) hesabında toplayan bir kredi veren, her ipotek taksitiyle yıllık faturanın on ikide birini tahsil eder ve faturayı vadesi geldiğinde öder. Taşınmazın vergisi arttığında emanet ödemesi de artar; Mart’ta kendisine söylenen taksite göre bütçe yapan alıcı, Eylül’de taksitin yükseldiğini bildiren bir mektup alır. Bunun neden olduğunu bilmek ve tek cümleyle açıklayabilmek işin bir parçasıdır.

Bu işi iyi yapmak için vergi hesaplamada uzman olmanız gerekmez. Ancak bir alıcıya dürüst yanıt verecek kadar hesabı bilmeniz ve yanıtlamaya yetkin olmadığınız bir soruyu soran müşteriyi nereye yönlendireceğinizi bilmeniz gerekir. Bu soruların neredeyse tamamını iki ofis yanıtlar: değer, muafiyetler ve cetvelle ilgili her konu için belediyenin değerleme memuru (tax assessor), faturanın kendisiyle ilgili her konu için ise vergi tahsildarının ofisi (receiver of taxes).

NOT: Size “New York State collects” diye başlayan bir cevap seçeneği sunan soru tek bir olguyu sınar. Eyalet bunun hiçbir kısmını tahsil etmez. County’ler, city’ler, town’lar, village’lar, okul bölgeleri ve özel bölgeler tahsil eder.

Değere dayalı, yerelde toplanır ve harcanır

UNUTMAYIN: Şu anda yaşadığınız eve hangi vergilendirme kuruluşları ulaşıyor ve faturadaki en büyük kalemi hangisi belirliyor?

Muafiyetler: Tam ve Kısmi

Bütün taşınmazlar vergilendirilebilir - arazi ve üzerindeki her iyileştirme

Bütün taşınmazlar emlak vergisine (real property tax) tabi olabilir. Bu, arazinin kendisi ve üzerindeki her iyileştirme (improvement) demektir: evler, fabrikalar, ahırlar, mağazalar, apartman daireleri, oteller, restoranlar, ofis binaları. Tek odalı bir kulübe ile iki yüz acre’lık bir sanayi parkı aynı cetvelde, aynı kurala tabi olarak yer alır. Neredeyse her malik vergi öder.

Bazı malikler ödemez; muafiyetler (exemptions) iki büyüklükte olur. Tam muafiyet (complete exemption), taşınmazı vergi cetvellerinden tamamen çıkarır. Kısmi muafiyet (partial exemption), faturanın hesaplandığı vergilendirilebilir değeri azaltır ve malik geriye kalan kısım üzerinden vergi öder.

TAM MUAFİYETLER

Okullar, kolejler, üniversiteler

Parklar

Eyalet ve federal hükümetler

Dinî kuruluşlar

Hastaneler

Havalimanları

Büyükelçilikler veya konsolosluklar

Kızılderili rezervasyonları

Liman idaresi (port authority)

Muafiyeti belirleyen, tapudaki malik adı değil kullanımdır. Tam muafiyet tanınabilmesi için taşınmazın vergiden muaf amaç için kullanılması gerekir. Bir dükkânın sahibi olan ve onu bir çamaşırhaneye kiraya veren kilise, ticari bir taşınmazdan kira toplayan dinî bir kuruluştur ve bu arazi vergiye tabidir.

Tam muafiyetin bu bölümün ilerleyen kısmında bir sonucu vardır. Bir değerlemeye itiraz etmenin dört gerekçesinden biri olan hukuka aykırı değerleme (unlawful assessment), tamamen muaf olan bir taşınmazı kapsar. Tam muafiyete hak kazandığı hâlde vergilendirilebilir bir değerleme taşıyan parselin değerlemesi hukuka aykırı yapılmıştır ve malikin başvuracağı yol, diğer her malikin kullandığı itiraz (grievance) sürecidir.

Kısmi muafiyet vergilendirilebilir değer üzerinde işler. Cetveldeki toplam değerlenmiş değerden (assessed value) başlayın, muafiyet tutarını çıkarın; kalan tutar faturanızın hesaplandığı değerdir. Bazı kısmi muafiyetler her vergi kaleminden düşülür. Bazıları yalnızca tek bir kalemden düşülür. Muafiyetin kapsamı, büyüklüğü kadar önemlidir.

Varsayımsal örnek. Bir evin toplam değerlenmiş değeri $180,000’dır ve county ile town kalemlerine uygulanan $30,000’lık bir kısmi muafiyeti vardır. County ve town için vergilendirilebilir değer $150,000’dır. Okul bölgesi için vergilendirilebilir değer $180,000’da kalır, çünkü bu muafiyet okul kalemine hiç dokunmamıştır. Tek ev, iki farklı vergilendirilebilir değer, tek cetvel.

Kısmi muafiyetler için yerel değerleme memurunun (assessor) ofisine başvurulur ve muafiyet başvurularının çoğunun son günü vergiye tabi durum tarihidir (taxable status date). Bazıları otomatik olarak yenilenir, bazılarının ise her yıl yenilenmesi gerekir. Bu bölüm kategorileri ve sınırlarını şöyle belirtir.

Kısmi muafiyet

Kimler hak kazanır, ve sınırlar

Engelliler

Yerel yönetimler ve okul bölgeleri indirim tanıyabilir. Engelliliğin belgelerle kanıtlanması gerekir; hak kazanmak için genellikle asgari bir gelir şartı vardır.

Gaziler

Ana konutta kısmi muafiyet (kooperatifler hariç); muharebe hizmeti muafiyeti artırır. Otomatik olarak yenilenir. Yalnızca genel belediye vergilerinde, asla okul vergilerinde değil.

Yaşlılar (65+)

Senior Citizens’ Exemption (yaşlılar muafiyeti): gelir düzeyine göre 10% ila 50% indirim. Bu muafiyeti yalnızca town’lar, county’ler ve okul bölgeleri benimseyebilir. Her yıl yenilenmelidir.

Çiftçiler

Belirli tarım bölgelerinde, arazinin bir kısmı veya tamamı için okul vergilerinden muafiyet.

Gold Star ebeveynleri

Muharebede çocuğunu kaybetmiş ebeveynler için kısmi muafiyet.

STAR kapsamındaki ev malikleri

Her NY ana konutunda okul vergisi indirimi, kat mülkiyeti daireleri ve kooperatifler dahil. Yalnızca okul vergileri (NYC, Buffalo, Syracuse, Yonkers, Rochester hariç). Gelir şartını karşılayan yaşlılar için Enhanced STAR.

Bu yüzdeler, gelir sınırları ve program kuralları kanunla ve yerel tercihle belirlenir ve zaman zaman değiştirilir. Yukarıdaki listeyi bölümün bunlara ilişkin güncel ifadesi olarak kabul edin ve herhangi bir rakamı bir müşteriye aktarmadan önce taşınmazın bulunduğu belediyenin değerleme ofisinden teyit edin.

Mekanizma değişmez. Gazilere tanınan indirim genel belediye vergilerine uygulanır. STAR kapsamındaki okul vergisi indirimi okul kalemine uygulanır. Bir kalemi azaltan muafiyet diğer kalemlere dokunmaz; bu yüzden büyük bir muafiyeti olan malik de yüksek bir faturayla karşılaşabilir.

Gerçek vergiyi söyleyin. Gerçek vergi (true tax), mevcut malike ait muafiyetler düşülmeden önce ödenecek tutardır. Karşınızdaki satıcı, tek bir parselde üç muafiyeti üst üste taşıyan seksen yaşında bir gazi olabilir. Alıcınız bunların hiçbiri değildir ve hiçbirine hak kazanamayabilir. Satıcının net faturasını bir ilan föyüne kopyalarsanız, alıcıya hiçbir zaman kendisinin olmayacak bir rakam vermiş olursunuz.

DİKKAT: Gerçek vergiyi öğrenmek, taşınmazın bulunduğu yerdeki değerleme ofisine yapılacak tek bir telefon görüşmesidir. Bu aramayı atlayıp satıcının faturasını tekrarlamak, bir lisans sahibinin yeni bir malike emanet (escrow) ödemesinin ilk yılda neden fırladığını açıklamak zorunda kalmasına yol açar.

Vergiyi satıcının muafiyetlerinden önce söyleyin

UNUTMAYIN: Bu hafta baktığınız herhangi bir ilanı açın. Üzerindeki vergi rakamı gerçek vergi mi, yoksa mevcut malikin tesadüfen ödediği rakam mı?

Özel Değerlendirme Bölgeleri

Belirli bir projenin altyapı maliyetini ödeyen belirlenmiş bir alan

Özel değerlendirme bölgesi (special assessment district), belirli bir projenin altyapı maliyetini ödemek üzere belirlenmiş coğrafi bir alandır. Özel değerlendirme (special assessment) ise vergi veya tarhın (levy) kendisidir: bir iyileştirme için taşınmaz üzerine konulan bir yükümlülüktür. Bu yükümlülük yalnızca iyileştirmeden yararlanacak taşınmazların maliklerine düşer ve her parsel eşit ölçüde yararlanmadığı için çoğu zaman parselden parsele değişir.

Özel değerlendirme ile genel emlak vergisi arasındaki farkın tamamı budur. Genel emlak vergisi belediyenin yaptığı her şeyi finanse eder ve vergilendirilebilir her parsel bu vergiyi öder. Özel değerlendirme ise tek bir belirlenmiş bölge içindeki tek bir projeyi finanse eder ve bunu yalnızca yararlanan parseller öder.

OLASI PROJELER

Kaldırımlar

Dekoratif sokak aydınlatması

Bordürler

Garaj yolu girişleri

Trafik ışıkları

Bulvar peyzajı

Bu projelerin ortak bir özelliği vardır. Her biri yerinde sabittir, bulunduğu sokağa hizmet eder ve çevresindeki parsellerin değerini, town’daki başka her şeyden daha fazla artırır. Köşedeki bir trafik ışığı, o köşedeki on iki ev için dört mil uzaktaki bir aileye göre daha değerlidir ve değerlendirme de yararı izler.

BİR PROJE NASIL ÖZEL DEĞERLENDİRMEYE DÖNÜŞÜR

Taşınmaz malikleri veya yerel yönetim olası bir projeyi belirler ve onaylatmak için bir usul izler. Duruşmalar yapılır ve taşınmazı etkilenen maliklere bildirimler gönderilir. Projenin niteliğini ve faydalarını, beklenen maliyetini ve özel değerlendirmeye tabi olacak alanın tanımını ortaya koyan bir yönetmelik (ordinance) kabul edilebilir. Değerlendirme daha sonra yararlanacak arazi parselleri arasında dağıtılır.

Varsayımsal örnek. Bir village, maliyeti $300,000 olan bir kaldırım projesini onaylar ve 6,000 feet sokak cephesi içeren bir bölge belirler. Cepheye göre dağıtıldığında yükümlülük, $300,000 bölü 6,000 feet, yani cephenin foot’u başına $50’dır. 80 feet cepheli bir parsel bunun $4,000’ını taşır. 140 feet cepheli köşe parsel $7,000’ını taşır. Aynı proje, aynı bölge, farklı paylar; çünkü parseller eşit ölçüde yararlanmaz.

Özel değerlendirme bir vergidir, bu yüzden vergi gibi davranır. Taşınmaza tarh edilir, emlak vergileriyle birlikte tahsil edilir ve genel vergi gibi mülkiyete bağlanır. Kimse kaldırımı hiç istemediğini ileri sürerek ondan kurtulamaz; çünkü yükümlülük, parseli o yıl elinde bulunduran kişinin tercihini değil, parsele sağlanan yararı izler.

Bir lisans sahibi için bu, her şeyden önce bir bilgilendirme (disclosure) sorunudur. Özel değerlendirme vergi faturasında ayrı bir kalem olarak görünür, proje ödenene kadar yıllarca sürebilir ve taşınmazla birlikte bir sonraki malike geçer. Kendisine genel vergi söylenmiş ama kaldırım değerlendirmesinden hiç söz edilmemiş bir alıcı, bunu ilk faturadan öğrenir.

Bunu, vergi faturasıyla ilgili diğer her şeyi bulduğunuz yoldan bulun. Taşınmazın bulunduğu belediyenin değerleme ofisine ve vergi tahsildarına (receiver of taxes), parselin bir özel değerlendirme bölgesi içinde olup olmadığını, yıllık yükümlülüğün ne kadar olduğunu ve kaç yılı kaldığını sorun. Bu arada güncel vergi faturasını satır satır okuyun; çünkü itfaiye, kanalizasyon, su ve aydınlatma gibi özel bölge kalemleri genel vergi kalemlerinin hemen altında durur ve gözden kaçması kolaydır.

NOT: İki olgu, özel değerlendirmeyi bu bölümdeki diğer bütün vergilerden ayırır. Belirlenmiş tek bir iyileştirmeyi finanse eder. Yalnızca o iyileştirmeden yararlanan parsellere yüklenir. Topluluğun tüm sakinlerinin bunu ödediğini söyleyen bir cevap seçeneği her iki testte de başarısız olmuştur.

Yalnızca yararlanan parseller öder

UNUTMAYIN: Bir ilan bir özel değerlendirme bölgesi içindeyse, yükümlülüğü vergi faturasının neresinde bulursunuz ve ödenmesi gereken kaç yılı kalmıştır?

2. ders

Taşınmazın Değerlendirilmesi

Piyasa değeri, tek tip yüzde ve hepsinin yer aldığı kamuya açık cetvel

Değerleme Memuru ve Değerlenmiş Değer

Esas piyasa değeridir; tek tip yüzde onu bir değerlemeye dönüştürür

Emlak vergisi, malikin ne kazandığına ya da ne harcadığına bakmaz. Tek bir şeye bağlıdır: taşınmazın değerine. Çoğu insanın taşınmaza mevcut durumunda ödeyeceği fiyat olan piyasa değeri (market value), eyaletteki her değerlemenin esasıdır.

Değerleme memuru (tax assessor), bir city, town veya village sınırları içindeki taşınmazların değerini tahmin eden bir yerel yönetim görevlisidir. Bu alan değerleme birimidir (assessing unit) ve değerleme memurunun görevi, bu birimdeki her parsele değer biçmektir. Değerleme memuru, amacı farklı olan bir ekspertiz uzmanı (appraiser) gibi çalışır. Ekspertiz uzmanı bir satış veya kredi için tek bir taşınmaza değer biçer. Değerleme memuru ise vergi yükünün yetki alanındaki bütün maliklere, her biri toplamdan adil payını ödeyecek şekilde oranlanabilmesi için hepsine değer biçer.

Değerleme memuru piyasa değerini belirledikten sonra bu rakam, değerleme (assessment) olarak da adlandırılan değerlenmiş değere (assessed value) dönüştürülür. Değerleme, bir yönetimin taşınmaza vergi amacıyla biçtiği değerdir; değerlenmiş değer ise yıllık emlak vergilerinin tarhında kullanılmak üzere bir city, town veya county değerleme memurunun arazi ve binalara biçtiği değerdir. Bu değer piyasa değerinin bir yüzdesidir ve bu yüzdenin bir adı vardır: tek tip yüzde (uniform percentage) veya değerleme düzeyi (level of assessment).

Hesap tek bir çarpmadır. Piyasa değeri çarpı tek tip yüzde, toplam değerlenmiş değere eşittir. Tek tip yüzdesi yüzde 20 olan bir belediyede piyasa değeri $200,000 olan bir taşınmazın değerlenmiş değeri $40,000’dır. Malikin hiçbir muafiyeti yoksa vergilendirilebilir değerlenmiş değer de $40,000’dır.

Hesabı tersine çalıştırın; sürekli kullanacağınız bir araca sahip olursunuz. Değerlenmiş değer bölü tek tip yüzde, değerleme memurunun kullandığı piyasa değerini verir. O $40,000’lık değerleme 0.20’ye bölündüğünde $200,000 çıkar. Town’ın evini $40,000 üzerinden değerlediğini ve kendisinin ev için $200,000 ödediğini söylemek için arayan bir müşteri aldatılmamıştır. Onun değerlemesi de komşularınınki gibi yüzde 20 üzerinden yapılmıştır.

Yüzdeyi değiştirin; ev yerinden oynamadan değerlemenin değiştiğini görün. Aynı $200,000’lık ev, yüzde 95 üzerinden değerleme yapan bir belediyede $190,000 değerlenmiş değer taşır. Yüzde 100 üzerinden değerleme yapan bir belediyede ise $200,000 değerlenmiş değer taşır. Üç town, üç değerleme, tek ev.

$40,000 faturanın kendisi değil, matrahtır

Değerlenmiş değer, vergi oranının uygulandığı rakamdır. Fatura belediyenin vergi oranına bağlıdır; değerlemeleri yüksek ve oranı düşük bir town, değerlemeleri düşük ve oranı yüksek bir town’dan daha küçük bir fatura çıkarabilir. İki town’ı yalnızca değerlemeye bakarak karşılaştıran kişi, iki farklı denklemin yarılarını karşılaştırıyordur.

YÜZDE 100 ÜZERİNDEN DEĞERLEME

Eyalet, belediyelerin piyasa değerinin yüzde 100’ü üzerinden değerleme yapmasını zorunlu tutmaz. Bunun yerine bir teşvik sunar. Tam değer üzerinden değerleme yapan yerel bir değerleme birimi, State Board of Real Property Services tarafından onaylı değerleme birimi (approved assessing unit) olarak sertifikalandırılmaya ve birimdeki her arazi parseli için eyalet yardımı almaya hak kazanır. Onaylı değerleme birimi, akılda tutulması gereken bir terimdir; çünkü bu bölümün ilerleyen kısmındaki homestead seçeneği yalnızca bu birimlere açıktır.

New York hukuku, bir değerleme birimindeki bütün taşınmazların piyasa değerinin aynı tek tip yüzdesi üzerinden değerlenmesini şart koşar. İstisna New York City ve Nassau County’dir; buralarda taşınmaz türüne göre değerleme olan sınıf esaslı değerlemeye (class assessing) izin verilir.

DEĞERLEME MEMURUNUN BİLGİLERİ NEREDEN GELİR

Değerleme memuru, yetki alanındaki her parsel için arsa büyüklüğünü, yapıların feet kare alanını, yatak odası ve banyo sayısı ile ısınma türü gibi özellikleri ve taşınmazın durumunu içeren bir taşınmaz kaydı tutar. Yeni inşaat ve tadilat için verilen yapı ruhsatlarının birer kopyası değerleme memuruna gönderilir. Satılan veya değişen her taşınmazın kaydını güncellemek için tapu senetleri ve kadastro ölçümleri incelenir. Veri toplayıcılar, ayrıntıları toplamak ve doğrulamak için taşınmazları bizzat ziyaret eder.

Malikin değerleme memurunu içeri alma yükümlülüğü yoktur. Değerleme memuru bazen dışarıyı gözlemleyip iç mekân hakkında bilgiye dayalı bir tahminde bulunmaktan başka seçeneğe sahip değildir; bu, bir taşınmaz kaydının hatalı olabilmesinin nedenlerinden biri ve bu bölümün ilerleyen kısmındaki itiraz sürecinin var olma nedenlerinden biridir.

NOT: Her sınavda ve her mutfak sohbetinde üç rakam birbirine karıştırılır. Piyasa değeri, taşınmazın satılacağı fiyattır. Değerlenmiş değer, piyasa değeri çarpı tek tip yüzdedir. Vergi faturası, değerlenmiş değere vergi oranının uygulanmasıyla bulunur. Kimsenin sorusunu yanıtlamadan önce elinizde hangisinin olduğunu söyleyin.

UNUTMAYIN: En çok çalıştığınız town’daki tek tip yüzde nedir ve bu yüzde oradaki $300,000’lık bir evin değerlemesini kaça getirir?

Değerleme Cetvelini Okumak

Değerleme birimindeki her taşınmazın değerlenmiş değerini listeleyen kamuya açık bir kayıt

Değerleme cetveli (assessment roll), değerleme birimindeki her taşınmazın değerlenmiş değerini listeleyen kamuya açık bir kayıttır. Değerleme memuru her yıl yeni bir cetvel hazırlar. Cetvel kamuya açıktır, herkes inceleyebilir ve onu okuyabilmek, vergi sorularını yanıtlayan bir temsilciyi konuyu değiştiren bir temsilciden ayıran bir beceridir.

Her belediye üç aşama için tarih belirler. Değerleme memuru, değerleme düzeyini ve her taşınmaz için önerilen değerlenmiş değeri gösteren geçici değerleme cetvelini (tentative assessment roll) tamamlar, onaylar ve dosyalar; değerlemesi veya vergi durumu değişen her malike bir bildirim gönderilir. Ardından kamuya, geçici cetveli incelemesi için belirli bir süre tanınır; bu süre, yerel Board of Assessment Review’un indirim isteyen maliklerin şikâyetlerini dinlediği gün olan İtiraz Günü’nde (Grievance Day) sona erer. Bundan sonra değerleme memuru, kesin değerlemeleri ve tüm değişiklikleri içeren kesin değerleme cetvelini (final assessment roll) imzalar ve dosyalar.

Bu üç aşama, bölümün geri kalanının omurgasıdır. Malikin bir değerlemeye itiraz etmek için sahip olduğu her hakkın süresi geçici cetvele, İtiraz Günü’ne veya kesin cetvelin dosyalanmasına göre hesaplanır.

CETVELDEKİ HER KAYIT SİZE NE SÖYLER

SWIS kodu, eyaletin her belediyeye benzersiz bir tanımlayıcı olarak verdiği altı haneli bir numaradır. İlk iki hane county’yi, sonraki iki hane city’yi veya town’ı, son iki hane ise varsa village’ı belirtir. Section-Block-Lot veya SBL olarak da adlandırılan vergi haritası parsel kimlik numarası, parselin kendisini tanımlar. Bu numara vergi faturasındaki numarayla aynıdır ve muafiyete başvururken veya değerleme incelemesi için başvuru yaparken kullanılan numaradır.

Piyasa değerinin tek tip yüzdesi cetvelde yazılıdır. Bu, değerleme düzeyidir (level of assessment); yüzde 95 yazan bir cetvel, o belediyedeki her taşınmazın piyasa değerinin yüzde 95’i üzerinden değerlendiğini söylüyordur.

Cetvelde iki tarih yazılıdır ve bu bölüm bunları şöyle belirtir.

Değerleme Tarihi (Valuation Date)

Değer bu tarih itibarıyla sabitlenir, çoğu town’da önceki yılın 1 Temmuz’u.

Vergiye Tabi Durum Tarihi (Taxable Status Date)

Bu tarih itibarıyla mülkiyet ve fiziksel durum; muafiyet başvurularının çoğunun son günüdür. Çoğu town’da: 1 Mart.

Bu tarihler her belediye tarafından ayrı ayrı belirlenir ve değişebilir; bu yüzden ikisini de taşınmazın bulunduğu belediyenin değerleme memurundan teyit edin. Arkalarındaki mekanizma ise değişmez. Değerleme tarihi, taşınmazın ne değerde olduğunu sabitler. Vergiye tabi durum tarihi ise taşınmazın kimin mülkiyetinde olduğunu, fiziksel durumunun nasıl olduğunu ve muafiyet başvurusunun zamanında gelip gelmediğini sabitler. Nisan’da satın alıp Mayıs’ta muafiyet başvurusu yapan bir malik, o cetvel için 1 Mart olan vergiye tabi durum tarihini kaçırmıştır.

Arazi değerlemesi (land assessment) ve toplam değerleme (total assessment) ayrı kalemlerdir. Arazi değerlemesi, üzerindeki iyileştirmeler hariç arazinin değerlenmiş değeridir. Toplam değerleme, arazi artı iyileştirmeler, yani taşınmazın bütünüdür. Kanun gereği yalnızca toplam değerleme incelenebilir, yani yalnızca ona itiraz edilebilir. Arazi kaleminin şişirildiğine inanan bir malik yine de toplama itiraz etmelidir; çünkü kanunun dokunmasına izin verdiği tek kalem toplamdır.

Tam piyasa değeri (full market value), istekli bir alıcının olağan koşullarda istekli bir satıcıya ödeyeceği tutardır. Tek tip yüzdenin yüzde 100 olduğu yerde tam piyasa değeri ile değerlenmiş değer aynı rakamdır. Diğer her yerde piyasa değeri çarpı tek tip yüzde, toplam değerlenmiş değeri verir.

Muafiyet kalemi, muafiyetin adını ve kodunu belirtir ve her vergilendirme yetki alanı için tutarı gösterir. Muafiyeti toplam değerlemeden çıkarın; kalan tutar vergilendirilebilir değerdir (taxable value), yani faturanızın gerçekte hesaplandığı rakamdır. Okul vergisi indirimi muafiyeti okul kaleminde bir tutar, county ve city kalemlerinde ise sıfır gösterir; çünkü yalnızca okul vergilerini azaltır.

Varsayımsal örnek. Bir cetvel $190,000 toplam değerleme ve yalnızca okula uygulanan $30,000’lık bir muafiyet gösteriyor. Okul için vergilendirilebilir değer $160,000’dır. County için vergilendirilebilir değer ile town için vergilendirilebilir değerin ikisi de $190,000’dır. Tek parselde üç vergi kalemi, iki farklı vergilendirilebilir değer; vergi faturası da her kaleme farklı bir oran uygular.

TAŞINMAZ SINIF KODLARI

100’ler tarımsal

200’ler konut

300’ler boş arazi

400’ler ticari

500’ler rekreasyon

600’ler toplum hizmeti

700’ler sanayi

800’ler kamu hizmetleri

900’ler doğal alan ve orman

Kod, parselin kategorisini ait olduğu aralıkla belirtir. 210, 200 aralığına girer; dolayısıyla 210 tek aileli bir konuttur. 900 aralığı doğal araziyi, ormanlık araziyi, koruma alanlarını ve kamu parklarını kapsar. Sınıf kodu göründüğünden daha önemlidir; çünkü yanlış sınıflandırma, bu bölümün ilerleyen kısmında göreceğiniz, bir değerlemeye itiraz etmenin dört gerekçesinden biridir.

Cetvelde ayrıca okul bölgesi ve kodu, parselin cephe ve derinlik ölçüleri, haritalamada kullanılan grid koordinatları ve tapu senedinin tescil edildiği cilt (liber) ve sayfa olan tapu defteri (deed book) da yer alır.

Cetvelin son sayfasında değerleme memuru, tüm değerlemelerin piyasa değerinin belirtilen yüzdesinde tek tip olduğuna dair bir yemin imzalar.

NOT: Yalnızca toplam değerlemeye itiraz edilebilir. Yalnızca arazi kalemini hedef alan bir şikâyet, kanunun incelemeye açmadığı bir kalemi hedef almaktadır ve itiraz bu gerekçeyle hiçbir sonuç vermez.

UNUTMAYIN: Kendi adresinizin cetvel kaydını açın. Tek tip yüzde nedir, toplam değerleme nedir ve bu iki rakam hangi piyasa değerine işaret eder?

Yeniden Değerleme ve Tek Hukuka Aykırı Biçimi

Değerlemeler inşaat, yangın, yıkım ve topluluk genelindeki güncellemelerle değişir

New York’ta taşınmazların değerlemesi her yıl yapılır. Taşınmazların her yıl güncel piyasa değerinin tek tip bir yüzdesinde kalabilmesi için, piyasa hareket ettiğinde değerlemelerin gözden geçirilmesi ve düzeltilmesi gerekir. Değerleme memuru bu yüzdeyi korumak için piyasayı analiz eder, değerlendirir ve değerlemeleri her yıl günceller.

Yıllık yeniden değerleme (reassessment), değerlemenizin her yıl değişeceği anlamına gelmez. Değerleme memurunun her yıl bakacağı anlamına gelir. Durgun bir piyasada cetveldeki rakam art arda birkaç cetvel boyunca değişmeden kalabilir.

Değerlemeler yeni inşaat, yangın, ek yapılar veya iyileştirmeler, yıkım ve cetveli hakkaniyete uygun tutan dönemsel, topluluk genelindeki güncellemeler nedeniyle değişir. Bu yeni değerlemelere yeniden değer biçme (re-evaluation) denir.

YENİ İNŞAAT

Yeni bir bina inşa etmek ya da mevcut bir binayı yenilemek veya değiştirmek için genellikle yapı ruhsatı (building permit) gerekir. Sunulan ruhsatın bir kopyası değerleme memuruna gider; memur, taşınmazın o tarihteki durumunu belirlemek için geçici değerleme cetvelinin son tarihinden önce taşınmazı denetler, taşınmaz kaydını günceller, iyileştirmenin maliyetini değerlendirir ve değerlemeyi buna göre artırır.

Değerleme memurları, taşınmazın değerini artıran yeni inşaatın değerini eklemek zorundadır. Akılda tutulacak kelime eklemektir. Taşınmazın geri kalanının vergilendirilebilir değeri değişmez; yeni inşaatın değeri buna basitçe eklenir.

Yıllık yeniden değerleme sırasında iskâna uygun olmayan yeni inşaat, yeniden değerleme tarihi itibarıyla tamamlanma yüzdesini yansıtan bir değer üzerinden değerlenir. İnşaat tamamlandığında, tamamlanmayı izleyen aydan itibaren tam değer üzerinden değerlenir.

Varsayımsal örnek. Bittiğinde $300,000 üzerinden değerlenecek spekülatif bir evin (spec house) karkası ve çatısı yapılmış, ancak yeniden değerleme tarihinde ev bitmemiştir; değerleme memuru evi yüzde 40 tamamlanmış kabul eder. O yılın değerlemesi $300,000 çarpı 0.40, yani $120,000’dır. Ev Eylül’de biter. Ekim’den itibaren tam değeri olan $300,000 üzerinden değerlenir.

BEYAN EDİLMEMİŞ İYİLEŞTİRMELER

Her iyileştirme değerlemeye tabi değildir ve önemli bir iyileştirme aylarca veya yıllarca fark edilmeden kalabilir. Bu genellikle malik ruhsat almadan iş yaptırdığında ve belediye işin yapıldığını hiç öğrenmediğinde olur. İyileştirme yıllık yeniden değerleme sırasında ortaya çıkarsa, değerleme memuru değerlemeyi düzeltir ve yeni rakam ileriye dönük olarak uygulanır. Malikler genellikle iyileştirmenin ekleyeceği geçmiş vergilerden sorumlu tutulmaz.

Değerleme ofisi, bir iyileştirmenin ruhsatsız yapılmış göründüğünü yapı denetim birimine (code enforcement) bildirebilir. Bazı durumlarda malik hakkında para cezası kesilir. Malik genellikle geçmiş vergi borçlanmaz; ancak yönetmelik ihlalinden doğan risk daha yeni başlamaktadır.

SEÇİCİ YENİDEN DEĞERLEME

Seçici yeniden değerleme (selective reassessment), bir belediye belediye genelinde bir yeniden değerlemenin ortasında değilken, belirli parsellerin, bir değerleme biriminin belirli kısımlarının veya belirli taşınmaz türlerinin, belediye içindeki değerlemelerin göreli tek tipliği gözetilmeden yeniden değerlenmesidir. Planlanmış bir yeniden değer biçme veya bir değerleme birimindeki bütün parsellerin değerlemelerini gözden geçirmeye yönelik kapsamlı bir plan olmadıkça, seçici yeniden değerleme hukuka aykırıdır. Amerika Birleşik Devletleri Anayasası’nın ve New York Eyaleti Anayasası’nın Eşit Koruma Maddelerini (Equal Protection Clauses) ihlal eder.

Satış tam da burada devreye girer. Değerleme memuru, satılan her taşınmazın kaydını güncellemek zorundadır. Planlanmış kapsamlı bir yeniden değerlemenin dışında, yalnızca satıldı diye o tek parselin değerlemesini artırmak, tek tiplik gözetilmeden belirli bir parseli yeniden değerlemektir ve hukuka aykırı biçim budur. Satın alma fiyatının kendi değerlemesi olup olmayacağını soran bir alıcı gerçek bir soru soruyordur; yanıt, belediyenin herkesi mi yeniden değerlediğine yoksa onun parselini mi ayırdığına bağlıdır.

Yıllık yeniden değerlemenin yararları malikin lehinedir: eşitlemeden (equalization) kaynaklanan sürprizler olmaz, vergi oranları istikrarlı kalır, yerel yönetim ile vergi mükellefleri arasındaki iletişim iyileşir ve emlak vergisi yükü eşit dağılır.

DİKKAT: İhlali taşıyan kelime seçicidir. Herkesi yeniden değerlemek işin kendisidir. Arkasında kapsamlı bir plan olmadan sizin parselinizi yeniden değerleyip sokağın geri kalanını olduğu gibi bırakmak anayasaya aykırıdır.

Eklenen değer eklenir, yeniden hesaplanmaz

UNUTMAYIN: Bir müşteriniz dört yıl önce ruhsatsız olarak bodrum katını tamamlattı ve değerleme memuru bunu yeni fark etti. Bu yılın değerlemesine ne olur, dört yıllık geçmiş vergilere ne olur ve kapıyı başka kim çalabilir?

3. ders

Vergi Oranları, Levy'ler ve Eşitleme

Bir kasaba bütçesinden tek bir evin faturasına, ve eyaletin bunu kasabalar arasında nasıl adil tuttuğu

Bütçeden Vergi Faturasına

Vergi oranı, vergi tarhının doğrudan sonucudur

Bir belediyenin vergi oranı bir hesaplamadan çıkar ve bu hesaplama bir bütçeyle başlar. Vergilendirme yetki alanı bir bütçe hazırlayıp kabul eder, eyalet yardımı, satış vergisi ve kullanıcı harçları gibi emlak vergisi dışındaki bütün kaynaklardan gelecek geliri değerlendirir ve bu gelirleri bütçeden çıkarır. Kalan tutar vergi tarhıdır (tax levy), yani vergiyi koyan resmi işlemdir; tarh, emlak vergisiyle toplanması gereken tutardır. Tarh topluluğa sunulmadan önce ödenek tahsisi (appropriation) gerçekleşir; bu işlem fonların harcanmasına yetki verir ve paranın kaynaklarını belirler.

Sırada oran var. Vergi tarhıyla toplanacak toplam para miktarını alın ve belediyedeki vergiye tabi bütün taşınmazların vergilendirilebilir değerlenmiş değerine bölün. New York’ta vergi oranları, değerlenmiş değerin her yüz doları başına dolar olarak ifade edilir.

Village ABC $2,000,000 tutarında bir tarh kabul eder ve cetvelinde $40,000,000 vergilendirilebilir değerlenmiş değer bulunur. İki milyon bölü kırk milyon 0.050 eder. Bu ondalık sayı dolar başına dolardır; New York biçimine çevirmek için 100 ile çarpın: değerlenmiş değerin $100’ı başına $5.

Şimdi tek bir evin faturası. Evin değerlenmiş değerini 100’e bölün ve oranla çarpın. $40,000 üzerinden değerlenmiş bir ev için $40,000 bölü 100, 400 eder; bunun $5 ile çarpımı da yıllık $2,000 vergidir.

MİLL, YÜZ DOLAR VE YÜZDE AYNI RAKAMDIR

Bir mill, bir sentin onda biri, yani $0.001’dır. Bir mill, değerlenmiş değerin her bin doları için bir dolar vergi, her yüz dolar için on sent ve yüzde birin onda biridir. Village ABC’nin $100 başına $5’lık oranı $1,000 başına $50’dır; bu da elli mill, yani yüzde beştir. $40,000’ın yüzde beşi $2,000’dır; farklı bir yoldan aynı fatura.

DİKKAT: $100 başına $5’lık bir oranı bin dolar başına beş dolar diye okursanız hesap $2,000 yerine $200 verir. Hata on kattır ve New York vergi oranlarında sık yapılan bir hatadır. New York oranları yüz dolar başına verir.

Matrahı değiştirin ve oranın nasıl değiştiğini görün. Tarhı $2,000,000’da sabit tutun ve bunu $40,000,000 yerine $80,000,000’lık bir cetvele uygulayın. İki milyon bölü seksen milyon 0.025 eder; bu da $100 başına $2.50, yani 25 mill demektir. Aynı $40,000’lık ev artık 400 çarpı $2.50, yani $1,000 borçludur. Sabit bir tarhın arkasındaki vergilendirilebilir değerlenmiş değeri iki katına çıkarın, oran yarıya iner.

Tarh bölü değerlenmiş değer oranı belirler

UNUTMAYIN: Bunu bir kez kâğıt üzerinde yapın. $60,000,000 vergilendirilebilir değerlenmiş değere karşı $3,000,000’lık bir tarh, $100 başına hangi oranı verir ve $50,000 üzerinden değerlenmiş bir evin faturası ne olur?

Homestead Vergi Seçeneği

Onaylı değerleme birimleri farklı taşınmaz kategorilerine ayrı oranlar uygulayabilir

Homestead Vergi Seçeneği (Homestead Tax Option), onaylı değerleme birimlerinin (approved assessing units) iki taşınmaz kategorisine ayrı vergi oranları uygulamasına izin verir. Tek değerleme birimi, iki oran; taşınmazın ne olduğuna göre ayrılır.

HOMESTEAD

Dört veya daha az birimli konutlar

Malikin oturduğu mobil evler

Konut amaçlı kat mülkiyeti daireleri

Çiftlikler

Yapılaşmaya uygun boş arazi

NON-HOMESTEAD

Sanayi parselleri

Ticari parseller

Boş arazilerin çoğu

Bu seçenek yerel olarak oluşturulur ve yerel olarak yönetilir; onu yalnızca onaylı değerleme birimleri benimseyebilir. Yeniden değerlemelerden sonra emlak vergisi yükünün büyük ölçüde konut maliklerinin üzerine kaymasını önlemek için vardır; ticari değerler düşüp konut değerleri aynı yıl yükseldiğinde tam olarak bu yaşanabilir.

Seçeneğin durdurmak için tasarlandığı kayma şudur. Varsayımsal örnek. Bir town $40,000,000’lık bir cetvele karşı $2,000,000’lık bir tarh (levy) toplar; konut taşınmazları bu cetvelin $24,000,000’ını, yani yüzde 60’ını oluşturur, dolayısıyla konut malikleri tarhın $1,200,000’ını üstlenir. Ardından ev değerlerinin yükseldiği, ticari değerlerin ise yükselmediği bir yeniden değer biçme yapılır ve konut taşınmazları artık aynı $40,000,000’lık cetvelin $30,000,000’ını, yani yüzde 75’ini oluşturur. Ayrı bir oran olmadan konut malikleri artık aynı tarhın $1,500,000’ını üstlenir. Aynı evler, aynı town bütçesi ve bir yeniden değerleme ile ev maliklerinin üzerine kayan $300,000.

Varsayımsal örnek. Bir town bu seçeneği benimser ve $100 başına $5 homestead oranı ile $100 başına $8 non-homestead oranı belirler. $40,000 üzerinden değerlenmiş bir ev 400 çarpı $5, yani $2,000 borçludur. Aynı $40,000 üzerinden değerlenmiş bir dükkân 400 çarpı $8, yani $3,200 borçludur. Aynı değerlemeler, farklı kategoriler, farklı faturalar.

İki oran, tek değerleme birimi

UNUTMAYIN: Üç aileli bir ev iki kategoriden hangisine girer ve yanındaki boş arsanın hangi kategoriye gireceğini ne belirler?

Eşitleme: Aynı Değerleme, Farklı Yük

İki town, tek okul bölgesi, tek tarh - eşit bölüşüm neden adaletsiz olur

Okul bölgeleri, county’ler ve itfaiye bölgeleri belediye sınırlarını aşar. Tek bir tarhın (levy) iki town arasında bölünmesi gerektiğinde ve her town piyasa değerinin kendi yüzdesi üzerinden değerleme yaptığında, bölüşümü ham değerlenmiş değerler yapamaz. Eşitleme (equalization), eyaletin bu bölüşümü adil kılma yöntemidir.

New York State Office of Real Property Services (ORPS), New York’taki bütün vergilendirme yetki alanları arasında emlak vergisinin hakkaniyete uygun dağılımını sağlamak için kanunen bir eşitleme programı yürütmekle yükümlüdür. Eşitleme, yerel olarak değerlenmiş değerlerin değişken bir gayrimenkul piyasasıyla ilişkisini ölçmeye çalışır. Eşitlemenin uygulanmadığı tek durum, tam değer üzerinden değerlemelerin yapıldığı yerlerdir; çünkü yüzde 100’de değerlenmiş değer zaten piyasa değerinin kendisidir.

Eşitleme oranı (equalization rate), eyaletin bir belediyenin değerleme düzeyine ilişkin ölçüsüdür. ORPS önce her değerleme memurunun yayımladığı değerleme düzeyini analiz eder. Bu değerleme düzeyi uygun standartları karşılıyorsa, değerleme memurunun rakamı yetki alanının eşitleme oranı olur. ORPS bu rakamı doğrulayamaz veya kabul edemezse, eşitleme oranını bunun yerine taşınmaz satışlarından hesaplar. Her değerleme biriminin oranı belirlendiğinde eyalet, vergilendirme yetki alanının tamamının toplam piyasa değerini tahmin edebilir.

Town A ile Town B, School District XYZ’yi paylaşır ve okul bölgesinin emlak vergileriyle $1,000,000 toplaması gerekir. İki town’ın da toplam değerlenmiş değeri $10,000,000’dır. Tarhı ikiye bölmek adil görünür ama değildir; çünkü iki değerleme memuru farklı değerleme düzeylerinde çalışmaktadır.

Town A’nın eşitleme oranı 33.33’tür; bu, yuvarlanmış üçte birdir. Değerlenmiş değerini bu orana bölün: $10,000,000 bölü 0.3333, $30,000,000 piyasa değeri verir. Town B’nin eşitleme oranı 50.0’dır. Bölün: $10,000,000 bölü 0.50, $20,000,000 piyasa değeri verir. İki town birlikte $50,000,000 piyasa değerine sahiptir.

Şimdi piyasa değerine göre bölün. Town A, $50,000,000’ın $30,000,000’ına, yani yüzde 60’ına sahiptir; dolayısıyla Town A tarhın yüzde 60’ını, yani $600,000’ı üstlenir. Town B $20,000,000’a, yani yüzde 40’a sahiptir; dolayısıyla Town B $400,000 üstlenir. Her town’da aynı $10,000,000 değerlenmiş değer var, ama town’ların borcu arasında $200,000 fark var; çünkü bir town’da değerlemenin bir doları üç dolarlık gerçek taşınmaz değerini, diğerinde ise iki dolarlık değeri temsil eder.

Eşitleme oranı tek bir ev için de kullanabileceğiniz bir araçtır. Değerlenmiş değer bölü eşitleme oranı, piyasa değerini tahmin eder. Eşitleme oranı 20 olan bir town’da $40,000 üzerinden değerlenmiş bir ev, $200,000 piyasa değerine işaret eder. Bu kaba bir rakamdır, bir ekspertiz değildir; ama bir müşterinin değerlemesinin taşınmazın satılabileceği fiyata yakın olup olmadığını hızla sağlamaya yarar.

Oran size belediye hakkında bir bakışta da bilgi verir. 100’e yakın bir oran, değerlemelerin piyasa değerine yakın olduğu anlamına gelir. 20’lik bir oran, değerlemelerin piyasa değerinin yaklaşık beşte biri düzeyinde seyrettiği anlamına gelir ve o cetveldeki her değerlemenin bir alıcı için bir anlam taşıması için önce 0.20’ye bölünmesi gerekir. Piyasa hızla yükselip değerlemeler geride kaldığında eşitleme oranı düşer; çünkü aynı değerleme dolarları artık bir önceki yıla göre daha fazla piyasa değerini temsil eder.

NOT: Eşitleme kimsenin değerlemesini değiştirmez ve değerleme memurunun cetveline dokunmaz. Ortak bir tarhın belediyeler arasında nasıl bölüneceğini değiştirir. Eşitleme oranının bir malikin değerlemesini artırdığını veya azalttığını söyleyen bir soru, mekanizmayı tersinden anlatıyordur.

Ortak tarhlar piyasa değerine göre bölünür

UNUTMAYIN: İki town, aynı toplam değerlenmiş değer, tek okul tarhı. Hangi town daha büyük pay öder: piyasa değerinin yüzde 33’ü üzerinden değerleme yapan mı, yoksa yüzde 50’si üzerinden değerleme yapan mı?

4. ders

İtirazlar, Rehinler ve Haciz

Malikin bir değerlendirmeye karşı mücadele hakkı, ve devletin tahsil yetkisi

Bir Değerlemeye İtiraz Etmenin Dört Gerekçesi

Değerlemenin hatalı olduğuna inanan maliklerin ona itiraz etme hakkı vardır

Taşınmazının değerlemesinin hatalı yapıldığına inanan bir malikin, değerlemeye (assessment) itiraz etme hakkı vardır. New York vergi mükelleflerine dört gerekçe tanır ve bir şikâyet bunlardan birine dayanmak zorundadır.

Aşırı değerleme (excessive assessment). Taşınmazın değerlemesi tam piyasa değerini aşar ya da kısmi bir muafiyetin tamamı veya bir kısmı reddedildiği için değerleme aşırıdır. Yüzde 100 üzerinden değerleme yapan bir belediyede, $200,000’a satılacak bir ev için $250,000 üzerinden değerlenmiş bir malik, $50,000 değerlenmiş değer tutarında aşırı bir değerlemeyle karşı karşıyadır.

Eşitsiz değerleme (unequal assessment). Taşınmaz, değerleme cetvelindeki aynı sınıftaki diğer bütün taşınmazlardan daha yüksek bir tam piyasa değeri yüzdesi üzerinden değerlenmiştir. Buradaki iddia dolar tutarıyla değil, oranla ilgilidir. Yüzde 20 üzerinden değerleme yapan bir town’da $200,000 değerindeki bir evi ele alın. Tek tip yüzde onu $40,000’a yerleştirir. Cetvel onu $60,000 olarak gösteriyorsa, değerleme memuru sınıfın geri kalanı yüzde 20’deyken bu evi piyasa değerinin yüzde 30’u üzerinden değerlemiştir ve fazlalık $20,000 değerlenmiş değerdir.

Hukuka aykırı değerleme (unlawful assessment). Taşınmaz tamamen muaftır. Ya da listelendiği vergilendirme biriminin sınırları dışında kalmaktadır. Ya da kayıt yapmaya yetkisi olmayan bir kişi veya kuruluş tarafından değerlenip cetvele girilmiştir. Diğer bazı teknik gerekçeler de bu başlığa girer.

Yanlış sınıflandırılmış değerleme (misclassified assessment). Taşınmaz yanlış sınıflandırılmıştır. Onaylı bir değerleme biriminde yanlışlıkla sanayi taşınmazı olarak sınıflandırılan bir konut, daha yüksek olan sanayi değerleme düzeyini taşır ve malik, sınıflandırma düzeltilene kadar birinin yazım hatasının bedelini öder.

Vergi faturasının tutarı, itiraz (grievance) başvurusu için bir gerekçe değildir. Toplam fatura, değerleme memurunun kontrolünde olmayan birkaç etkene bağlıdır: bütçe, tarh, oran, okul bölgesi, özel bölgeler. Değerleme memuru yalnızca taşınmaz için bir değer belirler. Faturaya değil, değere itiraz edin.

Her gerekçe malikten farklı bir şeyi ispat etmesini ister. Aşırı değerleme, taşınmazın ne değerde olduğunu ispat etmesini ister; bu yüzden kanıt satış fiyatları, bir ekspertiz, bir satış teklif fiyatıdır. Eşitsiz değerleme, cetveldeki diğer herkesin hangi düzeyde gösterildiğini ispat etmesini ister; bu yüzden kanıt diğer değerlemeler ve arkalarındaki oranlardır. Hukuka aykırı değerleme, değerle hiç ilgisi olmayan, statüye veya yetkiye ilişkin bir olguyu ispat etmesini ister. Yanlış sınıflandırılmış değerleme, taşınmazın ne olduğunu ispat etmesini ister. Önce gerekçeyi seçin; ihtiyaç duyduğunuz kanıt ondan çıkar.

DİKKAT: İki katına çıkmış bir fatura, bir lisans sahibinin duyacağı en yaygın şikâyettir ve bir gerekçe değildir. Müşteriyi değere geri götürün. Değerleme tam piyasa değerinin üzerinde mi? Sınıfın geri kalanından daha yüksek bir yüzdede mi? Hukuka aykırı mı? Yanlış sınıflandırılmış mı? Dördünden hiçbiri uymuyorsa, itirazın dayanacağı hiçbir şey yoktur.

Yalnızca toplam değerlemeye itiraz edilebilir; bu yüzden yalnızca arazi kalemini hedef alan bir şikâyet yanlış kalemi hedef alır.

Faturaya değil, değere itiraz edin

UNUTMAYIN: Dört gerekçeyi bakmadan sayın. Sonra, komşularının hepsi yüzde 20 üzerinden değerlenmişken kendisi yüzde 30 üzerinden değerlenmiş bir müşterinin hangisini kullanacağını söyleyin.

İtiraz Gününden Mahkemeye

Her zaman önce idari inceleme - sonra bir yargı kapısı seçmek için 30 gün

İtiraz süreci sabit bir sırayla işler ve sınav sorusu da bu sıradır. Önce idari inceleme (administrative review) gelir ve bu, yargısal incelemenin (judicial review) ön koşuludur. Bu adımı atlayan bir malikin önünde girebileceği hiçbir yargı kapısı kalmaz.

BİRİNCİ ADIM: DEĞERLEME MEMURUYLA GÖRÜŞÜN

Malik, endişelerini dile getirmek, düzeltme istemek ve değerlemede hangi etkenlerin rol oynadığını anlamak için değerleme memuruyla (assessor) görüşür. Adaletsiz bir değerleme gibi görünen şeylerin çoğu, taşınmaz kaydındaki olgusal bir hatadır: garajı yaşam alanı olarak sayan bir feet kare hesabı, var olmayan bir banyo, sokaktan bakılarak belirlenmiş bir durum notu. Kaydın hatalı olduğunu kabul eden bir değerleme memuru bunu duruşma yapılmadan düzeltebilir.

İKİNCİ ADIM: BOARD OF ASSESSMENT REVIEW’A İTİRAZ EDİN

Hâlâ katılmayan malik, yerel Board of Assessment Review’a itiraz (grievance) olarak da adlandırılan bir şikâyet dosyalar. Kurul şikâyetleri dinler ve sunulan kanıtlara göre değerlemeleri düşürebilir veya yükseltebilir. Şikâyet, kurulun belirlediği İtiraz Günü’nde (Grievance Day) veya öncesinde dosyalanmalıdır. Yalnızca mevcut geçici değerleme cetvelindeki (tentative assessment roll) değerleme incelenebilir. Söz konusu her değerlenmiş parsel için, taşınmazın bulunduğu city’de veya town’da ayrı şikâyetler dosyalanmalıdır.

İtiraz Günü yerel olarak belirlenir ve tarih her yerde aynı değildir; bu yüzden tarihi taşınmazın bulunduğu belediyenin değerleme ofisinden teyit edin. Şikâyet, eyaletin şikâyet formu olan ve bu ekrana eklenmiş bulunan Form RP-524 ile yapılır.

İdari incelemenin üç olası sonucu vardır. Talebin tamamen reddi. Taşınmazın tamamen yeniden değerlenmesi. Taşınmazın kısmen yeniden değerlenmesi. Aynı üç sonuç, yargısal aşamalar da dahil olmak üzere sürecin her aşamasında geçerlidir.

DİKKAT: Kurul, önündeki kanıtlara dayanarak bir değerlemeyi yükseltebilir. Zayıf bir davayla ve cetvelin işaret ettiğinden daha yüksek bir değer gösteren yakın tarihli bir ekspertizle gelen bir malik, kurula değerlemeyi yanlış yöne götürmesi için bir gerekçe vermiş olur.

ÜÇÜNCÜ ADIM: KESİN CETVEL VE 30 GÜN

Değerleme memuru kesin değerleme cetvelini (final assessment roll) imzalar ve dosyalar. İdari incelemeden sonra hâlâ memnun olmayan bir malik yargısal incelemeye başvurabilir. İki yargısal usulden herhangi biri, yani New York State Supreme Court’ta bir tax certiorari davası ya da bir Small Claims Assessment Review, kesin değerleme cetvelinin dosyalanmasından veya bu dosyalamanın bildiriminden, hangisi daha sonraysa, itibaren 30 gün içinde başlatılmalıdır.

Süre faturayla değil, cetvelle başlar. Vergi faturası kesin cetvel dosyalandıktan aylar sonra gelir ve faturayı bekleyen bir malik, beklerken 30 günün dolup gittiğini görmüş olur.

İKİ YARGI KAPISI

SCAR olarak adlandırılan Small Claims Assessment Review, belediye düzeyinde bir duruşmadır. Yalnızca bir, iki veya üç aileli konutlarda oturan malikler ile bir, iki veya üç aileli bir konutu barındıracak büyüklükte olmayan boş arazinin malikleri için bir seçenektir. Malik, county clerk ofisinden alınan bir duruşma dilekçesini doldurur. Duruşma görevlisi kesin değerlemeyi asıl değerlemeyle aynı veya ondan düşük olarak belirleyebilir ve malikin dilekçede talep ettiği tutarın altına indiremez.

Tax certiorari, New York State Supreme Court’ta açılan ve bir değerlemeye itiraz eden bir davadır. Daha büyük ve ticari taşınmazların yoludur ve ticari taşınmaz malikine açık olan tek yargısal yoldur.

Ticari taşınmaz malikleri de değerleme uyuşmazlıklarını, konut malikleriyle aynı usulü ve aynı dört gerekçeyi kullanarak aynı Board of Assessment Review’a götürür. Fark sonrasında ortaya çıkar. Ticari malik SCAR talep edemez; bunun yerine bir tax certiorari davası başlatmak zorundadır.

Seçeneklerini tüketmiş ve hâlâ memnun olmayan bir vergi mükellefi, New York State Supreme Court’ta bir Article 78 davası (Article 78 proceeding) başlatarak itirazını sürdürebilir.

Şikâyetlerin zamanında dosyalanmaması, malikin cari yılın değerlemesine ilişkin idari ve yargısal inceleme hakkını sona erdirir. Bütün yıl kaybedilmiştir ve bir sonraki fırsat bir sonraki geçici cetveldir. Her iki alanda da ispat yükü (burden of proof) değerleme memurunda değil, vergi mükellefindedir. Malik aksini ispat edene kadar değerlemenin doğru olduğu varsayılır.

Yılı bir takvim gibi önünüze serin; süreç karmaşık görünmekten çıkar. Değerleme tarihi, taşınmazın ne değerde olduğunu sabitler. Vergiye tabi durum tarihi mülkiyeti, durumu ve muafiyet başvurularını sabitler. Değerleme memuru geçici cetveli dosyalar. Kamu onu inceler. İtiraz Günü idari süreyi kapatır. Değerleme memuru kesin cetveli dosyalar ve 30 gün sonra yargısal süre de kapanır. Bu listedeki her son tarih cetvele bağlıdır ve hiçbiri vergi faturasını beklemez.

Buradaki rolünüzün keskin bir sınırı vardır. Bir lisans sahibi, bir değerlemenin nasıl vergi faturasına dönüştüğünü açıklayabilir, emsal satışları çıkarabilir ve müşteriyi değerleme ofisine, Board of Assessment Review’a ve county clerk’e yönlendirebilir. Müşteri için bir usul seçmek, onun adına dosyalamak veya ona davayı nasıl savunacağı konusunda yol göstermek avukatlık yapmaktır. Mekanizmayı açıklayın, verileri teslim edin ve müşteriye hukuki temsil almasını söyleyin.

NOT: Bu ekrandaki soruların çoğunu dört olgu taşır. Önce idari inceleme. Yalnızca mevcut geçici cetvel. Kesin cetvelin dosyalanmasından veya bildiriminden, hangisi daha sonraysa, itibaren otuz gün. İspat yükü vergi mükellefinde.

Önce değerleme memuru, sonra kurul, sonra mahkeme

UNUTMAYIN: Bir müşteri, bütün bahar hiçbir şey yapmamışken vergi faturasının geldiği hafta öfkeyle sizi arıyor. Bu yıl hâlâ hangi yolların açık olduğunu ona söyleyebilirsiniz?

İdari İnceleme ve Yargısal İnceleme

Her aşamada aynı üç sonuç: tamamen ret, tamamen yeniden değerleme, kısmen yeniden değerleme

İtiraz sürecinin iki yarısı farklı işler görür ve bunları birbirinden ayırt edebilen bir lisans sahibi, hukuki tavsiye vermeden bir müşteriye bütün bir bahar boyunca yol gösterebilir.

İDARİ: BOARD OF ASSESSMENT REVIEW

Kurul şikâyetleri dinler ve sunulan kanıtlara göre değerlemeleri düşürebilir veya yükseltebilir. Şikâyet İtiraz Günü’nde (Grievance Day) veya öncesinde verilmelidir ve yalnızca mevcut geçici cetvel (tentative roll) incelenebilir. Söz konusu her değerlenmiş parsel için ayrı şikâyet verilir. İdari inceleme (administrative review) bir ön koşuldur; dolayısıyla o olmadan yargısal inceleme (judicial review) olmaz.

YARGISAL: SCAR VEYA TAX CERTIORARI

SCAR, bir, iki ve üç aileli konutlarda oturan malikler ile böyle bir konut için fazla küçük boş arsaların malikleri için belediye düzeyinde bir duruşmadır. Tax certiorari, New York State Supreme Court’ta açılan bir davadır ve ticari malikin tek yoludur. Her ikisi de kesin cetvelin dosyalanmasından veya bunun bildiriminden, hangisi daha sonraysa, itibaren 30 gün içinde başlatılmalıdır. Her iki alanda da ispat yükü (burden of proof) vergi mükellefindedir.

SCAR’ın olası sonuçları Board of Assessment Review’unkilerle aynıdır: tamamen ret, tamamen yeniden değerleme veya kısmen yeniden değerleme. Bir duruşma görevlisinin önüne çıkmak, malikin kazanabileceklerini hiçbir şekilde genişletmez.

BİR SCAR DİLEKÇESİNİN PİYASA DEĞERİ KANITI OLARAK SUNABİLECEKLERİ

Yakın tarihliyse satın alma fiyatı

Yakın tarihli satış teklif fiyatı

Profesyonel ekspertiz

Yakın tarihli inşaat maliyeti

Sigorta bedeli

Emsal yakın tarihli satışlar

Bu altısı taşınmazın ne değerde olduğunu ortaya koyar; aşırı değerleme (excessive assessment) iddiasının ihtiyaç duyduğu kanıt budur. Eşitsiz değerleme (unequal assessment) iddiası ise ikinci bir tür kanıta ihtiyaç duyar: aynı cetveldeki emsal taşınmazlara ait, sınıfın geri kalanının piyasa değerinin daha düşük bir yüzdesiyle gösterildiğini ortaya koyan değerleme bilgileri ve değerleme oranları.

Varsayımsal örnek. Bir malik, değerleme düzeyi yüzde 20 olan bir town’da $200,000 piyasa değeri iddia ederek dilekçe verir. $200,000’ın yüzde yirmisi $40,000’dır; dolayısıyla duruşma görevlisinin belirleyebileceği en düşük değerleme $40,000’dır. Cetvel taşınmazı $55,000 olarak göstermektedir. Görevli değerlemeyi $55,000’da bırakabilir, $40,000’a indirebilir ya da ikisinin arasında herhangi bir yerde belirleyebilir; ancak malikin kendi iddiasının işaret ettiği $40,000’ın altına inemez.

Bu seçenekleri tüketmiş ve hâlâ memnun olmayan bir vergi mükellefi, New York State Supreme Court’ta bir Article 78 davası (Article 78 proceeding) başlatarak itirazını sürdürebilir. Bu bölümde çizilen yolun sonu budur ve bir lisans sahibinin müşteriyi bir avukata teslim etmekten başka bir şey yapmaması gereken noktanın çok ötesindedir.

İtiraz hazırlayan müşteriler sizden emsal satışlar isteyecektir ve piyasa verisi sağlamak, ilanlar için zaten yaptığınız olağan bir iştir. Emsalleri çıkarın, yazdırın, müşteriye verin ve onlarla ne yapılacağına müşterinin veya avukatının karar vermesine bırakın. Bir değer biçip buna ekspertiz demek, başka bir lisansa tabi farklı bir faaliyettir ve dilekçe formu profesyonel ekspertizi ayrı bir kanıt türü olarak sayar.

DİKKAT: Malikin dilekçeye yazdığı rakam, kendi davasının tabanıdır. Taşınmazın gerçek değerinden daha yüksek bir piyasa değeri iddia eden malik, duruşma başlamadan kendi kazanımına bir sınır koymuş olur.

Dilekçe tabanı belirler, tavanı değil

UNUTMAYIN: Altı kanıt türünden hangisini bu öğleden sonra kendi eviniz için sunabilirsiniz, hangisi bir hafta sürer?

Vergi Rehinleri ve Vergi Alacağı İçin Paraya Çevirme

Gayrimenkul sabittir ve mülkiyeti gizlemek zordur; bu yüzden vergiler mülkiyete bağlanır

Yerel yönetimler hizmetlerini ve programlarını finanse etmek için gayrimenkule vergi koyar ve bu vergileri tahsil etmeyi beklerler. Gayrimenkul kalıcı olarak sabittir. Mülkiyeti gizlemek neredeyse imkânsızdır. Araziyi vergilendiren bir yönetim, arazinin nerede olduğunu ve gelecek yıl da orada olacağını bilir.

Vergiler, taşınmaz mülkiyeti üzerinde rehin (lien) oluşturur. Rehin, malik rehin sahibine olan bir borcu ödemezse rehin sahibine taşınmazı paraya çevirme (foreclose) hakkı veren, zilyetlik içermeyen bir menfaattir. Malik zilyetliği ve mülkiyeti elinde tutar. Rehin sahibi ise o mülkiyet üzerinde bir talep hakkına ve satışı zorlama hakkına sahiptir.

Uygulanabilir olması için rehni doğuran vergilerin meşru olması gerekir; bunun için üç şart vardır. Usulüne uygun tarh edilmiş olmalıdır. Hukuka uygun amaçlar için kullanılmalıdır. Bütün arazi maliklerine hakkaniyete uygun biçimde uygulanmalıdır. Bu bölümde daha önce gördüğünüz tek tip yüzde, eşitleme programı ve itiraz süreci, bu üçüncü şartı karşılamak için vardır.

REHİN SIRALAMASINDA HER ZAMAN BİRİNCİ

Emlak vergisi rehinleri, daha önce tescil edilmiş diğer rehinlerden her zaman önce gelir. Rehinler için genel kural, zamanda önce olanın sırada da önce olmasıdır; emlak vergisi rehni ise ne zaman doğmuş olursa olsun bütün sırayı atlayan istisnadır. On yıl önce tescil edilmiş bir ipotek, geçen yıl doğmuş bir vergi rehninin arkasında kalır.

Bu tek kural emanet (escrow) hesaplarını açıklar. Emlak vergilerinin ödenmemesine göz yuman bir kredi veren, kendisinin yaratmadığı bir rehnin ipoteğinin önüne geçtiğini görür. Vergileri aylık olarak tahsil edip borçlu adına ödemek, kredi vereni birinci sırada tutar; kredi verirken güvendiği sıra da budur.

IN REM VERGİ ALACAĞI İÇİN PARAYA ÇEVİRME

Bir malik emlak vergisi ödemelerinde temerrüde düştüğünde, vergilendirme makamı taşınmazı paraya çevirebilir. Vergi alacağı için paraya çevirme işlemleri (tax foreclosures), ipoteğin paraya çevrilmesine benzer ve bunların çoğu in rem’dir. In rem dava, belirli bir kişiye değil taşınmaza yöneltilen bir dava veya hukuki işlemdir. Bunlar özel rehin (specific lien) sayılır ve in rem paraya çevirme, taşınmaz üzerinde mülkiyet iddia eden bütün kişileri bağlar.

Bu son cümleyi iki kez okuyun; çünkü müşterilerin yanlış anladığı cümle budur. Evraklarda şahsen hiç adı geçmeyen bir malik de karar ile bağlıdır; çünkü dava parsele karşı açılmıştır ve o parsel üzerinde mülkiyet iddia eden herkes onunla birlikte davaya dahil olur.

Emlak vergisi alacağı için paraya çevirmede belediye, mahkemeye giden ve ardından vergileri ödenmemiş taşınmazın mülkiyetini alan rehin sahibidir. Belediye taşınmazı elinde tutabilir veya satış yoluyla elden çıkarabilir.

VERGİ SATIŞINDAN ELDE EDİLEN PARA NEREYE GİDER, SIRAYLA

Vergi satışı (tax sale), bir ipotek borçlusu ipotek kredisinde temerrüde düştüğünde yapılan şerif satışına (sheriff’s sale) benzer. İlan yayımlandıktan sonra satışı bir vergi tahsildarı yürütür ve taşınmaz, asgari teklif veya üzerinde en yüksek teklifi verene gider. Satış geliri daha sonra sabit bir sıraya göre dağıtılır. Önce geçmiş emlak vergileri. Sonra ekspertiz uzmanları, devir vergisi ve açık artırma görevlisi gibi paraya çevirme masrafları. Sonra sıralarına göre rehin sahipleri. Artan tutar borçluya gider.

Varsayımsal örnek. Bir parsel vergi satışında $85,000’a satılır. Önce $12,000 geçmiş emlak vergisi düşülür ve geriye $73,000 kalır. Sonra $8,000 paraya çevirme masrafı düşülür ve geriye $65,000 kalır. Tescilli $50,000’lık bir ipotek kendi sırasında ödenir ve geriye $15,000 kalır. Bu $15,000’lık artan tutar borçluya, yani eski malike gider.

Taşınmaz satıldıktan sonra, vergi borcunu ödemeyen mükellef genellikle ödenmemiş vergiler için her türlü kişisel sorumluluktan kurtulur. Borç araziden tahsil edilmiştir.

Ödenmemiş vergiler, bunların hiçbiri yaşanmadan çok önce işinizin karşısına çıkar. Kapanışa giden yolda yapılan mülkiyet araştırmasında ortaya çıkarlar ve satıcının temiz mülkiyet devredebilmesi için ödenmeleri gerekir; bu da genellikle kapanış masasında satıcının satış gelirinden düşülmeleri anlamına gelir. Arkasında yıllarca biriken vergi borcu olan bir ilan, bir son tarihe bağlı bir ilandır; çünkü taşınmazın satılması altı ay sürerken belediyenin başvuracağı yol yerinde durmaz.

Vergi satışından satın almak, bir ilandan satın almaktan farklı bir iştir ve soran bir müşteriye yanıt verebilecek kadar bilgi sahibi olmaya değer. Teklif veren, paraya çevirmenin ortaya çıkardığı her neyse onu, belediyenin düzenlediği bir satışta, belediyenin belirlediği asgari teklifle ve kendisine postalanmayıp yayımlanan bir ilanın ardından satın alır. Bir sonraki ekran o teklif veren için en önemli olguyu ekler: eski malik taşınmazı geri alma hakkına hâlâ sahip olabilir.

NOT: Bu ekrandaki iki olgu soruların çoğunu belirler. Vergi rehinleri, daha önce tescil edilmiş rehinlerin her zaman önüne geçer. In rem paraya çevirme, adı geçsin veya geçmesin, mülkiyet iddia eden herkesi bağlar.

Vergi rehni sıranın başına geçer

UNUTMAYIN: Bir alıcı, vergileri Aralık’ta kendisi ödemeyi tercih ederken kredi verenin neden vergilerin emanet hesabında toplanmasında ısrar ettiğini soruyor. Tek cümlelik yanıt nedir?

İki Geri Alma Hakkı

Vergi borcunu ödemeyen mükellef taşınmazı satıştan önce veya sonra geri alabilir

Vergi borcunu ödemeyen bir mükellefin taşınmazı kurtarmak için iki şansı vardır ve bu ikisi tek bir şeyle birbirinden ayrılır: vergi satışının yapılıp yapılmadığı.

Hakkaniyete dayalı geri alma hakkı (equitable right of redemption) vergi satışından önce kullanılır. Mükellef, gecikmiş vergileri faiziyle birlikte ve gecikmeye bağlı her türlü cezayla birlikte öder ve taşınmaz hiçbir zaman açık artırmaya çıkmaz.

Yasal geri alma hakkı (statutory right of redemption), vergi satışından sonra New York Eyaleti hukukuyla tanınır. Mükellef, vergi satışında borçlu olunan tutarı faiz ve cezalarla birlikte öder ve taşınmaz geri gelir.

Her county kendi izin verilen geri alma süresini belirler

Bu geri alma süresi her county tarafından ayrı ayrı belirlenir ve süreler değişebilir; bu yüzden bir county’deki rakamı başka bir county’ye taşımak yerine süreyi taşınmazın bulunduğu county’den teyit edin.

Varsayımsal örnek. Bir malikin $9,000 gecikmiş vergi, $1,200 işlemiş faiz ve $600 ceza borcu vardır. Satıştan önce geri almak ona $9,000 artı $1,200 artı $600, yani $10,800’a mal olur. Geri alma hiçbir zaman kısmi ödeme veya taksitli ödeme planı değildir. Süre içinde, borçlu olunan her şeyin tamamının ödenmesidir.

Taşınmaz hangi yolla geri alınırsa alınsın, satıldıktan sonra vergi borcunu ödemeyen mükellef genellikle ödenmemiş vergiler için her türlü kişisel sorumluluktan kurtulur.

Alıcıyı ilgilendiren, yasal geri alma hakkıdır. Vergi satışında satın alınan taşınmaz, county’nin geri alma süresi işlerken eski malik tarafından hâlâ geri alınabilir; bu da alıcının elindekinin, olağan bir kapanıştan elde edeceği mülkiyetten daha az kesinleşmiş bir şey olduğu anlamına gelir. Bir county açık artırmasında gördüğü fırsatı size soran müşterinin, geri alma süresinin var olduğunu duyması, bu sürenin ne kadar olduğunu county’ye sormasının söylenmesi ve teklif vermeden önce bir avukata danışması gerekir.

NOT: Hakkaniyete dayalı hak satıştan önce gelir. Yasal hak, kanunun satıştan sonra tanıdığı haktır. Size bir tarih veren bir olay örgüsü, satışın hangi tarafında durduğunuzu her zaman söyler; bu yüzden önce satış tarihini bulun, yanıt ondan çıkar.

Satıştan önce veya satıştan sonra

UNUTMAYIN: Bir müşteri, evi kurtarmak için yarısını şimdi, yarısını da altmış gün içinde ödeyebileceğini söylüyor. Geri almanın gerçekte ne gerektirdiğini ona nasıl açıklarsınız?

Bu Bölümden Akılda Tutulacaklar

Altı fikir ve her birinin altındaki hesap

AD VALOREM, YERELDE TOPLANIR

Emlak vergisi (real property tax) değerlenmiş değere (assessed value) dayanır; bu yüzden daha değerli taşınmazın maliki daha fazla öder. Bu vergiyi county’ler, city’ler, town’lar, village’lar, okul bölgeleri ve özel değerlendirme bölgeleri toplar. Eyalet toplamaz. Vergi okulları, yol bakımını, polis ve itfaiye hizmetlerini ve diğer belediye hizmetlerini finanse eder. Sizin işiniz uzman olmak değildir. Sizin işiniz dürüstçe yanıt vermek ve soru bilginizin ötesine geçtiğinde müşteriyi değerleme ofisine ve vergi tahsildarına (receiver of taxes) yönlendirmektir.

MUAFİYETLER

Tam muafiyetler (complete exemptions) okullara ve kolejlere, parklara, eyalet ve federal hükümetlere, dinî kuruluşlara, hastanelere, havalimanlarına, büyükelçilik ve konsolosluklara, Kızılderili rezervasyonlarına ve liman idaresine tanınır; ancak yalnızca taşınmaz muaf amaç için kullanıldığı sürece. Kısmi muafiyetler (partial exemptions) engellilere, gazilere, yaşlılara, çiftçilere, Gold Star ebeveynlerine ve STAR kapsamındaki ev maliklerine ulaşır. Kısmi muafiyet, ulaştığı kalemlerde vergilendirilebilir değeri azaltır ve diğerlerine dokunmaz. Gerçek vergiyi (true tax), yani mevcut malikin muafiyetlerinden önceki tutarı söyleyin; çünkü alıcınız bunların hiçbirine hak kazanamayabilir.

DEĞERLEME

Değerleme memuru (assessor), değerleme birimindeki her parsele değer biçer ve piyasa değerini tek tip yüzde (uniform percentage) ile değerlenmiş değere dönüştürür. Piyasa değeri çarpı tek tip yüzde, toplam değerlenmiş değere eşittir: yüzde 20 üzerinden $200,000, $40,000 eder. Piyasa değerini geri bulmak için ters yönde bölün. Bunların hepsi, bir geçici sürümü, bir İtiraz Günü (Grievance Day) ve bir kesin sürümü olan yıllık, kamuya açık bir değerleme cetveline (assessment roll) işlenir. Yalnızca toplam değerlemeye itiraz edilebilir. Yeniden değerleme yıllıktır, yeni inşaat yeniden hesaplanmaz, eklenir ve seçici yeniden değerleme federal ve eyalet anayasalarının Eşit Koruma Maddelerini (Equal Protection Clauses) ihlal eder.

ORANLAR VE TARHLAR

Bütçe eksi diğer bütün gelirler, vergi tarhına (tax levy) eşittir. Tarh bölü toplam vergilendirilebilir değerlenmiş değer, New York’ta yüz dolar başına dolar olarak ifade edilen vergi oranına eşittir. $40,000,000 değerlenmiş değere karşı $2,000,000’lık bir tarh $100 başına $5 verir ve $40,000 üzerinden değerlenmiş bir ev 400 çarpı $5, yani $2,000 borçludur. Elli mill, yüzde beş ve yüz dolar başına beş dolar, üç farklı şekilde söylenmiş aynı orandır; yüz başına olanı bin başına diye okumak on katlık bir hatadır. Onaylı değerleme birimleri Homestead Vergi Seçeneği’ni benimseyebilir ve ayrı homestead ve non-homestead oranları uygulayabilir.

EŞİTLEME

ORPS her belediyenin değerleme düzeyini ölçer ve bunu bir eşitleme oranı (equalization rate) olarak yayımlar; böylece belediye sınırlarını aşan ortak bir tarh, ham değerlenmiş değere göre değil gerçek piyasa değerine göre bölünür. Değerlenmiş değer bölü eşitleme oranı, piyasa değerini tahmin eder: 33.33 oranında $10,000,000, $30,000,000’a işaret eder. Tam değer üzerinden değerlemenin zaten uygulandığı yerlerde eşitleme uygulanmaz.

İTİRAZLAR, REHİNLER VE GERİ ALMA

Dört gerekçe: aşırı, eşitsiz, hukuka aykırı, yanlış sınıflandırılmış. Faturanın tutarı bunlardan biri değildir. Değerleme memuruyla görüşün, sonra mevcut geçici cetvel için İtiraz Günü’nde veya öncesinde Board of Assessment Review’a itiraz edin, sonra kesin cetvelin dosyalanmasından veya bildiriminden, hangisi daha sonraysa, itibaren 30 gün içinde SCAR ya da tax certiorari başvurusu yapın. SCAR, bir ila üç aileli evlerde oturan malikler içindir; certiorari ticari malikin tek yargısal yoludur; Article 78 ise üst başvuru yoludur. İspat yükü baştan sona vergi mükellefindedir. Vergi rehinleri daha önce tescil edilmiş her rehnin önüne geçer, in rem paraya çevirme mülkiyet iddia eden herkesi bağlar ve geri alma, satıştan önce hakkaniyete dayalı, satıştan sonra yasaldır.

BEŞ HESAP

Bu bölümün tamamını beş satırlık hesap taşır ve bunları ezbere yazabilmeniz gerekir. Piyasa değeri çarpı tek tip yüzde, değerlenmiş değere eşittir. Değerlenmiş değer bölü tek tip yüzde ya da eşitleme oranı, piyasa değerini verir. Bütçe eksi diğer gelirler, tarha eşittir. Tarh bölü toplam vergilendirilebilir değerlenmiş değer, vergi oranına eşittir. Değerlenmiş değer bölü 100, çarpı oran, yıllık ödenecek vergiye eşittir. Bu bölümdeki diğer her şey, kimin neyi ne zaman yaptığına ilişkin bir kuraldır.

BİR MÜŞTERİNİN SİZE GERÇEKTE SORACAKLARI

Sorular üç biçimde gelir. Bu evin vergileri ne kadar? Bu, gerçek vergi ve değerleme memurunun telefon numarasıyla yanıtlanır. Faturam neden arttı? Bu, değerlemeyi orandan ayırıp ikisinden hangisinin değiştiğini bularak yanıtlanır. Buna itiraz edebilir miyim? Bu, dört gerekçe, takvim ve bir avukata yönlendirmeyle yanıtlanır. Hesabı, bu üç konuşmanın hiçbirinde konuyu değiştirmek zorunda kalmayacağınız kadar iyi öğrenin.

UNUTMAYIN: Altı fikir ve her birine bağlı bir rakam. Bu altı rakamdan hangisini şu anda geriye bakmadan yeniden üretemezsiniz?

HÂKİM SİZ OLUN

Maple Hollow’daki Hesap Hatası

Maple Hollow Realty’de satış temsilcisi olan Vera, 82 yaşındaki dul bir kadına ait koloniyal tarz bir evle ilgilenen alıcılar için bir CMA hazırlar. Malikin, Senior Citizens’ ve Enhanced STAR muafiyetleri düşülmüş güncel vergi faturasını doğrudan broşüre “ödeyeceğiniz tutar” olarak kopyalar. İki sokak ötede bir kat mülkiyeti dairesi gösterirken, o alıcıya Basic STAR’ın okul tarhının yanı sıra county ve town faturalarını da azaltacağı güvencesini verir.

Piyasa değerinin 20%’si üzerinden değerleme yapan bir town’daki $200,000’lık bir ilan için rakamlarla çalışırken Vera, alıcıları “yılda yaklaşık $40,000 emlak vergisi için bütçe ayırın” diye uyarır. Alıcılar şaşkınlıkla nefeslerini tutunca, town’ın $5’lık vergi oranıyla kendini “düzeltir”: “bin dolar başına beş dolar, yani yılda $200 diyelim.” Aynı okul bölgesindeki iki müşteri, iki town’ın da toplam değerlemesi aynı $10 milyonken town’larının faturalarının neden farklı olduğunu sorar; Vera, bölgenin tarhının “yarı yarıya bölünmek zorunda olduğunu, değerlenmiş değer değerlenmiş değerdir” diye yanıtlar. Yalnızca yolun aşağısındaki karkası yarım kalmış spekülatif ev hakkındaki ara yorumu, yani evin bu yıl yalnızca tamamlanma yüzdesi üzerinden, bittiği ayı izleyen aydan itibaren ise tam değer üzerinden değerleneceği sözü itirazsız kalır.

Eski bir müşteri değerleme bildirimini açar ve vergi faturasının iki katına çıktığını görür. Vera ona “İki katına çıkmış bir fatura, itiraz için kendiliğinden bir gerekçedir” der. Ona arazi değerlemesi kalemine saldırmasını, “çünkü şişirdikleri yer orası”; Board of Assessment Review’u “göstermelik bir onay makamı” olduğu için atlayıp doğrudan Small Claims Assessment Review’a başvurmasını ve kuzeninin de kendi şerit alışveriş merkezi (strip mall) için tamamen aynısını yapmasını salık verir.

Kesin değerleme cetveli 1 Temmuz’da dosyalandığında Vera müşteriye mahkeme evrakları konusunda rahat olmasını söyler: “süre ilk vergi faturanız gelene kadar başlamaz.” O sonbahar, yeni bir kaldırım özel değerlendirme bölgesi içindeki bir alıcıya, tarhın “town’daki her vergi mükellefine yayıldığı, dolayısıyla payının birkaç kuruş olacağı” güvencesini verir. İlk gösterimdeki dul kadın, kendi vergilerinin ödenmediğini ve county’nin bir in rem dava başlattığını açtığında ise Vera bunu geçiştirir: “Davada sizin adınız hiç geçmedi; taşınmaza karşı açılmış bir dava sizi bağlayamaz.”

Bu hikâyede on iki ihlal gizlidir ve sizi yanıltmak için aralarına hukuka uygun bir eylem yerleştirilmiştir. Bunu bir sınava girer gibi değil, bir müşterinin dosyası üzerinde çalışır gibi çözün.

Hikâyeyi bir kez baştan sona hiçbir şey işaretlemeden okuyun. İkinci kez elinizde bir kalemle okuyun ve sizi duraksatan her cümleyi, henüz yanlış olup olmadığına karar vermeden işaretleyin. Sonra bu bölüme geri dönün ve işaretlediğiniz her cümlenin ilgili olduğu kuralı adlandırın. Bir kurala bağlayamadığınız bir cümle, henüz işinizin bitmediği bir cümledir.

BU BÖLÜMÜN SORUNLARI ÇOĞUNLUKLA HESAPLA İLGİLİDİR

Vera’nın burada yanlış yaptığı şeylerin çoğu bir rakamdır ve rakamlar kontrol edilebilir. Kontrolü yapın. Bir müşteriye verdiği her rakam bir zarfın arkasına tek satırda hesaplanabilir ve zarf, herhangi bir kuraldan önce onun haklı olup olmadığını size söyler.

Değerleme dönüşümünü kendiniz yapın. Piyasa değeri çarpı tek tip yüzde, değerlenmiş değere eşittir. İlan fiyatını ve town’ın yüzdesini bu cümleye koyun, ne çıktığına bakın, sonra bunu Vera’nın alıcılara bütçe ayırmalarını söylediği rakamla karşılaştırın. Söylediği rakamın aslında ne olduğunu ve bu bölümdeki üç değerden hangisine ait olduğunu sorun.

Oran dönüşümünü kendiniz yapın. New York vergi oranlarını, değerlenmiş değerin her yüz doları başına dolar olarak ifade eder. Az önce hesapladığınız değerlenmiş değeri alın, 100’e bölün, Vera’nın söylediği oranla çarpın ve sonucu yazın. Sonra aynı değerlenmiş değeri bu kez 1,000’e bölün, aynı oranla çarpın ve bu sonucu da yazın. İki sonucunuz arasındaki fark, Vera’nın bin başına hatasının büyüklüğüdür ve yüz dolar başına doları mill’den ayıran farkla aynıdır.

Eşitleme bölüşümünü kendiniz yapın. İki town, aynı toplam değerlenmiş değer, tek okul tarhı. Her town’a farklı bir değerleme düzeyi verin, her town’ın değerlenmiş değerini eşitleme oranına bölerek piyasa değerine çevirin, iki piyasa değerini toplayın ve her town’ın bu toplamdaki payını bulun. İki payınız eşit değilse Vera’nın yarı yarıya bölüşümü de eşit değildir ve nedenini sıfatlarla değil, rakamlarla tam olarak söyleyebilirsiniz.

İlk paragraf hiç hesapla ilgili değildir. Bir lisans sahibinin bir alıcıya taşınmazın ona neye mal olacağını nasıl söylediğiyle ve belirli bir muafiyetin vergi faturasının hangi kalemlerine ulaştığıyla ilgilidir. Bu iki cümleyi muafiyetler ekranına götürün ve her biri için muafiyetin kime ait olduğunu ve hangi vergi kalemine dokunduğunu sorun. Sonra o broşüre hangi rakamın yazılması gerektiğini sorun.

USULE İLİŞKİN SORUNLAR

Hikâyenin ikinci yarısı sıra ve başvuru hakkıyla ilgilidir. Sıra: neyin neden önce olması gerektiği, hangi cetvelin incelemeye açık olduğu, cetveldeki hangi kaleme itiraz edilebileceği ve sürenin hangi tarihten itibaren işlemeye başladığı. Başvuru hakkı: kimin hangi kapıyı kullanabileceği. Vera’nın usule ilişkin her ifadesi için iki soru sorun. Bu adım hiç mevcut mu? Bu belirli malik için, bu belirli taşınmazla mevcut mu?

Her müşterinin ne tür bir taşınmaza sahip olduğuna dikkat edin. Vera’nın tavsiye verdiği kişilerden biri bir eve sahip değildir. Bu olgu tek başına, Vera’nın onu yönlendirdiği bir kapıyı kapatır ve Vera’nın hiç söz etmediği başka bir kapıyı açar.

Tarihlere dikkat edin. Son paragrafta bir sürenin ne zaman başladığına dair bir cümle var. 30 günün gerçekte hangi olaydan itibaren işlediğini bulun, sonra Vera’nın tavsiyesine uyup bekleyen müşteriye ne olacağına karar verin.

Son paragraftaki kaldırım bölgesi iki kelimelik bir sorundur. Özel değerlendirme ekranında özel değerlendirmeyi kimin ödediğini söyleyen cümleyi bulun, Vera’nın o alıcıya söyledikleriyle yan yana koyun; hata kendini ele verecektir. Sonra, yükümlülük bölgedeki her parsel için de aynı olmadığından, alıcının gerçek yükünün neye bağlı olduğunu söyleyin.

Sondaki dul kadının durumu, işin içinde gerçek para olan durumdur. Vergi borcu birikmiş bir malik, county’nin çoktan başlattığı bir dava ve ona bunun kendisine dokunamayacağını söyleyen bir lisans sahibi. Vergi rehni ekranına gidin, in rem kararın kimi bağladığına ilişkin cümleyi bulun ve kadına ne yapmasının söylenmesi gerektiğini ve ne kadar zamanı kalmış olabileceğini hesaplayın. Bu bölümde iki ekran bunu yanıtlar ve ikincisinde, satışın yapılıp yapılmadığına bağlı olarak iki yanıt vardır.

İşaretlediğiniz cümleleri üç yığına ayırın. Açıkça yanlış. Açıkça hukuka uygun. Bu olgulardan anlaşılamıyor. Öğreten yığın üçüncüsüdür; çünkü içindeki her madde için, onu diğer iki yığından birine taşıyacak eksik olguyu adlandırmanız gerekir. Eksik olguyu adlandırmak, çalışan bir lisans sahibinin bir vergi sorusuyla yaptığı işin büyük kısmıdır.

Her yanıtı üç bölüm hâlinde yazın; çalışmanız herkesin önünde ayakta kalır. Hikâyeden alıntılanan olgu. Bu bölümden adıyla anılan kural. O müşteri karşınızda dururken kullanacağınız sözlerle doğru tavsiye. Yalnızca yarısını yanıtlayabildiğiniz bir sorun, üç bölümden hangisinin eksik olduğunu size gösterir ve çalışmanız gereken bölüm odur.

Hikâyedeki bir cümle, Vera’nın doğru yaptığı bir şeyi anlatır ve yanlış olan cümlelerin hemen yanında durur. Onu bulmak hataları bulmak kadar önemlidir; çünkü her şeye ihlal diyen bir lisans sahibi, hiçbir şeye ihlal demeyen biri kadar güvenilmezdir. Onu yeniden değerleme ekranıyla karşılaştırın ve hangi kuralın onu doğru kıldığını söyleyebilecek durumda olun.

Sonra en az emin olduğunuz maddenin karşı tarafını savunun. Bunu tam cümlelerle, yüksek sesle, sanki Vera her şeye bir gerekçesi olan biri olarak masanın karşısındaymış gibi söyleyin. Bu savunmayı hiç kuramıyorsanız, kuralın geldiği ekrana geri dönün; çünkü bir kuralı öğrenmemiş, bir ifadeyi ezberlemişsinizdir.

Vera’nın bir gayrimenkul sorusunu yanıtlamayı bırakıp vermeye yetkili olmadığı tavsiyeler vermeye başladığı ana dikkat edin. Bir değerlemenin nasıl vergi faturasına dönüştüğünü açıklamak sizin işinizdir. Bir müşteriye hangi davayı açacağını söylemek ve onu davayı nasıl savunacağı konusunda yönlendirmek bir avukatın işidir ve ikisi arasındaki çizgi üçüncü paragrafta bir yerde aşılır.

NOT: Bir soruna verdiğiniz yanıt, hiçbir olguya bağlanmamış bir kuralsa, bir sorun tespit etmiş olmazsınız. Bir kuralı ezberden söyleyip uymasını ummuş olursunuz. Önce olguyu adlandırın, sonra ihlal ettiği kuralı adlandırın, sonra hesabı bilen bir lisans sahibinin müşteriye ne söyleyeceğini söyleyin.

Önce olguyu, sonra kuralı adlandırın

UNUTMAYIN: Vera’nın on iki hatasından hangisi bir müşteriye en çok paraya mal olurdu ve hangisi ona bütün bir yıllık inceleme hakkını kaybettirirdi?

Kendinizi sınayın

Bu bölümle ilgili 11 soru. Doğru olup olmadığını ve nedenini görmek için bir cevap seçin.

Anahtar terimler

Ad valorem tax
Taşınmazın değerlendirilmiş değerine dayalı bir vergi; New York'un yerel olarak yönetilen taşınmaz vergisinin temeli.
STAR
Her New York ana konutunda School Tax Relief (okul vergisi indirimi) muafiyeti; gelir şartını karşılayan yaşlılar için Enhanced STAR.
Special assessment
Belirli bir yerel iyileştirme için yalnızca ondan yararlanan parsellere yüklenen bir levy.
Uniform percentage (level of assessment)
Bir değerlendirme birimindeki tüm taşınmazların üzerinden değerlendirildiği tek piyasa değeri yüzdesi.
Assessment roll
Her parselin değerlendirilmiş değerini, muafiyetlerini ve vergilendirilebilir değerini listeleyen kamuya açık kayıt; geçici cetvele itiraz edilebilir, kesin cetvel yargısal süreyi başlatır.
Taxable status date
Cetvel için sahiplik, durum ve muafiyet uygunluğunun sabitlendiği tarih (çoğu kasabada 1 Mart).
Tax levy
Bir vergilendirme yetki alanının emlak vergilerinden toplaması gereken tutar: kabul edilen bütçe eksi diğer tüm gelirler.
Homestead tax option
Onaylı değerlendirme birimlerinin konut (homestead) ve non-homestead taşınmazlarına ayrı vergi oranları uygulamasına izin veren bir program.
Equalization rate
Eyaletin bir belediyenin değerlendirme düzeyine ilişkin ölçüsü; ortak levy'lerin gerçek piyasa değerine göre bölünmesi için kullanılır.
Grievance Day
Board of Assessment Review'a değerlendirme şikâyeti dosyalamak için son gün.
Small Claims Assessment Review (SCAR)
Bir ila üç aileli evlerde oturan maliklerin, idari incelemeden sonra bir değerlendirmeye itiraz etmek için başvurabildiği belediye duruşması.
In rem foreclosure
Kişiye değil taşınmaza yöneltilen, mülkiyet iddia eden herkesi bağlayan bir vergi haczi.
Statutory right of redemption
New York yasası kapsamında, vergi satışından sonra ilçenin süresi içinde borçlu olunan tutarı faiz ve cezalarla birlikte ödeyerek taşınmazı geri alma hakkı.

Bu bölümü çalışın

Kartlar (ücretsiz) Deneme sınavı

Kitapta 16. bölümü okuyun (İngilizce)

Kitap, satış danışmanı paketiyle gelir (3 ay için 39 $).

Bir çalışma kursu, beta aşamasında. Bu, New York Eyaleti Department of State (DOS) tarafından onaylanmış bir lisans ön koşulu kursu değildir ve burada geçirdiğiniz süre satış danışmanı lisansı için gereken 77 saate sayılmaz. 77 saatlik kursu DOS onaylı bir okulda alın; bunu konuları öğrenmek ve tekrar etmek için kullanın. · License to Earn LLC altyapısıyla